دهقان: اقدامات جایگزین جایگاه راهبردی تنگه هرمز را کماهمیت نخواهد کرد
به گزارش خبرنگار سیاسی ایرنا، حدود ۱۸۶ روز از حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان میگذرد. پاسخهای محکم نیروهای مسلح به دشمنان متجاوز سبب شد آنها نه تنها به اهداف خود نرسند بلکه سبب مدیریت کامل جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز شدند و این مدیریت تاکنون هم ادامه داشته است.
شرایط خاص تنگه استراتژیک هرمز که بیش از ۲۰ درصد انرژی دنیا از آن میگذرد، از آغاز جنگ تحمیلی سوم با تحولات زیادی همراه بود که در همه آنها به رغم دروغ پردازیهای رسانههای وابسته به آمریکا و رژیم صهیونیستی و توئیتهای دروغین ترامپ، با پیروزیهای نیروهای مسلح کشورمان همراه بوده است.
این در حالی است که اخیرا نیز دبیر شورای عالی امنیت ملی درباره شرایط تنگه هرمز و محاصره دریایی آمریکا اعلام کرد هر کشوری که با اقدامات آمریکا علیه ایران مشارکت کند، برخورد خواهد شد و هشدار داد که در صورت ادامه وضعیت محاصره، نخواهیم گذاشت که یک قطره نفت خلیج فارس از هیچ راهی خارج شود.
با این حال شرایط خاص منطقهای در تنگه هرمز، برخی مسائل داخلی کشور، ضرورت توجه به دیپلماسی همزمان با میدان، برخی از ناترازیهای در حوزه انرژی و بنزین، توجه به انسجام ملی و وحدت در بین همه ارکان نظام و راهکارهای رفع ناترازیهای انرژی در کشور، سبب شد که گروه سیاسی ایرنا میزبان غلامرضا دهقان ناصرآبادی عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی و نماینده مردم کازرون در مجلس باشد که مشروع این گفت و گو را در ادامه میخوانید.
ایرنا: آقای شهید ایران و رهبر انقلاب اسلامی همیشه به حفظ انسجام و پرهیز از تفرقه و پرهیز تخریب شخصیتهای نظام با انگیزه حزبی و جناحی تاکید داشته و دارند ولی همچنان شاهد تفرقه افکنی از سوی برخی از اشخاص و گروههای حزبی و سیاسی هستیم. دلیل اینگونه رفتارها را چگونه ارزیابی میکنید؟
دهقان: امام راحل و امام شهید همیشه رمز پیروزی ملت ایران را اتحاد، انسجام و وحدت کلمه قلمداد کردند و در ۴۷ سال که از عمر پربرکت نظام و انقلاب اسلامی میگذرد و در بحرانهای شدیدی که این نظام و انقلاب پشت سر گذاشته یا با آن مواجه شده است، آنچه که باعث نجات این کشور و ملت شد، همان وحدت کلمه، اتحاد و انسجام ملت بود. لذا ما در شرایط بسیار بسیار حساسی قرار داریم که باید با تأسی از آیات نورانی وحی و توصیههای رهبر انقلاب اسلامی حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنهای، وحدت و انسجام ملی را حفظ کنیم تا بتوانیم در پرتو این اتحاد، وحدت، همدلی، همگرایی و همافزایی از این بحران خارج شویم.
ضرورت امروز کشور پرهیز همه جناحهای سیاسی از مسائل تنش زا و نگران کردن ذهن مردم است
لذا امروز جناحهای سیاسی باید از پرداختن به مسائل تنش زا و موضوعاتی که باعث میشود در تفکر و ذهن مردم ابهاماتی ایجاد شود، پرهیز کنند. امروز رسالت و وظیفه همه صاحبان اندیشه، صاحبان قلم و صاحبان تریبونها شاید در این خلاصه شود که همه بر طبل وحدت بکوبند و با وحدت و انسجام، با دشمنهای داخلی و دشمنهای خارجی که با چنگ و دندان علیه نظام جمهوری اسلامی مسلح شدند، مقابله کنیم.
