مدیران کلینیکهای دندانپزشکی از کاهش بیماران و تهدید تعطیلی میگویند/ علت عدم مراجعه مردم به دندانپزشکی چیست؟
فرارو- اگرچه امکان ترمیم یک دندان پوسیده وجود دارد، اما اگر این درمان به تعویق بیفتد، ممکن است به بیمار نیاز به عصبکشی، روکش یا حتی کشیدن دندان پیش بیاید که تمامی اینها هزینههای بیشتری را به همراه دارد. این چالشها به ویژه برای بیماران در مرحله ابتدایی درمان به دلیل هزینهها بروز میکند و موجب تاخیر در مراجعه میشود.
به گزارش فرارو، در مقابل این مشکلات، کلینیکهای دندانپزشکی نیز از کاهش پذیرش بیماران، تغییر نوع درمانهای درخواستی، افزایش قیمت مواد و تجهیزات، و دشواری در مدیریت کلینیکهای خود شکایت دارند. پیش از این، اوضاع هم چندان آسان نبود. طبق اطلاعات موجود در پروفایل سلامت دهان ایران که به سازمان جهانی بهداشت مربوط میشود (۲۰۱۹)، ۳۳.۶ درصد از افرادی که پنج سال به بالا دارند با دندانهای دائمی پوسیدهای که درمان نشدهاند مواجه هستند. همچنین، درصد ابتلا به بیماریهای شدید لثه در افراد بالای ۱۵ سال ۱۸ درصد و بیدندانی در افراد بالای ۲۰ سال ۶.۹ درصد گزارش شده است.
دندانپزشکی؛ آخرین اولویت مردم
رعنا پاکسرشت، مدیر یک کلینیک دندانپزشکی در نارمک تهران به فرارو میگوید: «تعداد مراجعین به کلینیک به نسبت دو یا سه سال پیش کاهش محسوسی داشته است.» او ادامه میدهد: «بسیاری از بیماران دیگر برای معاینات دورهای مراجعه نمیکنند و تا زمانی که با مشکل جدی مواجه نشوند، سراغ دندانپزشک نمیآیند.»
این تأخیر ممکن است در نهایت هزینه درمان را افزایش دهد. به گفته پاکسرشت، «بیماری که لازم است یک دندانش پر شود، ممکن است درمان را تا حدی به تعویق بیندازد که پوسیدگی به عصب برسد و در نتیجه به درمان پیچیدهتر و پرهزینهتری نیاز پیدا کند.»
بر اساس نرخ برخی مراکز در سال ۱۴۰۵، هزینه ترمیم یک دندان با توجه به نوع ماده و تعداد سطوح از حدود ۴ میلیون تومان برای ترمیم آمالگام شروع میشود و ممکن است برای ترمیم کلی یا کامپوزیت تا حدود ۷.۵ میلیون تومان افزایش یابد. البته نرخ ثابت و واحدی وجود ندارد و هر کلینیک بر اساس نوع درمان و مواد مصرفی، قیمت متفاوتی ارائه میکند.
از ایمپلنت تا کشیدن دندان
مدیر یک کلینیک دندانپزشکی در منطقه میرداماد تهران، کاهش مراجعه را حادتر توصیف میکند و میگوید تعداد مراجعان کلینیک او به تقریباً یکسوم کاهش یافته است. همچنین، «تغییرات در نوع درمانهای خواستار شده توسط بیماران نیز مشاهده میشود.»
او به فرارو میگوید: «در برخی کلینیکها، بهویژه در مناطق پایینتر، تعداد کشیدن دندانها بیشتر شده است. بیمارانی که حدود یک یا دو سال پیش به آسانی برای ایمپلنت تصمیم میگرفتند، حالا با تردید در این مورد عمل میکنند.»
هزینههای ایمپلنت فاصله قابل توجهی با درمانهای ساده دارد. طبق ارزیابی مراکز مختلف در سال ۱۴۰۵، بسته به برند و نوع روکش، قیمت ایمپلنت با روکش از حدود ۲۸ تا ۳۰ میلیون تومان برای گزینههای اقتصادی شروع شده و برای برندهای گرانتر بالای ۴۰ میلیون تومان میرسد. در عین حال، در یک مرکز دیگر هزینه ایمپلنت با روکش از ۴۴ تا ۱۰۸ میلیون تومان برآورد شده است.
مدیر کلینیک میرداماد از نگرانی دیگری نیز صحبت میکند: «بیمار نمیداند درمانی که امروز شروع کرده، بعد از چند ماه چقدر برایش تمام خواهد شد. ممکن است قیمت اولیه برای ایمپلنت به او اعلام شود، اما اگر مرحله بعدی درمان شش ماه دیگر انجام شود، قیمت قطعات و مواد نیز تغییر خواهد کرد. به همین دلیل، برخی بیماران از پزشک در مورد قیمت نهایی و احتمال افزایش آن در طول درمان تضمین میخواهند.»
افزایش هزینه مواد مصرفی دندانپزشکی
با این حال، فشار اقتصادی فقط متوجه بیماران نیست. پشت هر درمان، مجموعهای از مواد مصرفی وجود دارد که قیمت آنها به طور مستقیم بر هزینههای کلینیک تأثیرگذار است. پاکسرشت اشاره میکند که مواد مصرفی همچون کامپوزیت، دستکش، وسایل یکبارمصرف، روغن توربین، فایل و مواد پانسمان از اقلام مصرفی کلینیک به شمار میروند. به عنوان مثال، قیمت هر بسته دستکش لاتکس از حدود ۴۵۰ تا ۵۰۰ هزار تومان در سال گذشته به حدود ۱.۳ تا ۱.۵ میلیون تومان در حال حاضر افزایش یافته است.
