بهینهترین زمان برای آغاز آموزش خودمراقبتی به کودکان
در گفتوگویی که فرشته کولانی با ایسنا انجام داد، به این موضوع اشاره شد که بنا به تحقیقات انجامشده در زمینه تعلیم و تربیت، آغاز آموزش مفاهیم ایمنی بهتر است از سنین حدود سه سالگی شروع شود؛ سنی که کودک قادر است بهتدریج مفاهیمی چون اعضای بدن، حریم خصوصی، لمسهای ناخوشایند و تفاوت بین احساسهای مثبت و منفی را فرا گیرد. این نوع آموزشها باید با توجه به سن کودک و بستر فرهنگی و اجتماعی هر جامعه تطبیق یابد. به همین علت، ممکن است در برخی فرهنگها این آموزشها کمی دیرتر و در جوامع دیگر از سنین سه سالگی به بعد آغاز شود. در مراحل ابتدایی رشد، زمانی که کودک در حال رشد حسی و حرکتی است، استفاده از ابزارهایی مانند داستانگویی، تصاویر، بازی، عروسکها، تئاترهای کوتاه و فعالیتهای نقشآفرینی میتواند روشهای مناسبی برای این آموزشها باشد.
این روانشناس بر این نکته تاکید دارد که در این سنین نیازی به ارائه توضیحات پیچیده و ترسناک نیست، زیرا کودک هنوز قدرت درک مفاهیم انتزاعی را ندارد؛ بنابراین کافی است که چند قانون ساده و واضح به او آموزش داده شود، مانند اینکه «بدن من متعلق به خودم است»، «اگر کسی بخواهد به بدنم دست بزند، میتوانم بگویم «نه» و «برای محافظت از خود، لازم نیست به همه افراد اعتماد داشته باشم یا از همه ترس داشته باشم». همچنین کودک باید بداند که در هر شرایطی، بزرگسالان امنی در کنارش هستند که میتوانند به او یاری برسانند و او میتواند مشکلاتش را با آنها در میان بگذارد.
کولانی با بیان این که آموزش مفاهیم ایمنی باید به صورت غیر استرسزا و از طریق بازی به کودکان ارائه شود، اظهار داشت: بهترین روش، تمرین مداوم این مفاهیم با عروسکهای نمایشی و خلق سناریوهای گوناگون است. در این بازیها باید موقعیتهایی نظیر مواجهه با افرادی که هدیه یا خوراکی میدهند، کوشش برای دور کردن کودک از جمع و درخواست برای پنهانکاری شبیهسازی شود تا کودک مهارت بپذیرد که در مواجهه با رفتارهای مشکوک بهطور قاطع «نه» بگوید، از آن موقعیت دور شود و نزد بزرگسالان امن برود.
وی ادامه داد: این تمرینها باید کوتاه و متناسب با سن کودک طراحی شوند که او بهتدریج مهارتهای لازم برای محافظت از خود را کسب کند. مهم است در پایان هر جلسه بازی، با زبانی ساده به کودک یادآوری کنیم که اگر نسبت به کسی یا وضعیتی احساس ناامنی کرد، میتواند به سرعت از آنجا دور شود و ما همواره به عنوان افراد امن، آماده حمایت و نگهداری از او هستیم.
راهکارهایی به والدین؛ در مواجهه با آسیبهای جنسی به کودکان چه باید کرد؟
کولانی به والدینی که نگران امنیت فرزندانشان هستند، توصیه کرد: در صورتی که کودکی مورد تعرض قرار گیرد یا با مشکلات مربوط به آزار جنسی روبهرو شود، بهترین اقدام این است که بدون سرزنش کودک و بدون پرسشهای نامناسب، مسئله را با متخصصان مربوط به سلامت روان کودک و مراجع قانونی در میان بگذارند. این ماجرا هرگز نباید برای افراد غیرمتخصص و حتی نزدیکان بیان و تکرار شود؛ بدتر این که از کودک خواسته شود مدام آن را بازگو کند.
این روانشناس خاطرنشان کرد که برای حفظ امنیت روانی کودک، نیاز است که از متخصصین کمک گرفته شود و تضمین ایمنی او در اولویت قرار گیرد. اگر والدین با رویکردهای نادرست به مسائل پاسخ دهند، این موضوع میتواند آسیبزا باشد و سالهای طولانی فشار روانی برای کودک و خانواده به همراه داشته باشد.
پیشگیری، بهترین شیوه یک والد حمایتگر
کولانی خاطرنشان کرد: بهترین رویکردی که والدین میتوانند اتخاذ کنند، برنامهای پیشگیرانه است. برای این منظور ضروری است که با شرکت در کارگاههای آموزشی و دورههای مهارتهای فرزندپروری، توانمندیهای خود را در این زمینه ارتقا دهند. کودکان باید در کنار والدین امن خود احساس کنند که جدی گرفته میشوند، میتوانند به راحتی درباره احساساتشان صحبت کنند و حتی حق مخالفت داشته باشند. آنها باید بتوانند احساسات خود را درباره افراد مختلف بیان کنند؛ به عنوان مثال بگویند که از فردی خوششان نمیآید، نمیخواهند او به آنها دست بزند، آنها را بغل کند، ببوسد یا این که بازی با یک شخص خاص، موجب ناراحتیشان میشود. وظیفه والدین این است که با دقت به سخنان کودک گوش دهند و احساسات او را نادیده نگیرند. این کار به فرزندان این پیام را منتقل میکند که «احساسات تو اهمیت دارد» و میتوانند در هر زمان نیاز داشتند، درباره آنها با والدین صحبت کنند. باید به یاد داشته باشیم آنچه که میتواند بهعنوان سپری قوی از فرزندانمان در برابر آسیبها محافظت کند، فقط آگاهی و دانش است.
انتهای پیام