چرا امارات از آثار فشارهای اقتصادی بر ایران نگران است؟
فرارو- امارات متحده عربی، که بهعنوان محور تجارت جهانی برای تهران در نظر گرفته میشود، اکنون اعلام کرده است که با این فعالیتها مقابله خواهد کرد؛ اما این وضعیت مبهم و پیچیده است.
بر اساس گزارشی از فرارو به نقل از وال استریت ژورنال، استراتژی ترامپ برای تحت فشار قرار دادن ایران، عمدتاً به انسداد یکی از حیاتیترین مسیرهای اقتصادی این کشور، یعنی دبی، بستگی خواهد داشت.
امارات روز سهشنبه گذشته تصمیم به توقف مبادلات مالی و تجاری خود با ایران گرفت؛ اقدامی که قادر است دسترسی تهران به یکی از منابع کلیدی واردات و همچنین یک کانال مالی محرمانه برای ارتباط با جهانیان را به چالش بکشاند.
گفته میشود این اقدام بعد از هفتهها تلاش دولت ترامپ برای متقاعد کردن امارات جهت مقابله با شبکههای مالی ایران در این کشور اتخاذ شده است؛ مقاماتی از آمریکا به همتایان اماراتی خود اعلام کردند که هدف قرار دادن شبکههای مالی مرتبط با ایران تأثیرات بیشتری بر تهران خواهد داشت تا محاصره دریایی بنادر ایران از سوی ایالات متحده.
این منابع عنوان کردند که ایالات متحده از امارات خواسته تا اقداماتی سختگیرانهتر علیه نهادهای ایرانی تحت تحریم و دیگر شبکههای غیرشفاف که در امارات فعالند، اتخاذ کند.
براساس این گزارش، ترامپ روز چهارشنبه در شبکههای اجتماعی اعلام کرد: «امروز همچنین میگویم که هر کشوری که به مؤسسات مالی، کسبوکارها، فرودگاهها یا نهادهای دولتی خود اجازه دهد هرگونه شریان اقتصادی برای ایران فراهم کنند، خود با پیامدهای اقتصادی بزرگی مواجه خواهد شد. فعالیتهایی چون قاچاق نفت، خطوط سوآپ (معاوضه)، انتقال پول نقد، صرافیها، ثبت کشتیها و شرکتهای پوششی؛ همه باید فوراً متوقف شوند. شما بهخوبی میدانید که کدام کشورها منظور من هستند.»
ترامپ بهطور دقیق مشخص نکرد که کدام کشورها را در نظر دارد، اما تأکید کرد که میخواهد تمام متحدان آمریکا در این مسیر همکاری کنند.
با این حال، بر اساس ادعای این خبرگزاری، قطع این ارتباطات به سادگی ممکن نخواهد بود؛ زیرا بخش زیادی از این فعالیتها بهصورت عمدی مخفی نگهداشته میشوند. شواهد تحریمی آمریکا در سالهای گذشته نشاندهنده این است که درآمدهای نفتی، تبادلات ارزی و پرداختها به نهادهای ایرانی برای مدتها از طریق شرکتهای صوری و صرافیهای دبی انجام شده، بدون آنکه نام ایران بهطور مستقیم در این معاملات ذکر شده باشد.
قطع دسترسی ایران همچنین مستلزم آن است که مقامات اماراتی رویکردی بسیار قاطعتر نسبت به فعالیتهای مالی و تجاری غیرشفاف اتخاذ کنند؛ امری که میتواند ضربهای جدی به نقش دبی بهعنوان یک قطب آزاد و فعال در تجارت جهانی، سرمایهگذاری و صادرات مجدد وارد آورد.
مکس میزلیش، مقام پیشین امور تحریمهای ایالات متحده و پژوهشگر فعلی «بنیاد دفاع از دموکراسیها»، تأکید کرد: «زمانی که به مقوله دور زدن تحریمها توسط ایران و قابلیت این کشور در کسب درآمد از صادرات نفت نظر میاندازیم، دبی بهعنوان محور اصلی جریانهای مالی نمایان است. سیاست امارات در زمینه تجارت و امور مالی مستقیم، از اهمیت بالایی برخوردار است.»