ایرنا: در موضوع دیپلماسی و میدان برخی به مذاکره تاکید دارند و گروه دیگری در پی ادامه جنگ هستند. این دوگانه را چگونه ارزیابی میکنید؟
دهقان: معتقدم که دیپلماسی مکمل میدان است و امروز رزمندگان و نیروهای مسلح ما با اقتدار تمام و اراده آهنین در میدانهای مبارزه حضور پیدا کردند و جانانه از کیان، مرز و بوم و این مملکت دفاع میکنند. در کنار این باید سرداران دیپلماسی ما هم تقویت شوند و همراه با اقتدار کامل در عرصه دیپلماسی حضور داشته باشند و این دو را با هم پیش ببریم تا بتوانیم به یک نتیجه مورد دلخواه و آینده ساز برسیم.
باید به میدان و دیپلماسی به یک میزان بها داد
امروز در دنیا مرسوم است که با اقدامات نظامی و حضور فعال در میدانهای نبرد، زمینه را برای امتیاز گرفتن در میدان مذاکره فراهم میکنند. لذا به همان اندازه که حضور در میدان نبرد و مبارزه لازمه است، در همین حد هم ما باید به سرداران دیپلماسی احترام گذاشت و به آنها اعتماد کنیم تا با رعایت حکمت، عزت و مصلحت که مدنظر آقای شهید ما بود، ان شاء الله بتوانیم با سربلندی و سرافرازی از این مرحله خارج شویم.
ایرنا: بعد از توافقنامه اسلام آباد متاسفانه آمریکا به توافقنامه پایبند نبود و علیه زیرساخت انرژی کشور و حتی نفتکشهای کشورمان اقدامات نظامی انجام داد. ایران از نظر حقوقی چه مطالباتی بین المللی علیه این اقدامات دارد؟
دهقان: برای تجاوز نظامی آمریکا به خاک جمهوری اسلامی ایران و زیرساختهای کشورمان، مبنا و مجوز قانونی از سوی شورای امنیت سازمان ملل یا مراجع بین المللی دیگر وجود ندارد. بلکه این حملات خودسر بوده و تمام این اقدامات نظامی تبهکارانه و متخلفانه است که از طریق سازمانها و دادگاههای بین المللی نظیر دادگاه لاهه، کاملاً قابل تعقیب و قابل رسیدگی است.
مراجع قضایی بینالمللی اگر به صورت منصفانه و بیطرفانه دخالت کنند، با توجه به اسنادی که برای حملات جنایتکارانه و متخلفانه آمریکا به کشورمان و خسارتهای که به زیرساختهای کشور وجود دارد، میتواند موجب محکومیت این تجاوز آشکار شود.
جایگاه اقتصادی و ژئوپلیتیکی تنگه هرمز به قوت خودش باقی خواهد ماند
ایرنا: آیا توسعه مسیرهای جایگزین صادرات نفت (خطوط لوله عربستان، امارات و…) جایگاه حقوقی و راهبردی تنگه هرمز را تغییر خواهد داد؟
دهقان: تنگه هرمز از لحاظ ژئوپلیتیکی و استراتژیک یک تنگه بسیار بسیار مهم و حساسی است و حدوداً ۲۰ درصد انرژی دنیا از این تنگه عبور میکند. برهمین اساس اقدامات جایگزین نمیتواند اهمیت تجاری، اقتصادی و ژئوپلیتیک تنگه هرمز را زیر سوال برده یا از حیض انتفاع خارج کند.
البته اقدامات کشورهای عربی برای ایجاد مسیرهای جدید بی تاثیر هم نیست. چرا که کشورهای عربستان و امارات خط لولهای را از شرق به غرب ایجاد کردند و بخشی از صادرات نفت را با دور زدن تنگه هرمز انجام میدهند. اما این میزان صادرات با این شیوه درصد بسیار بسیار کمی است و تا اکنون جایگاه اقتصادی و ژئوپلیتیکی تنگه هرمز به قوت خودش باقی مانده و آینده هم این آبراه بین المللی بسیار مهم برای تامین انرژی دنیا محسوب میشود.
