زیردریایی هستهای کلاس خاباروفسک روسیه به کجا میرود؟
فرارو- آغاز تستهای دریایی نخستین زیردریایی استراتژیک هستهای کلاس خاباروفسک ممکن است نشانهای از ورود روسیه به فاز جدیدی از بازدارندگی هستهای باشد. به هر حال، این زیردریایی به منظور شلیک موشکهای بالستیک و موشکهای قارهپیما طراحی نشده، بلکه به صورت خاص برای حمل سامانهای ساخته شده است که میتواند توانایی حمله هستهای روسیه را از اعماق آب به اهدافی دور منتقل کند.
به نقل از فرارو، نیروی دریایی روسیه تأیید کرده که خاباروفسک در تاریخ ۱۷ اوت ۲۰۲۶ از کارخانه کشتیسازی سوماش در سورودوینسک خارج شده و تستهای دریایی اولیه خود را آغاز کرده است. این رویداد نشاندهنده یک نقطه عطف در پروژهای است که بیش از یک دهه در حال توسعه بوده و در صورت نهایی شدن، قادر است یکی از خاصترین عناصر زرادخانه هستهای روسیه را به مرحله عملیاتی وارد کند.
زیردریاییای که برای پوزیدون طراحی شد
این زیردریایی توسط دفتر طراحی مرکزی روبین طراحی شده و به گزارشها، از فناوریها و راهحلهای طراحی زیردریاییهای موشک بالستیک هستهای کلاس بوری بهرهبرداری میکند. با این وجود، برخلاف زیردریاییهای استراتژیک سنتی، وظیفه اصلی آن شلیک موشکهای بالستیک نیست.
برآوردهای منابع معتبر، وزن خاباروفسک را بین ۱۰ تا ۱۱ هزار تن در شرایط غوطهوری تخمین میزنند و ادعا دارند که این زیردریایی میتواند حداکثر شش فروند پوزیدون را حمل کند. اگر این ظرفیت تأیید گردد، این زیردریایی به یکی از مهمترین حاملهای این سلاح تبدیل خواهد شد.
ساختار جلویی خاباروفسک با زیردریاییهای متعارف تفاوت قابل توجهی دارد، زیرا لازم است فضای کافی برای سامانههای بزرگ پوزیدون را فراهم آورد. در قسمت انتهایی، به کارگیری سامانه پیشران پمپ-جت گزارش شده که برخی مشخصات آن شباهتهایی با زیردریاییهای کلاس بوری-آ دارد.
به جز پوزیدون، اطلاعات منابع معتبر از وجود شش تا هشت لوله اژدر ۲۱ اینچی نیز سخن میگویند که میتواند برای حمل اژدرهای سنگین، مین و احتمالاً برخی موشکهای کروز به کار رود.
پوزیدون
پوزیدون؛ غولی که از عمق آب سر برمیآورد
اهمیت خاباروفسک بیش از هر چیز به محموله آن مرتبط است. پوزیدون یک وسیله نقلیه زیرآبی با پیشران هستهای است که برای حمل کلاهک هستهای طراحی شده است. برخلاف موشکهای بالستیک قارهپیما که کلاهک را در مسیر بالستیک و از طریق جو به سمت هدف میفرستند، پوزیدون قرار است مسافتهای بسیار طولانی را در زیر آب طی کند و با رویکردی کاملاً متفاوت به هدف خود نزدیک شود.
براساس برآوردهای تجهیزات آزاد، طول هر پوزیدون تقریباً ۶۶ فوت و قطر آن نزدیک به ۵.۹ تا ۶.۶ فوت است و وزن آن بین ۶۱ تا ۱۲۱ تن برآورد میشود. دامنه عملیاتی آن در برخی تخمینها حدود ۶۲۰۰ مایل و عمق آن نیز تا حدود ۳۲۸۱ فوت ذکر شده است. همچنین سرعت آن احتمالاً بین ۶۰ تا ۷۰ گره دریایی تخمین میشود.
با این حال، تعدادی از ویژگیها و مشخصات پوزیدون همچنان محرمانه باقی ماندهاند و اطلاعات متنوعی درباره قدرت کلاهک آن ارائه شده است.
زیردریایی هستهای کلاس خاباروفسک
دلیل اعتمادی که روسیه به پوزیدون دارد
اهمیت استراتژیک خاباروفسک به فراتر از تعداد سلاحهایی که میتواند حمل کند برمیگردد و شامل ایجاد مسیری نو برای حمله دوم هستهای روسیه نیز میشود.
