رئیس‌کل بانک مرکزی به منظور بازیابی دلارهای ایران از عراق اقدام نمود
بر اساس گزارش ایسنا، عبدالناصر همتی در سفر اخیر خود به بغداد مجموعه‌ای از دیدارهای مهم را با مقامات اقتصادی و سیاسی عراق انجام داده است. این دیدارها با محوریت سه موضوع اصلی شکل گرفته است: مشخص کردن مطالبات ایران از عراق، ایجاد سازوکاری برای استفاده از منابع ارزی ایران در بانک‌های عراقی و رفع موانع بانکی که بر تجارت و فعالیت‌های اقتصادی دو کشور تاثیر می‌گذارد.
گفتوگو با نخست‌وزیر عراق در زمینه اقتصادی منطقه
همتی در این سفر به گفتوگو با «علی فالح الزیدی» نخست‌وزیر عراق پرداخته و در مورد مهم‌ترین چالش‌های مالی و پولی اقتصادهای منطقه و راهکارهای تقویت همکاری‌های اقتصادی تبادل نظر کرده است.
نخست‌وزیر عراق در این ملاقات بر استراتژی دولت خود برای توسعه همگرایی اقتصادی در منطقه تاکید نموده و گفت که این کشور درصدد تبدیل شدن به پل ارتباطی منافع اقتصادی و توسعه‌ای کشورهای همسایه است.
هرچند که محور گفتگوها به طور کلی بر روابط اقتصادی منطقه متمرکز بود، اما برای ایران از آن جهت حائز اهمیت است که عراق یکی از مقاصد اصلی صادرات کشور به شمار می‌رود و حل مسائل مالی میان دو کشور می‌تواند به طور مستقیم بر حجم تجارت و امکان بازگشت منابع حاصل از صادرات تاثیر بگذارد.
هدف اصلی؛ دسترسی به منابع ارزی ایران
بخش عمده سفر همتی باید در دیدار او با رئیس بانک مرکزی عراق جست‌وجو شود؛ جایی که موضوع مطالبات جمهوری اسلامی ایران و روش‌های دسترسی و مدیریت منابع ارزی به‌وضوح مورد بررسی قرار گرفت.
رئیس‌کل بانک مرکزی ایران در لحظه‌ای که با «نزار ناصر حسین»، رئیس بانک مرکزی عراق دیدار داشت، بر اهمیت تسریع در رفع موانع بانکی و اجرایی شدن راهکارهای مرتبط با استفاده از منابع ارزی ایران تاکید کرد.
همتی توجه به تعیین تکلیف مطالبات ایران از دولت عراق و به‌ویژه فراهم‌سازی سازوکارهای مربوطه برای بهره‌برداری از منابع بانک مرکزی در نظام بانکی عراق را ضروری دانست و درخواست کرد که پیگیرِ پیاده‌سازی مستمر و اجرایی راهکارهای بانکی برای تسریع روند این تعاملات باشند.
این بخش از مذاکرات اهمیت خاصی دارد، چراکه موضوع تنها افزایش مبادلات تجاری نیست، بلکه ارتباط مستقیم به دسترسی ایران به منابع حاصل از تجارت و مطالبات خود نیز دارد. به بیان دیگر، افزایش صادرات بدون ایجاد سازوکارهای مطمئن در راستای بازگشت و استفاده از ارز به‌دست‌آمده، نمی‌تواند منجر به افزایش پایدار ظرفیت تجارت شود.
همتی همچنین بر اهمیت نقش بخش خصوصی در توسعه اقتصادی دو کشور تاکید و خواستار تسهیل فرآیندهای بانکی برای فعالان اقتصادی ایرانی و رفع موانع انتقال وجوه و بهره‌برداری از ظرفیت‌های مشترک پولی شد.
رئیس بانک مرکزی عراق نیز با ابراز تمایل به گسترش روابط اقتصادی، بر ظرفیت‌های طبیعی و انسانی دو کشور تاکید نموده و اعلام کرد که این پتانسیل‌ها باید برای بهبود همکاری‌های فنّی و مهندسی و ارتقاء مناسبات مالی ایران و عراق مورد استفاده قرار گیرند.
در پایان این دیدار، دو طرف بر تداوم نشست‌های مشترک برای دستیابی به نتایج عینی در زمینه راه‌های دسترسی و مدیریت منابع ارزی توافق کردند. همتی همچنین رئیس بانک مرکزی عراق را به سفر رسمی به تهران دعوت کرد؛ اقدامی که می‌تواند نشان‌دهنده تلاش‌های دو کشور برای ادامه مذاکرات در سطح بانک‌های مرکزی باشد.
