اینستاگرام به یک بازار با ارزشی معادل ۸۸ هزار میلیارد تومان در ایران تبدیل شده است / چرا اینستاگرام هنوز یک محیط جذاب برای خرید و فروش در ایران به شمار میرود؟
طبق گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، به نقل از انجمن تجارت الکترونیک، بازار اینستاگرام در سال ۱۴۰۳ به ۸۸.۸ همت رسیده و از لحاظ ارزش فروش حقیقی تقریباً به مقدار مجموع فروش واقعی پلتفرمهای رسمی عضو انجمن نزدیک شده است. کارشناسان بر این باورند که راز استمرار اینستاگرام را باید در ترکیبی از «کشف محصولات، تولید محتوا، ارتباط مستقیم با مشتریان و آسانی ایجاد تقاضا» جستوجو کرد.
روند رشد تجارت اجتماعی در سالهای اخیر، نشاندهنده گسترش تدریجی این بازار است. پیشبینیها حاکی از این است که ارزش بازار از حدود ۹.۱ همت در سال ۱۳۹۷ به ۱۵.۲ همت در سال ۱۳۹۸، ۲۹ همت در سال ۱۳۹۹ و ۴۵.۳ همت در سال ۱۴۰۰ افزایش یافته است.
این روند در سال ۱۴۰۱ نیز ادامه داشته و ارزش بازار به ۵۲.۴ همت رسیده است. در سال ۱۴۰۲، برآوردها نشان میدهد که این مقدار به طرز قابلتوجهی به ۷۷.۲ همت افزایش یافته و در نهایت در سال ۱۴۰۳ با رشد ۱۵ درصدی به ۸۸.۸ همت رسیده است.
اگرچه شتاب رشد بازار در سال ۱۴۰۳ نسبت به سالهای پیش کاهش یافته، ولی مسیر کلان همچنان صعودی باقی مانده است. بر اساس تحلیل انجامشده، افزایش بازار در سال ۱۴۰۲ را میتوان تاحدی به بازگشت تعدادی از فروشندگان و خریداران به فعالیتهای تجاری در اینستاگرام پس از شوک سال ۱۴۰۱ نسبت داد؛ روندی که در سال ۱۴۰۳ نیز ادامه داشته است.
در یک پنل تخصصی درباره آینده تجارت الکترونیک در ایران که به همت انجمن تجارت الکترونیک تشکیل شد، امین سمیعی، مدیرعامل اسنپشاپ، خاطرنشان کرد که جذابیت اینستاگرام تنها به شمار کاربرانش محدود نیست؛ بلکه ترکیب «دسترسی گسترده، تولید و انتشار محتوا، قابلیت کشف کالاها و محدودیتهای کمتر در برخی دستههای کالایی» موجب گشته تا این شبکه اجتماعی به بستری جدی برای خرید و فروش تبدیل شود.
وی افزود که علت این پدیده باید در ذات اینستاگرام جستوجو شود. در این پلتفرم، کاربران صرفاً با یک لیست کالا روبهرو نمیشوند؛ بلکه همزمان با ارائه محتوای جذاب، محصولات را کشف میکنند و با برندها یا فروشندگان آشنا شده و در نهایت امکان خرید برایشان فراهم میگردد. در واقع، اینستاگرام بخشی از فرایند خرید را به تصویر میکشد که در پلتفرمهای سنتی تجارت الکترونیکی کمتر مشهود است؛ یعنی کشف محصولات از طریق محتوا.
وی به این نکته نیز اشاره کرد که یکی از عواملی که موجب جذابیت اینستاگرام برای کسبوکارها، بهویژه در حوزههایی چون فشن، میشود، امکان انتشار گسترده محتوای بصری است. زمانی که یک محصول ماهیت دیداری دارد، عکس و ویدیو میتواند بخش مهمی از فرآیند فروش باشد. کاربر ابتدا محتوا را مشاهده کرده و به محصول علاقهمند میشود. این فرایند در واقع مرز بین شبکههای اجتماعی و فروشگاههای آنلاین را کمرنگ میکند. به همین دلیل، حتی در دوران رشد پلتفرمهای تجارت الکترونیکی داخلی، اینستاگرام همچنان برای برخی فروشندگان و برندها از جذابیت برخوردار است.
این پنل همچنین بیانگر این بود که پلتفرمهای تجارت الکترونیکی بهطور تدریجی در حال حرکت به سمت مدلهایی هستند که بتوانند تجربه «کشف» را برای کاربران فراهم آورند.
به عبارت دیگر، پلتفرمها تنها نمیخواهند کاربران در زمان ورود به آنها بدانند دقیقاً چه چیزی میخواهند خریداری کنند؛ بلکه تلاش دارند بخشی از فرآیند کشف، جستوجو، مشاهده محتوا و در نهایت خرید را نیز به عهده بگیرند.
این تغییر ممکن است در آینده رقابت بین شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای تجارت الکترونیکی را جدیتر کند؛ زیرا هر دو گروه به دنبال بهدستآورده نقطه مشترکی هستند: لحظهای که کاربر تصمیم میگیرد چه چیزی را خریداری کند.
در نهایت، مباحث مطرحشده در این جلسه نمایانگر این نکته است که جذابیت اینستاگرام برای خرید و فروش فقط به تعداد کاربران آن مربوط نیست. اینستاگرام توانسته است روند کشف محصول، تولید محتوا، معرفی برند و ارتباط با مشتری را بهصورت مجتمع در یک بستر مهیا کند.
از این رو، حتی در بازارهایی که پلتفرمهای تخصصی تجارت الکترونیکی سهم بسیار بالایی دارند، اینستاگرام میتواند همچنان در برخی حوزهها، بهویژه در کالاهای بصری چون فشن، از مزیت رقابتی برخوردار باشد.
به نظر میرسد که آینده تجارت دیجیتال در ایران نه در حذف یکی از این دو مدل، بلکه در ادغام قابلیتهای کشف و تعامل شبکههای اجتماعی با زیرساخت خرید و پرداخت پلتفرمهای تجارت الکترونیکی شکل خواهد گرفت.
۲۲۷۲۲۷