روسیه در حال حاضر یکی از قویترین نیروهای موشکی قارهپیما را در اختیار دارد و علاوه بر آن، از زیردریاییهای موشک بالستیک و بمبافکنهای دوربرد هستهای نیز بهره میبرد. با این حال، پوزیدون نیاز به یک محیط عملیاتی کاملاً متفاوت را به این معادله میافزاید: عمق اقیانوس.
اگر چنین سامانهای به مرحله عملیاتی برسد، دشمنان باید به جای رصد موشکهای بالستیک و زیردریاییهای حامل آنها، توانمندی شناسایی و مقابله با یک وسیله زیرآبی دوربرد را نیز لحاظ کنند. به همین خاطر، پوزیدون میتواند روند برنامهریزی دفاعی دشمن را پیچیدهتر کند و روسیه را از وابستگی به مسیرهای متعارف حمله هستهای رها سازد.
بنابراین، خاباروفسک را نمیتوان صرفاً به عنوان یک زیردریایی جدید تلقی کرد، بلکه باید آن را جزئی از تلاشهای روسیه برای گسترش بنیان بازدارندگی هستهای خود در زیر آب دانست.
پروژهای که ۱۲ سال به طول انجامید
فرآیند ساخت خاباروفسک به عنوان یک پروژه طولانی و چالشبرانگیز به حساب میآید. طراحی آن در تاریخ ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۴ و بعد از واگذاری قرارداد به دفتر طراحی روبین شروع شد. طبق برنامه اولیه، قرار بود این زیردریایی در حدود سال ۲۰۲۰ به پایان برسد، ولی پروژه با تأخیر مواجه گردید.
شرکت سوماش در نوامبر ۲۰۲۵ زیردریایی را از کارگاه ساخت خارج کرده و پس از آن مراحل آمادهسازی راکتور، پیشران، سامانههای ناوبری، سیستم برق و دیگر تجهیزات برای آزمایش آغاز شد.
براساس برآوردهای منابع معتبر، راکتور این زیردریایی حدود ۲۰۰ مگاوات توان حرارتی تولید و قدرت توربین آن تقریباً ۵۰ هزار اسب بخار تخمین زده شده است. سرعت زیردریایی در حالت غوطهوری بین ۳۰ تا ۳۲ گره و عمق عملیاتی آن حدود ۱۶۴۰ فوت برآورد شده است.
شروع تستهای دریایی بدین معنا نیست که خاباروفسک آماده برای استقرار است، زیرا این زیردریایی باید مجموعهای از آزمایشهای مربوط به پیشران، فرمان، غواصی، استحکام بدنه، ناوبری و سیستمهای داخلی را انجام دهد و در نهایت به مرحله پذیرش دولتی برسد.
مقصد؛ اقیانوس آرام
پیشتر روسیه یک حامل پوزیدون به نام بلگورود ساخت که در contraste با «خاباروفسک» از یک زیردریایی ناتمام کلاس اسکار ۲ دوران شوروی الهام گرفته بود.
اما خاباروفسک به طور خاص برای ماموریت پوزیدون طراحی شده است. پس از اتمام آزمایشها، انتظار میرود این زیردریایی به ناوگان اقیانوس آرام روسیه بپیوندد و زیرساختهای پشتیبانی آن نیز در خلیج کراشنینیکوف در کامچاتکا در حال آمادهسازی است.
ورود خاباروفسک به مراحل آزمایش دریایی در شرایطی اتفاق افتاده که روسیه همزمان با چالشهای نظامی در جبهه اوکراین مواجه است. در تاریخ ۱۲ اوت نیز نیروهای اوکراینی به پایگاه دریایی نووروسیسک حمله کرده و گزارشها حاکی از آسیب دیدن چندین شناور روسی از جمله ناوچههای آدمیرال ماکاروف و آدمیرال اسن، یک کشتی موشکانداز و یک کشتی گشتی به نام واسیلی بیکوف هستند.
در این راستا، آزمایش خاباروفسک نشاندهنده تداوم سرمایهگذاری مسکو بر روی قابلیتهای هستهای و نامتقارن است. قابلیتهایی که هدفشان لزوماً رساندن روسیه به آمادگی نظامی تمامیجانبه نیست، بلکه ایجاد توانمندیهایی هستند که مقابله با آنها برای دشمنان دشوار و پرهزینه باشد.