این تغییرات در امارات پس از هفتهها افزایش تنشها انجام شده است؛ از جمله اقداماتی که مقامات اماراتی حملات ایران به هفت کشتی این کشور در همین ماه اخیر توصیف کردهاند.
منابع آگاه خبر میدهند که سیاستگذاران امارات متحده عربی از این موضوع نگرانند که استراتژی واشنگتن برای تحمیل فشار اقتصادی بیشتر بر ایران، به بخشهای اقتصادی کشورهای حاشیه خلیج فارس که نام وابسته به نفت ندارند و بر گردشگری و تجارت متکی هستند، آسیب برساند و در نهایت باعث واکنش نظامی تلافیجویانه از سوی ایران گردد. این منابع همچنین اضافه کردند که مقامات اماراتی تمایل دارند تا برخی از خطهای ارتباطی با تهران را حفظ کنند تا در صورت عدم موفقیت فشارهای دولت ترامپ، گزینههای دیپلماتیک موجود باقی بماند.
امارات متحده عربی پاسخی به درخواستها برای اظهارنظر در این زمینه ارائه نداد. پیشتر در طول این منازعات، امارات شروع به توقف حملونقل مستقیم بار به ایران کرده و اقدامات سختگیرانهتری را در برابر فعالیتهای ایران در سرزمین خود، از جمله لغو روادید و تعطیلی مدارس و باشگاهها، به اجرا درآورده است.
ترامپ پس از وقوع درگیریهای متفرقه و هشدار در مورد تشدید تنشها در ماه گذشته، رویکرد خود را به سمت تحت فشار قرار دادن اقتصادی ایران تغییر داد. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، اخیراً اعلام کرد که واشنگتن در روزهای آتی محدودیتهای جدیدی را بر اقتصاد ایران اعمال خواهد کرد؛ اقدامی که همراه با محاصره دریایی بنادر ایران توسط نیروی دریایی آمریکا، اثری مشابه یک «ضربه دوجانبه» خواهد داشت.
طبق این گزارش، برای افزایش فشار بر ایران، همکاری امارات متحده عربی ضروری است. این کشور در آن سوی خلیج فارس واقع شده و علیرغم اختلافات دائمی میان دو دولت، پیوندهای تجاری و فرهنگی عمیقی با همسایه بزرگ خود دارد.
براساس اطلاعات منتشر شده توسط سازمان تجارت جهانی، پیش از آغاز جنگ، امارات متحده عربی بزرگترین منبع واردات ایران (حتی از چین نیز بیشتر) بوده و در سال ۲۰۲۴، حدود ۳۰ درصد از کل واردات ایران به ارزش تقریبی ۲۱ میلیارد دلار را تأمین کرده است.
بر اساس ارزیابی تحلیلگران که فعالیتهای ایران را زیر نظر دارند و همچنین از سوی وزارت خزانهداری ایالات متحده، امارات سالهاست که بهعنوان یک کانون مالی حیاتی برای شرکتها و افراد ایرانی که در تلاش برای دور زدن تحریمهای غربی هستند، عمل کرده است.
طبق ادعای وزارت خزانهداری ایالات متحده و تحلیلگران ذیربط، ایران شرکتهای صوری در امارات متحده عربی تأسیس کرده است تا وجوه حاصل از صادرات نفت را دریافت، معاملات را تسویه و منشأ پول را پنهان کند.
امارات پیشتر اعلام کرده است که به تحریمها احترام میگذارد و تعهد جدی به حفظ سلامت و یکپارچگی نظام مالی جهانی دارد.
تحلیلگران اظهار میدارند که با وجود اقدامات جدیدی که امارات اعلام کرده، همچنان مواجهه با این شبکه مالی موازی یک چالش بزرگ باقی خواهد ماند.
اریک آلتر، رئیس «آکادمی دیپلماتیک انور قرقاش» در ابوظبی (یکی دیگر از امارتها)، گفت: «این کار امکانپذیر است، اما با محدودیتهایی همراه خواهد بود.» او اضافه کرد که دولت میتواند فعالیتهای بانکی رسمی و تردد در بنادر اصلی را متوقف کند، اما «نمیتواند بر همه شرکای محلی، مناطق آزاد و کشتیهای کوچک در تمام هفت امارت که فرهنگهای تجاری متفاوت دارند، نظارت و کنترل جامع اعمال کند.»