ایرنا: با توجه به جنگ تحمیلی اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان، دولت و مجلس با همکاری هم چه راهکارهایی برای برون رفت ناترازی انرژی در کشور مدنظر دارند؟
دهقان: یکی از چالشهای که در حوزه انرژی سالهای گذشته و از دولتهای قبل با آن مواجه بودیم، ناترازی در حوزه انرژی یا همان کمبود تولید در انرژی است که دلایل متعددی دارد که یکی از دلایل آن عدم مدیریت مصرف بوده است. چرا که متاسفانه مصرف سرانه انرژی در کشور بیش از میانگین بین الملل است. البته در حوزه خانگی دلیل ناترازی، مصرف بالای تجهیزات و وسایلی است که استفاده میکنیم که در ایجاد این ناترازی اثرگذار است. همچنین مصرف بالای سوخت خودروهای غیراستاندارد به نحوی است که میزان سوخت آنها چندین برابر خودروهای نسل جدید است.
عدم مدیریت مصرف و عدم سرمایه گذاری در تولید انرژی سبب ناترازی در این حوزه شده است
البته مجلس شورای اسلامی قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی را به تصویب رساند ولی در عمل اتفاق خاصی برای مدیریت مصرف سوخت و انرژی رخ نداده است.
موضوع دوم این است که در دولتهای قبل در حوزه افزایش تولید انرژی در کشور اتفاق خاصی رخ نداد. یعنی نهادهای متولی در حوزه انرژی مانند وزارت نفت یا وزارت نیرو در دولتهای قبل در حوزه تولید و سرمایهگذاری برای انرژی اقدام خاص و ویژهای انجام ندادند تا پالایشگاه جدید یا نیروگاه جدیدی با کلاس بالاتری ایجاد شود. این روند در بستر زمان با توجه به افزایش تقاضا و کاهش عرضه سبب ایجاد ناترازی شده است.
ایرنا: در شرایط کنونی، ارتقای بهره وری ناوگان حمل و نقل چه میزان در کاهش ناترازی انرژی موثر است؟
دهقان: فرسوده بودن تجهیزات نیروگاهی برای تولید انرژی یکی از دیگر از دلایل ناترازی انرژی در کشور است. راندمان تولید برق کشور توسط نیروگاه حرارتی حداکثر ۴۵ یا ۴۶ درصد است در صورتی که امروز با ایجاد نسل جدید نیروگاهها در دنیا، راندمانها خیلی بالاتر رفته است. یا شبکههای انتقال انرژی در کشور فرسوده هستند که سبب هدررفت انرژی در مسیر میشوند.
در پالایشگاهها هم نمیتوانیم سوخت با کیفیت مناسب را تولید کنیم یا نمیتوانیم حجمی از تولیدی لازم را به لحاظ راندمان پایین آن داشته باشیم. برهمین اساس یکی از دلایل ناترازی، همین فرسودگی و ناکارآمدی در تشکیلات و تجهیزاتی است که مورد استفاده قرار میگیرد یا خطوط انتقالی که انرژی را انتقال میدهند، فرسوده هستند که نیاز به بهسازی و بازسازی دارند تا مانع از اتلاف انرژی در مسیر شوند.
ایرنا: جمع بندی دولت و مجلس در حوزه انرژی برای نوسازی، بهسازی و رفع فرسودگی شبکههای انتقال انرژی به چه صورت است؟
دهقان: جلسات متعددی با مسئولین مربوطه در حوزه وزارتخانههای نفت و نیرو برگزار شده و برنامه ریزیهایی هم صورت گرفته است. اما با توجه به شرایط اقتصادی که بر کشور حاکم است که بخش عمده آن ناشی از تحریمهای تحمیلی آمریکا و اتحادیه اروپا است، شاید سرمایه گذاری لازم در این خصوص انجام نشده است.
