تحول دیدگاه در طرح خدمت وظیفه نخبگان با هدف ایجاد فرصتهای شغلی
به نقل از خبرنگار گروه علمی ایرنا، اصلاحات در مدیریت سرمایه انسانی بدون تردید یکی از نیازهای غیرقابل انکار در حکمرانی علمی به شمار میرود، به گونهای که مؤسسات سیاستگذار دیگر نمیتوانند به سادگی با تخصیص سهمیهای برای خدمت نظام وظیفه قناعت کنند و وادار به بازتعریف نسبت خود با اکوسیستم فناوری و نوآوری در کشور شدهاند.
در سالهای اخیر، پدیدهای تحت عنوان فریز استعدادها در بدنه اداری و ساختارهای سنتی کشور همواره به منزله زنگ خطر برای خروج نخبگان و اتلاف ظرفیتهای علمی مطرح بوده است.
در این زمینه، بنیاد ملی نخبگان در راهنمای جدید سال ۱۴۰۵ با تغییر رویکرد از مدیریت "توزیعمحور" به "انتخابمحور" فصلی جدید را در نحوه بهکارگیری نخبگان ایجاد کرده است.
این رویکرد با تفکیک دقیق مسیرهای خدمت به دو محور "جایگزین خدمت" و "سرباز فناور" نه تنها بر تقویت پیوندهای عمیقتری میان دانشآموختگان ممتاز و شرکتهای دانشبنیان تأکید دارد، بلکه همچنین تلاش دارد با ایجاد کانالهای قانونی برای فعالیت در مراکز دانشگاهی و سازمانهای اجرایی، حق انتخاب را به نخبگان بازگرداند.
این تغییرات در حال اجرا هستند؛ در حالی که بنیاد ملی نخبگان به دنبال نیل به یک هدف کلان است: تبدیل خدمت نظام وظیفه از یک محدودیت زمانی به یک فرصت شغلی و فناورانه. در همین راستا، سعید خدایگان، قائممقام بنیاد ملی نخبگان در گفتوگویی با ایرنا، ابعاد این تحول استراتژیک را تبیین کرده است.
مسیرهای شغلی نخبگان در طرح جدید خدمت تخصصی باز خواهد ماند
قائممقام بنیاد ملی نخبگان در ابتدا اعلام کرد که در شیوهنامه جدید خدمت تخصصی نظام وظیفه، تلاش شده است تا مسیرهای شغلی نخبگان همچنان در دسترس باشد و افزود: به این ترتیب، نخبگان میتوانند بر اساس علاقه و توانمندیهای خود در نهادهای اجرایی، شرکتهای دانشبنیان یا دانشگاهها مشغول به کار شوند.
سعید خدایگان در گفتوگو با خبرنگار گروه علمی ایرنا، از بازنگری بنیاد ملی نخبگان در رویکرد جذب و ساماندهی استعدادهای برتر خبر داد و بیان کرد: در چهارچوب شیوهنامه سال ۱۴۰۵، نخبگان قرار نیست در قالبهای محدود و صرفاً اداری محبوس شوند.
او اشاره کرد که پدیده فریز استعدادها در ساختارهای اداری، سالها به عنوان یکی از دغدغههای سیاستگذاران علمی کشور تلقی شده است و افزود: باز گذاشتن مسیرهای شغلی از طریق طرحهای جایگزین خدمت و سرباز فناور در واقع زمینهساز بهرهبرداری بهینه از سرمایههای انسانی خواهد شد.
عبور از نگرش سنتی به سوی مدیریت انتخاب
خدایگان در توضیح این تغییر رویکرد گفت: ما در حال گذر از نگرش سنتی به نگرش مدرن و انتخابمحور هستیم و بر این باوریم که هر نخبه باید بتواند طبق علاقه، توانمندی و مسیر حرفهای خود در کدام حوزه فعالیت داشته باشد.
او با اشاره به اینکه تفکیک طرح جایگزین خدمت از سرباز فناور بر اساس نیازهای واقعی کشور انجام شده، افزود: در هر فصل، ظرفیتهای خاصی از سوی ستاد کل نیروهای مسلح اعلام میشود و در صورتی که تعداد متقاضیان افزایش یابد، انتخاب بر اساس جدول امتیازبندی انجام خواهد گرفت.
ثبتنام فصلی و امتیازدهی بر اساس ظرفیت
قائممقام بنیاد ملی نخبگان همچنین بر اهمیت ثبتنام فصلی تأکید کرد و گفت: برگزیدگان بعد از امتیازدهی جهت ادامه مراحل به معاونت علمی ستاد کل ارجاع میشوند تا توزیع نخبگان با نیاز واقعی کشور متناسب گردد.
خدایگان با یادآوری نگرانیها درباره آینده شغلی نخبگان پس از پایان دوره خدمت، خاطرنشان کرد: کانالهای قانونی برای حضور نخبگان در نهادهای اجرایی، شرکتهای دانشبنیان و حتی به عنوان اعضای هیئت علمی در دانشگاهها باید باز باشند تا هیچ ظرفیتی در کشور به حال خود رها نشود.
او در ادامه اعلام کرد: بنیاد ملی نخبگان در حال تکمیل سازوکارهای شناسایی نخبگان فعال در عرصه استارتاپی است و ثبتنام در فصول آینده، از جمله مهرماه، نویددهنده تحقق این رویکرد خواهد بود.