سوخو-۳۵های ایران در کجا قرار دارند؟
فرارو- موضوع سوخو-۳۵های ایران بار دیگر توجهات را به خود جلب کرده است؛ اما برخلاف برخی خبرها در شبکههای اجتماعی، هنوز نمیتوان با قطعیت اعلام کرد که این جنگندهها به ایران وارد شده یا به طور عملیاتی در اختیار نیروی هوایی کشور قرار گرفتهاند. آنچه در حال حاضر مشخص است این است که ایران خرید سوخو-۳۵ از روسیه را به صورت رسمی تأیید کرده و یک گزارش جدید تخصصی ادعا دارد که روسیه نخستین محموله این جنگندهها را به منظور تأمین نیاز ایران آماده کرده است.
به نقل از فرارو، بر اساس گزارش اخیر نشریه Military Watch Magazine، کارخانه هواپیماسازی کومسومولسک-نا-آموره در روسیه تولید نخستین ۲۰ فروند سوخو-۳۵ که برای ایران سفارش داده شده، به پایان رسانده است. این گزارش بیان میکند که این هواپیماها در حال حاضر در روسیه قرار دارند و قرار است پس از تکمیل مراحل مربوط به انتقال، به ایران ارسال گردند.
با این حال، لازم به ذکر است که این اطلاعات هنوز به طور رسمی از سوی وزارت دفاع ایران، دولت روسیه یا سازنده روسی تأیید نشده است. بنابراین نمیتوان آنها را به عنوان اطلاعات قطعی در مورد وضعیت تحویل جنگندهها در نظر گرفت.
اطلاعات قطعی درباره خرید سوخو-۳۵
قرارداد خرید جنگندههای روسی، به رغم اینکه درباره تعداد و زمان تحویل ابهامات وجود دارد، سابقهای مستندتر دارد.
به گزارش رسانههای دولتی ایران در مارس ۲۰۲۳، تهران با روسیه بر سر خرید سوخو-۳۵ به توافق دست یافته است. چند ماه بعد، در نوامبر همان سال، معاون وزیر دفاع وقت ایران اعلام کرد که ترتیبات لازم برای تحویل این جنگندهها نهایی شده است.
نهایتاً، مهمترین تأیید در ژانویه ۲۰۲۵ مطرح شد. علی شادمانی، فرمانده ارشد سپاه پاسداران، بر این نکته تأکید کرد که ایران سند خرید سوخو-۳۵ را در اختیار دارد، اما وی هیچ اشارهای به تعداد جنگندهها یا زمان تحویل آنها نکرد. خبرگزاری رویترز نیز با استناد به این اظهارات، اولین بار به تأیید خرید این جنگندهها از سوی یک مقام ارشد ایرانی پرداخته است.
با توجه به موارد فوق، میتوان با اطمینان گفت که ایران فرایند خرید سوخو-۳۵ را تأیید کرده است؛ اما تعداد دقیق جنگندهها و زمان تحویل به صورت رسمی اعلام نشده است.
منشأ ادعای تولید ۲۰ فروند کجاست؟
خبر جدید درباره ۲۰ فروند سوخو-۳۵ از نشریه Military Watch Magazine نشأت میگیرد. این نشریه نظامی گزارش داده است که کارخانه کومسومولسک-نا-آموره تولید نخستین ۲۰ فروند جنگندهای که به ایران اختصاص یافته را به پایان رسانده است.
گزارش دیگری در Kyiv Post نیز همین موضوع را تأیید کرده و به نقل از Military Watch بیان کرده که همچنین وزارت دفاع ایران در طول مدتی که این جنگندهها در روسیه نگهداری میشوند، هزینههای مربوط به حفظ و نگهداری آنها را پرداخت میکند.
گزارشهای قبلی به نقل از مکاتبات مباحث صنایع نظامی روسیه، از تولید ۱۶ فروند سوخو-۳۵ برای ایران خبر داده بودند. در صورت صحت گزارش جدید، این تعداد ممکن است به ۲۰ فروند افزایش یافته باشد.
آیا ۴۸ فروند سوخو-۳۵ به ایران در حال ارسال است؟
رقم ۴۸ فروند یکی از اعداد رایج در گزارشهای غیررسمی درباره قرارداد ایران و روسیه به شمار میآید. اما این رقم نیز تاکنون از سوی تهران یا مسکو تأیید نشده است.
به همین دلیل نمیتوان با استناد به آن نتیجهگیری کرد که ایران به طور حتم ۴۸ سوخو-۳۵ خریداری نموده است. اطلاعات منتشر شده در منابع مختلف، عمدتاً تحت عنوان گزارشها و اسناد غیررسمی بوده و به طور مستقل صحت آنها تأیید نشده است.
در نتیجه برای وضعیت حال حاضر، بهتر است تنها به محموله نخست ۲۰ فروندی اشاره نمود و عدد ۴۸ را صرفاً به عنوان یک گزارش یا ادعای غیرمستند مطرح کنیم.
آیا سوخو-۳۵ها به ایران وارد شدهاند؟
در حال حاضر، هیچ مدرک عمومی و مستقل برای تأیید ورود این جنگندهها به ایران وجود ندارد.
گزارشهای اخیر حاکی از آن است که نخستین محموله ۲۰ فروندی در روسیه تکمیل شده و احتمالاً روند انتقال آنها به ایران در سال ۲۰۲۶ آغاز خواهد شد. همچنین Kyiv Post با استناد به گزارش Military Watch از احتمال تحویل در سال جاری خبر داده است.
در حقیقت، حتی زمان تحویل نیز در گزارشها یکپارچه نیست. برخی منابع از امکان آغاز تحویل در سال ۲۰۲۶ سخن میگویند، در حالی که دیگر گزارشها زمان را به سال ۲۰۲۷ نزدیکتر ارزیابی کردهاند. بنابراین هیچیک از این تاریخها را نمیتوان به عنوان زمان مشخص ورود جنگندهها مطرح کرد.
اهمیت سوخو-۳۵ برای ایران چیست؟
اهمیت این جنگنده برای ایران به وضعیت ناوگان کنونی نیروی هوایی وابسته است. بخش زیادی از جنگندههای ایران را هواپیماهای قدیمی آمریکایی و روسی تشکیل میدهند؛ از جمله اف-۱۴ و اف-۴ تا اف-۵ و میگ-۲۹.
سوخو-۳۵ در رده جنگندههای نسل ۴++ قرار دارد و برای مأموریتهایی همچون برتری هوایی، رهگیری و حمله به اهداف زمینی طراحی شده است. در صورت تحویل و عملیاتی شدن این جنگنده، قابلیتهای برد، رادار، تسلیحات و مانور، جهش قابل توجهی را برای ناوگان هوایی ایران به ارمغان خواهد آورد.
ایران پیشتر مقدار معینی یاک-۱۳۰ روسی دریافت کرده که این هواپیماها توانایی آموزش خلبانان برای جنگندههای مدرن را دارند. با این حال، اینکه آیا این هواپیماها به شکل خاص برای آمادهسازی خلبانان سوخو-۳۵ خریداری شدهاند، تحلیل است و نه موضوعی که تهران به طور رسمی تأیید کرده باشد.