ایرنا: در جریان جنگ ۴۰ روزه و درگیریهای اخیر نظامی، زیرساختهای نفت، گاز و انرژی کشورمان در جنوب کشور دچار آسیبهایی شدند. بفرمایید در حال حاضر فرایند بازسازی به چه شکلی در حال انجام است؟
دهقان: متاسفانه به دلیل تجاوز نظامی دشمن به برخی از مراکز تولید انرژی کشور خصوصا در حوزه منطقه انرژی اقتصادی عسلویه، تعدادی از پالایشگاههای کشور آسیب دیدند و تا حدودی تولید کاهش یافته است. همچنین در بندرعباس زیرساختهای را مورد حمله قرار دادند که بی تاثیر در اقتصاد و انرژی کشور نیست.
البته برنامه ریزیهای دقیقی از سوی متولیان در وزارتخانههای نفت و نیرو صورت گرفته و کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی هم از صنایع آسیب دیده بازدید داشتند و جلساتی با مسوولان وزارتخانههای مربوطه برگزار کردند تا در کوتاهترین زمان ممکن با استفاده از توانمندیهای داخلی و ظرفیتهایی که قانون ایجاد کرده است، بخشهای آسیب دیده به مدار تولید بازگردند و کمبودهای ناشی از این تجاوزات نظامی جبران شود.
ایرنا: از ابتدای فعالیت دولت چهاردهم تاکنون حدود چهار هزار و ۵۰۰ مگاوات ظرفیت جدید به شبکه برق کشور افزوده شده و ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر از هزار و ۲۵۰ مگاوات به حدود پنجهزار و ۸۰۰ مگاوات افزایش یافته است. ارزیابی شما از اقدامات دولت در این حوزه چیست؟
دهقان: قانون برنامه هفتم پیشرفت قوه مجریه را مکلف کرده است که به سمت تولید انرژیهای تجدید پذیر حرکت کند. مجلس شورای اسلامی هم نظارت دقیقی بر این موضوع دارد و دولت در حوزه انرژی سیاست خود را بر همین مبنا قرار داده تا بتواند برای اجرای قانون برنامه هفتم پیشرفت، تولید انرژیهای پاک را از طریق نیروگاههای تجدید پذیر و پنلهای خورشیدی افزایش دهد که تا حدودی هم موفق بوده است.
امیدواریم در آینده نه چندان دور شاهد کاهش بار شبکه از طریق افزایش انرژیهای تجدید پذیر و جبران این ناترازیها باشیم.
ایرنا: برای جلوگیری از کمبود برق برای صنایع و مراکز تولیدی در تابستان، تمهیدات دولت سبب کاهش این چالش تا حدی شد. با توجه به شرایط فعلی، مجلس با همکاری وزارت نیرو چه راهکاری برای این موضوع دارد؟
دهقان: جلسات متعددی برای این موضوع با مسوولان وزارتخانههای مختلف و مدیران آنها برگزار شد تا همراه با تامین برق صنایع در تابستان، مصرف مدیریت شود و واحدهای تولیدی با حداقل مشکلات مواجه شوند که خوشبختانه تاکنون امور به خوبی مدیریت شده است. هرچند که برای رسیدن به نقطه مطلوب و ایده آل فاصله زیادی داریم که باید تلاش بیشتری انجام بدیم تا کمبودها و ناترازیهای گذشته را جبران کنیم.
آمریکا آرزوی تصرف جزیره خارک را به گور خواهد برد
ایرنا: محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا و تهدید به تصرف خارک تا چه اندازه با واقعیت معادلات در تنگه هرمز تطابق دارد؟
دهقان: جزیره خارک یک جزیره استراتژیک با موقعیت خاص جغرافیایی است و از نظر اقتصادی نقش بسزایی برای کشور ایفا میکند. البته ممکن است آمریکا در ذهن و فکرش دوست داشته باشد خیلی از جاهای ایران را تصرف کند. اما قطعا آمریکا این آرزو را به گور خواهد برد. چرا که با وجود نیروهای مسلح مقتدری که داریم و تدابیری که از قبل برای این موضوع اندیشیده شده و پدافندهایی که در خارک و سایر نقاط مستقر هستند، این امکان را شاید به حد صفر برساند و بعید به نظر میرسد که آمریکا چنین خطایی را انجام دهد.
