در طول صدها هزار سال گذشته، انسانها با نوسانات گسترده اقلیمی مواجه شده و با اتکا بر تغییرات ژنتیکی تدریجی، توانستهاند به بقای خود ادامه دهند. یافتههای تازه دانشگاه توکیو حاکی از آن است که این انطباقهای ژنتیکی حتی در دورانهای گذشته، نقشی کلیدی در حفظ حیات ایفا کردهاند.
کشف راز ژنوم جومونها؛ گنجینهای ارزشمند از تطابقهای دیرینه
فرهنگ جومون که در بازه زمانی تقریبی ۱۶٬۰۰۰ تا ۳٬۰۰۰ سال پیش در سرزمین ژاپن شکل گرفت، بستری غنی برای مطالعه ژنومهای کهن فراهم کرده است. نسلهای پیشین آنها در واپسین دوره عصر یخبندان (تقریباً بین ۲۷٬۰۰۰ تا ۱۹٬۰۰۰ سال پیش) از جمعیتهای شرق اوراسیا جدا شده بودند. این فاصلهگیری به حفظ نشانههای ژنتیکی متمایزی در این نسل منجر گردید. پژوهشگران با بررسی ژنوم ۴۲ تن از جومونها، که شامل ۲۵ ژنوم تازه کشفشده میباشد، مجموعهای غنی از اطلاعات ژنتیکی شرق اوراسیای پارینهسنگی زبرین را مورد تحلیل قرار دادند.
تناسب ژنتیکی بدن با سرمای محیط: از چربی قهوهای تا روندهای همگرا در تکامل
کاوشهای ژنتیکی جومونها واریانتهایی را در ارتباط با ترموژنز بدون لرزش که به گرم نگه داشتن بدن از طریق بافت چربی قهوهای اشاره دارد، آشکار نمود. نسبت این واریانت کلیدی در تولید حرارت در میان جومونها به میزان ۷۳ درصد بوده، در حالی که در جمعیتهای شرق آسیای کنونی تنها به ۱۷ درصد میرسد. همچنین مدارک موثقی درباره انتخاب ژنتیکی مرتبط با ساختار بدنی و فرآیند متابولیسم چربی کشف شد که نقش مهمی در ذخیره کردن انرژی و بهرهبرداری موثر از آن برای تولید حرارت ایفا میکرد.
نکته جالب توجه، شباهتهای تطوری در فرآیندهای مرتبط با متابولیسم اسیدهای چرب میان جومونها و مردم اینوئیت گرینلند است. این پدیده که به عنوان تکامل همگرا شناخته میشود، زمانی رخ میدهد که جمعیتهای جداافتاده، در پاسخ به فشارهای مشابه زیستمحیطی، ویژگیهای هماهنگ و سازگارانهای را به طور مستقل توسعه میدهند. این نتایج به همراه شواهد باستانشناسی مبنی بر رژیم غذایی پرچربی جومونها، گواهی بر سازگاریهای ویژه متابولیک آنها با شرایط سرد اقلیمی میباشد.
- لیزرها راز صدها ژئوگلیف باستانی در جنگل آمازون را فاش کردند
- قلعه تاریخی الموت در میراث جهانی یونسکو ثبت شد
- راز ۴۰۰۰ ساله اهرام؛ دختران فراعنه جنگجویان ماهری بودهاند
سیر تدریجی تکامل؛ نشانههای دوران یخبندان در ژنهای امروزی
از طریق بازسازی روند تغییرات فراوانی واریانتهای سازگار با سرما در طی هزاران سال، دانشمندان به این نکته پی بردند که نیروی انتخاب طبیعی در دوران پایانی یخبندان شدت بیشتری یافته است. این دادهها حکایت از روندی تدریجی در تکامل پاسخهای انطباقی نسبت به سرما دارد؛ به گونهای که با کوچ اقوام جومون به مناطق شمالی با شرایط اقلیمی سردتر، مجموعهای گستردهتر از سازگاریها در آن جمعیتها شکل گرفته است.