بدین ترتیب، میزان هزینههای مواد مصرفی در کلینیک نسبت به گذشته افزایش یافته و این موضوع در هزینه نهایی که بیماران پرداخت میکنند، مشهود است. مدیر میرداماد معتقد است که نوسانات قیمت ارز و دشواریهای واردات نیز بر این هزینهها تأثیرگذارند: «بخشی از مواد و تجهیزات پیشتر از طریق دبی و بنادر جنوبی وارد میشدند و حالا مسیر ورودی برخی اقلام تغییر کرده است.»
او همچنین اشاره میکند: «ما برای اطمینان از کیفیت محصولات، خرید خود را از تعاونی انجمن دندانپزشکان عمومی ایران انجام میدادیم، اما اکنون دسترسی به مواد خارجی بسیار محدودتر از قبل است.»
کیفیت مواد؛ خط قرمز یا انتخاب اقتصادی؟
در این اوضاع، انتخاب برند مواد اولیه برای کلینیکها به یک تصمیم اقتصادی تبدیل شده است. پاکسرشت در کلینیک خود سعی میکند از برندهای معتبر استفاده کند. او از برندهایی مانند FGM، Vittra و Opallis در زمینه کامپوزیت بهره میبرد و تاکنون حاضر نشده به دلیل کاهش هزینهها به سراغ برندهای نامشخص برود، هرچند افزایش قیمتها ناگزیر او را به این سمت سوق داده که بخشی از هزینهها را در قیمت خدمات لحاظ کند.
مدیر کلینیک میرداماد نیز تأکید میکند: «انتخاب برند نیز به نوعی تحت تأثیر قدرت خرید بیماران قرار دارد. به عنوان مثال، کلینیکهایی که در مناطق با درآمد پایینتر قرار دارند، نمیتوانند به همان اندازه از مواد گرانقیمت استفاده کنند، زیرا باید هزینههای کلینیک را هم پوشش دهند.»
هر دو مدیر همچنین در مورد کیفیت کار خود نگران هستند. پاکسرشت بر این باور است که کیفیت برخی اقلام یکبارمصرف داخلی کاهش یافته، در حالی که قیمت همان محصولات افزایش یافته است. او همچنین به مواد خارجی اشاره میکند که کیفیت آنها تغییر نکرده اما حجم بعضی بستهبندیها کاهش یافته است.
تعمیر یونیت هم دیگر ارزان نیست
بخش دیگری از هزینههایی که بیمار به وضوح نمیبیند، متعلق به تجهیزات کلینیک است؛ یونیت، توربین، پمپ، دستگاه رادیوگرافی، وسایل استریلیزاسیون و تجهیزات دیجیتال همه هزینههای تعمیر و نگهداری بالایی دارند. پاکسرشت میافزاید: «گاهی کلینیک ناگزیر است هر دو یا سه ماه یکبار برخی از تجهیزات را تعمیر یا تعویض کند. حتی هزینه رفتوآمد تعمیرکار نیز افزایش یافته است.»
مدیر کلینیک میرداماد نیز بر این باور است: «با افت کیفیت برخی ابزارهای وارداتی، نیاز به تعمیرات افزایش یافته است.»
علاوه بر این موارد، هزینههای حقوق پزشکان، دستیاران و منشیها، بیمه کارمندان، مالیات، هزینههای آب و برق و گاز و در برخی مراکز، اجاره بهاء نیز مطرح است.
کلینیکها در میانه افزایش هزینهها و کاهش مراجعین
مدیر کلینیک میرداماد بیان میکند: «پرچالشترین معضل برای مدیران کلینیک این است که هزینهها به شدت افزایش یافته، اما نمیتوان قیمت خدمات را به سرعت بالا برد، زیرا قدرت پرداخت بیماران محدود است.»
از آن سو، بسیاری از هزینهها ثابت ماندهاند. به گفته او، «نمیشود به دلیل کاهش تعداد بیماران، پرسنل مجرب را اخراج کرد. پیدا کردن مجدد پزشکان، دستیاران و سایر نیروهای متخصص خبره، کار آسانی نیست.»
در نهایت، پاکسرشت ناچار شده از تعداد پزشکان و دستیاران خود بکاهد تا بتواند کسبوکارش را حفظ کند. او هشدار میدهد که اگر شرایط به همین منوال ادامه یابد، احتمال تعطیلی این مرکز در آینده وجود دارد.
تعویق درمان = هزینههای رو به افزایش
میتوان این مسئله را در یک چرخه خلاصه کرد: بیمار به دلیل هزینهها، درمان را به تعویق میاندازد. نتیجه این تأخیر، بالا رفتن هزینه درمان و در نهایت محدودتر شدن گزینههای درمانی برای بیمار خواهد بود.
در همین راستا، سازمان جهانی بهداشت بر این نکته تأکید کرده که بیماریهای دهان، اگرچه بخش عمدهای از آنها قابل پیشگیری و درمان هستند، همچنان بار اقتصادی و درمانی سنگینی را تحمیل میکنند و دسترسی و توان پرداخت، عوامل کلیدی در نابرابری سلامت دهان به شمار میآید؛ در ایران نیز آمار ۳۳.۶ درصدی برای پوسیدگی درماننشده دندانهای دائمی، ۱۸ درصدی برای بیماری شدید لثه و ۶.۹ درصدی برای بیدندانی، نشاندهنده این است که این مشکل همیشه وجود داشته و قابل اغماض نیست.
بدین ترتیب، بالا رفتن هزینههای دندانپزشکی دلیل اصلی فاصله گرفتن هزینه درمان از توانایی مالی بیماران است. این فاصله اگر پر نشود، میتواند عواقب جدیتری برای سلامت عمومی دهان به بار آورد.