خشک شدن تالابها؛ هشدار درباره پیدایش ریزگردها و اختلال در تعادل اکولوژیکی
رحمان شریفی، استادیار و رئیس بخش تحقیقات آبخیزداری و بهینهسازی منابع آب و خاک در مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران، در مصاحبهای با ایسنا، تالابها را بهعنوان یکی از کلیدیترین پدیدههای طبیعی در حفظ تعادل اکوسیستم معرفی کرد و افزود: این بخش از تحقیقات آبخیزداری با تمرکز بر دو مؤلفه حیاتی آب و خاک، به حفاظت از تالابها بهعنوان یکی از اصلیترین وظایف خود توجه دارد.
وی اظهار داشت که تالابها از لحاظ زمینشناسی، زیستمحیطی و اقتصادی دارای اهمیت خاصی هستند و تصریح کرد: رسوبات موجود در این اکوسیستمها با عبور آب از لایههای مختلف زمینشناسی، به عناصر با ارزشی سرشارند و در کنار نقش کلیدیاشان در کشاورزی، در برخی صنایع نظیر صنعت سرامیک نیز کاربری دارند.
رئیس بخش تحقیقات آبخیزداری و بهرهوری منابع آب و خاک در مرکز تحقیقات تهران، به انواع مختلف تالابها اشاره کرد و گفت: تالابها به چند دسته تقسیم میشوند که شامل تالابهای ساحلی، مناطق خشک، شور، لبشور، آب شیرین و ترکیبی هستند، هر یک با عملکردهای متفاوتی بر اساس شرایط اقلیمی و هیدرولوژیکی.
شریفی همچنین تأمین و ذخیره آب، مدیریت سیلاب، کاهش فرسایش خاک، حفظ تنوع زیستی، حمایت از زیستگاه پرندگان و آبزیان، متعادل کردن شرایط محیطی، توسعه گردشگری طبیعی و خلق فرصتهای اقتصادی در بخشهای کشاورزی و صنایع وابسته را بهعنوان مهمترین وظایف تالابها برشمرد و تأکید کرد: این اکوسیستمهای ارزشمند به لحاظ اجتماعی و اقتصادی نیز به عنوان سرمایهای ملی محسوب میشوند.
وی در ادامه به وضعیت تالابها در دنیا و ایران پرداخت و گفت: در سطح جهانی، بیش از دو هزار و ۳۰۰ تالاب وجود دارد که حدود ۲۵۰ میلیون هکتار را تحت پوشش دارد و متأسفانه بیش از ۳۵ درصد آنها در خطر نابودی هستند. ایران به واسطه تنوع اقلیمیاش، در زمینه تنوع تالابها حائز اهمیت ویژهای است و بیش از ۱۵۴ تالاب با اهمیت بینالمللی در این کشور شناسایی شده است.
این عضو هیأت علمی تأکید کرد که تالابهایی نظیر گاوخونی، هامون، هیرمند و گواتر از جمله مهمترین تالابهای کشور به شمار میآیند و افزود: تالاب بندعلیخان در استان تهران نیز بهعنوان یکی از تالابهای کلیدی منطقه، نه تنها ارزش اکولوژیک دارد بلکه زیستگاهی برای پرندگان و ظرفیتی بزرگ برای گردشگری طبیعی محسوب میشود.
شریفی در مورد روند کاهشی آب ورودی به تالابهای استان تهران هشدار داد و گفت: تمرکز منابع آبی در سدها برای تأمین آب شرب، موجب کاهش حقابه این تالابها شده است. کاهش آب ورودی رودخانههایی مانند جاجرود و کرج، فرآیند خشک شدن تالابهای منطقه را بهشدت تشدید کرده و این موضوع نیاز به مدیریت همزمان در تأمین آب شرب و حفاظت از حقابههای زیستمحیطی را طلب میکند.
او بر این نکته تأکید کرد که احیای تالابها فرایندی زمانبر و بسیار دشوار است و ممکن است نیازمند دههها زمان باشد؛ بنابراین، حفاظت از تالابهای موجود به نحو مؤثرتر و بهصرفهتری از ترمیم آنها خواهد بود.
رئیس بخش تحقیقات آبخیزداری و بهینهسازی منابع آب و خاک مرکز تحقیقات استان تهران در پایان خاطرنشان کرد که در صورت خشک شدن تالابها، این اکوسیستمهای طبیعی میتوانند به عوامل تولید گرد و غبار تبدیل شوند و تالاب بندعلیخان نیز از این قاعده مستثنی نیست. لذا حفظ حقابه این تالابها و توجه همزمان به الزامات زیستمحیطی در کنار تأمین آب شرب، امری اجتنابناپذیر برای حفظ تعادل اکوسیستم و کاهش تهدیدات زیستمحیطی در استان تهران است.
انتهای پیام