چالشهای مهدی تاج و منابع مالی؛ هر دو در حالت ناپایداری!
تیم ملی فوتبال ایران در آستانه برگزاری مسابقات جام ملتهای آسیا 2027، در شرایط روشنی به سر نمیبرد؛ در حقیقت قرارداد امیر قلعهنویی هنوز بهطور رسمی تمدید نشده و به نظر میرسد در جلسهای که قرار است روز چهارشنبه برگزار شود، این موضوع به شکل رسمی تصدیق خواهد شد. اما حتی قبل از آن جلسه، وضعیت تیم ملی چندان دلگرمکننده نیست؛ ایران در جام جهانی علیرغم تبلیغات و وعدههایی که اعضای کادر فنی مطرح کردند، نتوانست از مرحله گروهی رقابتهای 48تیمی صعود کند و این شکست، به عنوان شکستی دیگر در کارنامه مربیان و مدیران فوتبال ایران ثبت شده است.
علاوه بر مسائل فنی، افتضاحهای مدیریتی در ماههای اخیر حول تیم ملی بهوضوح قابل مشاهده است؛ یکی از نمونهها، اختصاص پاداش 140 میلیارد تومانی به امیر قلعهنویی میباشد! این موضوع بهخصوص به دلیل عدم شفافیت در زمینه دلایل این تصمیم، مورد بحث و بررسی قرار دارد، بهویژه اینکه مهدی تاج به چه دلایلی حاضر شده است به سرمربی تیم ملی برای صعود به جام جهانی 48تیمی چنین پاداشی اختصاص دهد. نکته جالب این است که امیر قلعهنویی در زمانی این پاداش را از فدراسیون درخواست کرده که سهمیه فوتبال آسیا در جام جهانی تنها 9 تیم بوده است. حال این که آیا حق اوست که در چنین شرایطی 140 میلیارد تومان پاداش دریافت کند، مسئلهای است که نمیتوان به سادگی درباره آن صحبت کرد.
اگرچه توجهها به امیر قلعهنویی و "ایثار" او جلب شده است، اما باید موضوع را بهطور کلیتر بررسی کرد: مهدی تاج. سوال اصلی این است که چرا رئیس فدراسیون فوتبال ایران باید با این رقم هنگفت به امیر قلعهنویی پاداش دهد تا تیم ملی به جام جهانی 48تیمی صعود کند، بهویژه در شرایطی که 9 تیم از آسیا سهمیه دارند؟
کارلوس کیروش را فراموش نکنید
برای بهتصویر کشیدن سهم مهدی تاج در تخصیص پاداشهایی که در فوتبال ایران صورت گرفته، باید به دوران کارلوس کیروش سرمربی پیشین تیم ملی بازگشت. در زمانی که این مربی پرتغالی با موفقیت ایران را به جام جهانی مختصات مکرر هدایت کرد، یکی از مهمترین رخدادها، بندی بود که در قرارداد او با فدراسیون فوتبال پیش از جام جهانی 2018 گنجانده شده بود؛ بندی که در آن فدراسیون موظف بود 10 درصد از پاداش صعود تیم ملی به کیروش پرداخت کند. در آن زمان، فیفا 8 میلیون دلار به فدراسیون ایران پرداخت کرد و مهدی تاج قسمتی از این مبلغ یعنی 800 هزار دلار را بهعنوان پاداش به کیروش تخصیص داد.
البته، شرایط در آن زمان بهطور کامل متفاوت بود؛ ایران بهصورت پیوسته در حال حضور در جام جهانی بود و هنوز آن رقابت دارای 32 تیم بود؛ ضمن آنکه این پرداخت بهعنوان بندی در قرارداد لحاظ شده و خارج از عرف به شمار نمیرفت. اما اگر مدیر بهتری به جای مهدی تاج در آن پست بود، ممکن بود با تدبیر بهتری بتواند کیروش را راضی کند.
پاداش برای عنوان خیالی!
