یک نقص غریب که جان ۳۴۶ سرنشین هواپیما را گرفت

به نقل از خبرآنلاین، طبق گزارش زومیت، دو سانحه هواپیمای بویینگ ۷۳۷ مکس، که یکی سقوط پرواز Lion Air 610 در پاییز ۲۰۱۸ و دیگری سقوط Ethiopian Airlines 302 در زمستان ۲۰۱۹ بود، به قیمت جان ۳۴۶ نفر تمام شد.

تحقیقات نشان داد که یکی از عوامل اصلی بروز هر دو سانحه، عملکرد سامانه‌ی MCAS بود؛ نرم‌افزاری که با هدف کمک به کنترل وضعیت دماغه‌ی هواپیما در شرایط خاص طراحی شده بود.

نقص اصلی در طراحی اولیه این سیستم، این بود که MCAS تنها به اطلاعات یک حسگر زاویه‌ی حمله (AOA) متکی بود. در صورتی که این حسگر اطلاعات نادرستی ارسال می‌کرد، سیستم به اشتباه بر این مبنا عمل می‌کرد که زاویه‌ی حمله به شدت افزایش یافته و به این ترتیب دستور پایین‌آوردن دماغه‌ی هواپیما صادر می‌کرد.

خطر زمانی تشدید می‌شد که پس از اصلاح خلبان، MCAS قادر بود دوباره فعال شده و دستور پایین آوردن دماغه را تکرار کند. گزارشی از کنگره‌ی آمریکا این طراحی را به دلیل اتکا به یک حسگر و قابلیت تکرار دستورات، به طور ذاتاً آسیب‌پذیر توصیف کرده بود.

علاوه بر مشکلات فنی، بررسی‌های کنگره به فشارهای شدید مالی و تجاری به منظور رقابت با ایرباس A320neo اشاره کردند. بویینگ به منظور پاسخگویی سریع‌تر به رقیب اروپایی، به جای طراحی یک هواپیمای کاملاً جدید، ناوگان جدید ۷۳۷ را توسعه داد و تلاش کرد تغییرات به اندازه‌ای باشد که هزینه و پیچیدگی آموزش خلبان‌ها افزایش نیابد.

گزارش نهایی کمیته‌ی حمل‌ونقل مجلس نمایندگان آمریکا بیانگر این است که این فشارها به کاهش هزینه‌ها، رعایت برنامه‌ی زمانی و تصمیم‌های نادرست در زمینه طراحی و نظارت منجر شده است.

پس از زمین‌گیر شدن ۷۳۷ مکس، FAA اصلاحات گسترده‌ای را الزامی کرد. در نسخه‌ی به‌روزرسانی‌شده، MCAS از هر دو حسگر AOA بهره می‌برد و در صورت وجود اختلاف یا عدم کارکرد صحیح، مانع از فعال‌سازی نادرست می‌شود. همچنین، MCAS دیگر نمی‌تواند برای هر رویداد واحد به طور مکرر دستور پایین آوردن دماغه را صادر کند؛ این سیستم برای هر بار افزایش زاویه‌ی حمله، تنها یک بار فعال‌سازی خواهد داشت.

موضوع ۷۳۷ مکس به یکی از مهم‌ترین درس‌های هوانوردی تبدیل شد: هیچ‌گاه نباید کنترل‌های حیاتی هواپیما به یک نرم‌افزار با یک نقطه‌ی شکست واحد سپرده شود. در این حادثه، مشکل تنها ناشی از یک خطای برنامه‌نویسی نبود؛ مجموعه‌ای از تصمیم‌های طراحی، فرضیات نادرست درباره‌ی واکنش خلبان‌ها، فرایند صدور گواهی و فشارهای تجاری در نهایت به فاجعه‌ای با ۳۴۶ قربانی انجامید.

۵۸۵۸