از طرفی آمریکا در حملات هوایی، پهپادی و موشکی ناکام بوده است و قطعا حملات زمینی سبب خواهد شد و هر متر از خاک جزیره خارک به گورستان نیروهای نظامی آمریکا و متجاوزین تبدیل شود.
ایرنا: نقش تحریمهای یکجانبه آمریکا در تجارت انرژی از منظر حقوق بینالملل چگونه ارزیابی میشود و این تحریمها چه اثری بر قراردادهای نفت و گاز ایران دارند؟
دهقان: دو نوع تحریم را آمریکا وضع کرده است که یکی تحریمهای اولیه است که اشخاص و شرکتهای آمریکایی را از معامله و تجارت با جمهوری اسلامی ایران منع کردهاند که این موضوع به امنیت داخلی آمریکا مربوط است.
اما برخی از تحریمهای آمریکا ثانویه هستند که سایر شرکتها و کشورها را از معامله و تبادلات مالی و اقتصادی با ایران منع کردهاند که این موضوع جای بحث دارد. چرا که سوال این است که با توجه به آثار فراسرزمینی این تحریمها، آیا این تحریمها وجاهت قانونی دارد و آیا آمریکا میتواند برای سایر کشورها تعیین تکلیف کند؟ قطعاً و یقیناً آمریکا از لحاظ حقوقی و قانونی حق وضع چنین تحریمهایی را برای کشورما ندارد.
اما امروز آمریکا از موضع زور و قلدری چنین تحریمهایی را علیه کشور ما وضع کرده و برخی از کشورها هم که با آمریکا مبادلات تجاری و اقتصادی دارند، برای حفظ موقعیت اقتصادی و تجاری از تحریمهای آمریکا تبعیت میکنند. البته متاسفانه این تحریمها بی تاثیر نبوده و بر اقتصاد کشور ما، اقتصاد منطقه و حتی اقتصاد جهان تاثیرات زیادی گذاشته است و همه این کشورها متضرر شدند. اما جمهوری اسلامی ایران توانسته برخی از تهدیدات را به فرصت تبدیل کند و صنایع داخلی را تقویت کرده و تا حدودی تحریمها را جبران کند. ولی به هر حال این تحریمها بی تاثیر نبوده و ضررهایی را متحمل شدیم.
ایرنا: درباره ایده اتصال کارتهای سوخت به کارتهای بانکی، موضوع حل چالش ناترازی در تولید بنزین و واردات بخشی از آن توضیح بفرمایید.
دهقان: بنزین موضوعی است سالیان سال است ذهن مردم و مسئولین را به خود مشغول کرده است. در سالهای گذشته نهادهای مربوطه نتوانستند با اقدامات قاطع سبب اقناع افکار عمومی شوند. چرا که در سال ۱۳۸۹، مجلس شورای اسلامی قانون اصلاح الگو مصرف را تصویب و به دولت ابلاغ کرد تا دولت بتواند مدیریت مصرف سوخت را با بهره بردن از ظرفیت این قانون انجام دهد. از طرفی مجلس باید بر این قانون و سایر قوانینی کشور نظارت کند تا به درستی انجام شود.
خودروهای بی کیفیت و قاچاق سوخت از دیگر دلایل ناترازی در حوزه بنزین
همچنین باید در نظر داشت بیش از ۱۲۰ میلیون لیتر در روز مصرف روزانه بنزین است و حدود ۱۱۰ تا ۱۱۵ میلیون لیتر در روز تولید داخل بنزین است و حدود ۵ تا ۶ میلیون لیتر در روز بنزین وارد میشود. اما باید بدانیم منابعی که صرف واردات بنزین میشود از جیب همین مردم و پول بیت المال است که در ادامه با قیمت نازل یارانهای در اختیار مردم قرار میدهیم. در حالی که میتوانیم این مبلغ را به جای واردات بنزین به زیرساختها و عمران و آبادانی کشور اختصاص دهیم.