گفتوگو با وزیر مالیه عراق
همتی در ادامه سفر خود با «فالح ساری عبداشی» وزیر مالیه عراق نیز در مورد مطالبات ایران و همکاری‌های فنی و اقتصادی دیدار و مذاکراتی را انجام داد.
این ملاقات از این جهت حائز اهمیت است که بسیاری از مسائل مربوط به مطالبات ایران امکان حل در سطح بانک مرکزی را ندارند و به هماهنگی بین نهادهای مالی و اجرایی این کشور نیاز دارند. لذا گفتوگو با هر دو نهاد، یعنی بانک مرکزی و وزارت مالیه عراق، تلاشی است برای فائق آمدن بر موانع اجرایی و تبدیل توافقات بانکی به سازوکارهای عملیاتی.
گفت‌وشنود با صادرکنندگان ایرانی
همتی همچنین در بخشی از سفر خود با تجار، صادرکنندگان و پیمانکاران ایرانی در سفارت ایران در بغداد به گفتگو نشست؛ این نشست موضوعاتی عملیاتی در زمینه روابط اقتصادی دو کشور را به بحث گذاشت.
مسائل مربوط به بازگشت ارز صادراتی، مشکلات تعرفه‌ای، مطالبات پیمانکاران ایرانی و نیاز به ضمانت‌نامه حسن انجام کار از جمله موضوعاتی بود که از سوی فعالان اقتصادی در این نشست مطرح گردید.
رئیس‌کل بانک مرکزی بر عزم خود برای پیگیری مشکلات صادرکنندگان و پیمانکاران ایرانی تاکید نمود و اظهار داشت که مسائل مطروحه با جدیت دنبال خواهد شد.
این قسمت از سفر همتی را می‌توان تکمیل‌کننده مذاکرات او با مقامات عراقی دانست؛ چراکه برخی از چالش‌های تجارت ایران و عراق در سطح بنگاه‌ها و پیمانکاران نمایان می‌شود و حل آنها نیازمند هماهنگی بین بانک مرکزی، نهادهای اجرایی و بخش خصوصی است.
چرا عراق برای تجارت ایران حائز اهمیت است؟
ضرورت این سفر بیشتر در بستر جایگاه عراق در تجارت خارجی ایران هویدا می‌شود. به گفته یحیی آل‌اسحاق، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق، صادرات ایران به عراق در سال گذشته به مقدار تقریباً ۱۲ میلیارد دلار رسید و با توجه به ظرفیت بازار این کشور، امکان افزایش صادرات ایران به حدود ۲۰ میلیارد دلار وجود دارد.
آل‌اسحاق پیش‌تر اعلام کرده بود که دستیابی به تجارت ۲۰ میلیارد دلاری با عراق ممکن است، اما تحقق آن مشروط به حل مجموعه‌ای از مشکلات از جمله موارد بانکی، گمرکی، حمل‌ونقل، مقررات و بازگشت ارز است.
در حقیقت، فاصله میان تجارت کنونی و ظرفیت ۲۰ میلیارد دلاری که فعالان اقتصادی به آن اشاره دارند، تنها با افزایش مقدار صادرات کالا پر نخواهد شد. یکی از پیش‌شرط‌های اصلی، ایجاد مسیرهای پایدار برای انتقال پول و تسویه‌حساب‌های مالی است؛ موضوعی که به طور خاص در کانون مذاکرات همتی در بغداد قرار داشته است.
علاوه بر این، ساختار تجارت میان دو کشور نیز دچار عدم توازن است. طبق برآوردهای موجود، صادرات ایران به عراق چندین برابر واردات این کشور از ایران است. این عدم توازن مسئله بازگشت منابع حاصل از صادرات ایران و نحوه تسویه مالی معاملات را به موضوعی مهم‌تر تبدیل می‌کند.
دیپلماسی بانکی در جهت توسعه تجارت
سفر همتی به عراق را می‌توان بخشی از استراتژی کلی بانک مرکزی برای استفاده از دیپلماسی پولی و بانکی به منظور گسترش روابط اقتصادی تلقی کرد. در این رویکرد، بانک مرکزی به عنوان تنها نهاد سیاست‌گذار پولی عمل نمی‌کند، بلکه در روابط مالی با کشورهای همسایه ایران نیز نقشی اساسی ایفا می‌کند.
تجربیات گذشته روابط ایران و عراق نشان داده است که حتی با وجود تقاضا برای کالاها و خدمات ایرانی و نزدیکی جغرافیایی و سیاسی، بدون سازوکارهای بانکی مناسب، توسعه تجارت با موانع جدی روبرو خواهد شد.
پایان پیام