داستان مهدی تاج و کارلوس کیروش تنها محدود به سال 2018 نیست؛ بخش عمدهای از مشکلات در جام ملتهای بعد از آن اتفاق افتاد. در جام ملتهایی که در آن محرز شد کارلوس کیروش بابت عنوان "خیالی" سومی، که هیچ گاه در جام ملتها وجود نداشت، پاداش قابل توجهی از مهدی تاج دریافت کرده است. این مورد یکی از نمونههای برجسته ناکارآمدی مدیریتی مهدی تاج در انعقاد قرارداد با سرمربیان ملی است که هنوز هم برای بسیاری غیرقابل باور است.
قلب مهدی درد گرفت
هرگاه صحبت از بستن قرارداد با مربیان خارجی به میان میآید، نام مهدی تاج بدون هیچ توقفی مطرح میشود. در اینجا باید کارلوس کیروش را نادیده گرفت؛ چراکه شاهکار مدیریتی واقعی مهدی تاج به عقد قرارداد با مارک ویلموتس بلژیکی مربوط میشود. این مربی که بعد از کیروش به فوتبال ایران پیوست، قرارداد مالی پرحاشیهای با مهدی تاج منعقد کرد. جزئیات آن قرارداد بهقدری قابل توجه بود که فدراسیون فوتبال به شدت بر سر آن دچار بحران مالی شد و حتی نزدیک بود که ساختمان این نهاد به همراه باشگاه پرسپولیس را از دست بدهد. این بحران بهحدی حاد گردید که مهدی تاج به بهانه مشکلات قلبی از سمت خود استعفا داد. ویلموتس نیز از طریق فیفا موفق شد تمام مبلغ قراردادش را از فوتبال ایران دریافت کند و مبالغی که فیفا به نام فوتبال ایران ذخیره کرده بود، در زمان مدیریت تاج به او واگذار شد.
جالب اینجاست که تنها زمانی که قرارداد با مربیان تیم ملی هزینه خاصی برای فوتبال و فدراسیون نداشت، به روزهای سختی مربوط میشود که تاج بهدلیل بیماری از فوتبال کنارهگیری کرده بود. در آن زمان اسکوچیچ با مبلغ ناچیز بهعنوان سرمربی انتخاب شد و تنها 20 هزار دلار بهعنوان پاداش برای صعود ایران به جام جهانی دریافت کرد.
تاج برگشت، قلعهنویی خوشحال شد
بازگشت مهدی تاج به عرصه فوتبال ایران با تصمیم جنجالی برکناری اسکوچیچ و دعوت دوباره از کیروش، با یک شکست دیگر همراه شد. با این حال، تازهترین ترفند مهدی تاج، امضای قرارداد پاداش به امیر قلعهنویی است؛ بهویژه در زمانهایی که 48 تیم (برای اولین بار) به جام جهانی راه پیدا میکنند و آسیا نیز 8.5 سهمیه دارد، تاج با کمال میل 140 میلیارد تومان پاداش برای قلعهنویی مشخص کرد! رقمی که در واقع بیتالمال را به شدت تحت فشار قرار میدهد، همانطور که قلب مهدی تاج نیز بهتپش میآید.
شاید توجیه تکراری تاج و فدراسیونش این باشد که این مبلغ از منابع مالی ایران در فیفا تأمین خواهد شد، اما آیا این منابع قرار نیست صرف توسعه زیرساختها و آیندهنگری فوتبال ایران شود؟ آیا فدراسیون مجبور نیست از منابع دولتی برای چنین هزینههایی کمک بگیرد؟ بهنظر میرسد که قلب تاج بیقرار است و بهدنبال آرامش با استفاده از منابع دولتی با پرداختهایی مشابه 200 هزار دلار که بابت عنوان خیالی به کیروش داد، یا در داستان ویلموتس که فوتبال ایران را با مشکلات عدیده مواجه کرد، یا همین 140 میلیارد تومانی که به امیر قلعهنویی اختصاص میدهند، خواهد بود!