از طرفی خودروهای بیکیفیت یا کم کیفیت را که مصرف بالایی در سوخت دارند در اختیار مصرف کننده قرار میدهیم. در حالی که با واردات آزاد خودرو، واردات خودروهای استاندارد، خودروهای هیبریدی و خودروهایی که مصرف پایینی در سوخت دارند، بنزین کمتری مصرف خواهد شد و این یکی از راهکارهایی است که دولت باید برای آن راهبردی در نظر بگیرد. اما وقتی برای واردات خودرو، حقوق گمرکی سنگین وضع میکنند، امکان واردات خودرو با کیفیت به دلیل عوارض بالایی حقوق گمرکی وجود ندارد.
با این حال اگر اراده جدی و عقلانی برای این موضوع در نظر بگیریم، میتوانیم از چالشهای حوزه بنزین و خودرو که سبب خستگی مردم و مسوولان شده است، خارج شویم.
اتصال کارتهای سوخت به کارت بانکی هم یک الزام قانونی است که سهمیه تخصیصی سوخت هر فرد به کارت بانکی وی منتقل شود تا نظارت و کنترل دقیق تری در مصرف سوخت انجام شود. چون یکی از مباحثی که امروز مطرح می شود، موضوع قاچاق سوخت در کشور است.
طبق آمار سازمانهای نظارتی، حدود ۲۰ میلیون لیتر در روز قاچاق بنزین انجام میشود. در حالی که اگر میزان سوخت تخصیصی به کارت بانکی هر فردی منتقل شود، یک مسیر کنترلی برای جلوگیری از قاچاق سوخت خواهد بود.
ایرنا: میدان نفتی خشت و کُنارتخته در حوزه انتخابیه شما و در استان فارس قرار دارد. درباره آخرین وضعیت این میدان نفتی و تاثیر که میتواند در اقتصاد و شرایط انرژی کشور ایفا کند توضیح دهید.
دهقان: میدان نفتی خشت و کُنار تخته، میدان محدودی است و تولید تا سقف ۳۰ هزار بشکه در روز برای این میدان پیش بینی شده است. از سال ۸۶ هم عملیات اجرایی این پروژه شروع شد. ولی متاسفانه تاکنون حدود ۱۰ هزار بشکه در روز از این میدان برداشت میشود ولی همین ۱۰ هزار بشکه هم در محل فرآوری نمیشود. بلکه با خط لولهای به طول ۱۲۰ کیلومتر به منطقه بی بی حکیمه منتقل میشود تا در آنجا نمک زدایی شده و دوباره به خط لوله گوره - جاسک باز گردد تا صادرات آن انجام شود.
در صورتی که اگر سیستم نمک زدایی در همین میدان ایجاد میشُد، علاوه بر اینکه از صرف هزینههای زیاد جلوگیری میکرد، ظرفیت برداشت از تولید هم بالا میرفت و زمینه اشتغال جوانان به ویژه اشتغال جوانان تحصیل کرده و دانشگاهی را فراهم میکرد. حتی مسوولان وزارت نفت با حضور در این منطقه تاکید کردند تاکنون نسبت به این موضوع بی توجهی و سهل انگاری شده است. البته قول مساعد دادند که در کوتاه ترین زمان ممکن مشکلاتی که وجود دارد را مرتفع کنند تا هم ظرفیت تولید افزایش داده شود و هم سیستم نمک زدایی در میدان نفتی کُنار تخته را ایجاد کنند تا زمینه پالایش و فرآوری نفت در همانجا انجام شود و زمینه اشتغال جوانهای منطقه را فراهم کنند.
مردم در فصل گرم تابستان برای عبور از ناترازی انرژی با مسوولان وزارت نیرو همکاری کنند
در این فصل گرم و فصل تابستان که مصرف انرژی بسیار بالاست، ضروری است مردم همراه و همگام با مسوولان وزارت نیرو و شرکت توانیر در مدیریت مصرف، کمک کنند تا از این پیک مصرف عبور کنیم و انشالله کمترین مشکل را در مسیر زندگی مردم داشته باشیم.
همچنین امیدوارم با اتحا و وحدت و حضور همیشگی مردم در کنار سرداران عرصه نبرد و عرصه دیپلماسی، با تقویت این دو میدان بتوانیم به پیروزیهای مورد نظر در آینده نه چندان دور دست پیدا کنیم.