در پی آخرین تحولات داخلی، موضوع احتمال افزایش قیمت و سهمیه‌بندی بنزین به‌ویژه مجدداً بر سر زبان‌ها افتاده، و بحث پیرامون ادامه تخصیص وسیع منابع عمومی برای فراهم کردن سوخت ارزان مجدداً اهمیت پیدا کرده است.

به گفته محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، آمارها حاکی از فاصله چشمگیر در مصرف میان دهک‌های مختلف درآمدی است؛ بدین‌صورت که مصرف بنزین در دهک دهم تقریباً ۲۴ برابر دهک اول است. این الگوی ناپایدار، یارانه بیشتر سوخت را به دست مصرف‌کنندگان پرتجربه‌تر می‌سپارد و فشار بر منابع عمومی را افزایش می‌دهد.

از سهمیه تا قیمت سوخت؛ چالش‌ها در مسیر اصلاح مصرف بنزین

معاون اول رئیس‌جمهور با مطرح کردن این سؤال که آیا می‌توان منابع زیرزمینی کشور که متعلق به تمام مردم و نسل‌های بعدی است را صرف مصرف امروز کرد، نسبت به هزینه‌های سنگینی که ادامه وضعیت کنونی در حوزه بنزین به دنبال دارد هشدار داد. طبق گفته‌های محمدرضا عارف، موضوع بنزین تنها به قیمت عرضه محدود نمی‌شود، بلکه به شیوه مصرف منابع عمومی، سرمایه ملی و توانایی حفظ این منابع برای آینده مرتبط است.

او بر این عقیده است که باید بررسی شود کشور تا چه حد می‌تواند برای تأمین نیازهای فعلی خود از منابع‌ای هزینه کند که می‌تواند در توسعه زیرساخت‌ها، خدمات عمومی و دیگر نیازهای اقتصادی به کار گرفته شود. از منظر عارف، بخش قابل توجهی از درآمدهایی که می‌تواند در حوزه‌های دیگر سرمایه‌گذاری شود، در حال حاضر صرف تأمین بنزین می‌گردد.

طبق گزارش ایسنا، عارف با ذکر دشواری‌های اصلاح وضعیت فعلی، بیان کرد که در هر بار که بحث تغییر قیمت، سهمیه‌بندی یا شیوه توزیع بنزین به میان می‌آید، افراد ذینفع به سرعت واکنش نشان می‌دهند. در حالی که نادیده گرفتن منافع عمومی، جلوگیری از هدر رفت منابع و حفاظت از ثروت ملی کمتر با تعهد و جدیت دنبال می‌شود.

مصرف دهک دهم ۲۳ تا ۲۴ برابر مصرف دهک اول است

معاون اول رئیس‌جمهور برای توضیح نابرابری موجود در مصرف بنزین، به تفاوت بارز میان دهک‌های درآمدی اشاره کرد. عارف بیان داشت که مصرف بنزین در دهک دهم، یعنی پردرآمدترین بخش جامعه به‌طور تقریبی ۲۳ تا ۲۴ برابر دهک اول است. این اختلاف در مصرف بیانگر این است که یارانه سوخت به‌طور مساوی بین همه اقشار توزیع نمی‌شود و خانوارهایی که مصرف بیشتری دارند، سهم بیشتری از منابع یارانه‌ای را دریافت می‌کنند.

با این حال، هرگاه موضوع اصلاح قیمت بنزین یا تغییر روش توزیع آن به میان می‌آید، برخی از اقشار کم‌درآمد به دلیل نگرانی از افزایش هزینه‌های زندگی به آن اعتراض می‌کنند. عارف معتقد است که همین دغدغه‌های معیشتی و حساسیت‌های اجتماعی باعث شده است که دولت‌ها در سال‌های مختلف کمتر اقدام به اصلاح جدی وضعیت بنزین نمایند.

صرف هزینه‌های میلیارد دلاری برای تأمین بنزین

عارف بیان کرد که ادامه روند کنونی به معنای آن است که کشور هر سال چند میلیارد دلار از منابع عمومی و سرمایه ملی را به تأمین بنزین اختصاص می‌دهد. در حالی که بخشی از این منابع می‌توانند در دیگر حوزه‌ها، مانند توسعه زیرساخت‌ها، حمل‌ونقل عمومی، بهبود کیفیت سوخت و خدمات عمومی هزینه شوند. او تأکید کرد که آگاهی مردم از هزینه واقعی تأمین بنزین از اهمیت بالایی برخوردار است.

• توضیحات نماینده مجلس درباره طرح جدید بنزین؛ از کاهش سهمیه سوخت تا هزینه ماهانه 8 میلیونی برای خانوارها
• کارزار اعتراض به قطع سهمیه بنزین خودروهای مدل ۸۵ و قدیمی‌تر تشکیل شد
• فروش آنلاین بنزین سوپر وارداتی و تحویل در محل با قیمت ۱۳۰ هزار تومان!

فاصله ۸۷ میلیون لیتری میان تولید و مصرف

عارف به روزهای جنگ ۱۲ روزه اشاره کرد و گفت در یکی از روزهای آن دوره مصرف بنزین به ۱۹۷ میلیون لیتر رسید. این عدد در شرایطی به ثبت رسید که تولید عادی بنزین در کشور حدود ۱۱۰ میلیون لیتر در روز است و امکان افزایش ظرفیت تولید تا حدود ۱۲۵ میلیون لیتر در روز نیز وجود دارد.

بر این اساس، در روزی که مصرف به ۱۹۷ میلیون لیتر رسید، فاصله میان تولید عادی و مصرف به تقریباً ۸۷ میلیون لیتر رسید. حتی در صورت افزایش تولید به سطح ۱۲۵ میلیون لیتر نیز همچنان شکاف قابل توجهی میان عرضه و تقاضای روزانه وجود دارد.

ناترازی بنزین و نگرانی از توزیع سوخت غیراستاندارد

معاون اول رئیس‌جمهور اشاره کرد که در شرایطی که مصرف بنزین افزایش می‌یابد و فاصله میان تولید و تقاضا بیشتر می‌شود، کشور گاهی ناچار به استفاده از بنزینی می‌شود که کیفیت مطلوبی ندارد و ممکن است حتی حاوی بنزن باشد. او همچنین مطرح کرد که آیا برای تأمین چند لیتر بنزین بیشتر برای هر خودرو، می‌توان از ورود سوخت غیراستاندارد به چرخه مصرف استقبال کرد؟

به باور عارف، افزایش مصرف بدون در نظر گرفتن ظرفیت تولید و کیفیت سوخت می‌تواند کشور را با چالش‌های جدی‌تری در تأمین بنزین مواجه کند.