کدام عادتهای روزمره میتوانند ریسک ابتلا به بیماری پارکینسون را کاهش دهند؟
این بیماری زمانی ظهور میکند که سلولهای مغزی مسئول تولید دوپامین دچار آسیب میشوند و به تدریج از بین میروند. دوپامین به عنوان یک پیامرسان شیمیایی در مغز، به کنترل حرکات نرم و هماهنگ کمک کرده و کاهش سطح آن نهایتاً به دشواری در انجام حرکات منجر میشود.
در حال حاضر، هیچ روش مؤثری برای پیشگیری کامل از بیماری پارکینسون به اثبات نرسیده است. با این حال، یافتههای پژوهشهای متعدد نشان میدهند که برخی عادتهای زندگی روزمره میتوانند با کاهش خطر ابتلا به این بیماری مرتبط باشند و همچنین به حفظ سلامت مغز در روند کهنسالی کمک نمایند.
محققان بر این باورند که پارکینسون عموماً ناشی از ترکیبی پیچیده از عوامل مختلف از جمله سن، ژنتیک و تأثیرات محیطی است. اکثر موارد این بیماری به شکل مستقیم از والدین به فرزندان منتقل نمیشود و پژوهشگران اعتقاد دارند که هیچ ماده غذایی، ویتامین یا مکمل به تنهایی قادر به پیشگیری از ابتلا به آن نیست.
فعالیت بدنی به عنوان یکی از امیدبخشترین عوامل سبک زندگی شناخته شده است. تحقیقاتی که شامل بیش از ۴۰۰ هزار نفر بودند و نتایج آن در سال ۲۰۲۵ در مجله «نورولوژی» منتشر گردید، نشان داد که افرادی که به طور منظم فعالیت بدنی انجام میدهند، نسبت به افراد بیتحرک، از خطر کمتری برای ابتلا به پارکینسون برخوردارند.
ورزش های منظم میتوانند به طرق مختلف به مغز یاری رسانند، از جمله با بهبود جریان خون و حمایت از سلامت سلولهای عصبی. فعالیتهایی نظیر پیادهروی سریع، دوچرخهسواری، شنا و تمرینات قدرتی همچنین میتوانند به ارتقاء سلامت قلب، تقویت عضلات، بهبود تعادل و افزایش روحیه کمک کنند.
رژیم غذایی هم ممکن است نقش قابل توجهی ایفا کند. پژوهشی که در سال ۲۰۲۳ در «مجله اروپایی نورولوژی» منتشر گردید، بر روی افراد مسن متمرکز شد و نشان داد که پیروی از رژیم غذایی مدیترانهای با احتمال کمتری برای بروز علائم اولیه پارکینسون همراه است.
این نوع رژیم غذایی بر مصرف سبزیجات، میوهها، حبوبات، غلات سبوسدار، مغزها، روغن زیتون و ماهی تأکید دارد. این غذاها غنی از فیبر، چربیهای سالم و ترکیبات گیاهی طبیعی هستند که ممکن است در محافظت سلولها در برابر التهاب و آسیبهای دیگر مؤثر باشند.
قهوه نیز همواره در کانون توجه پژوهشگران قرار دارد. مطالعهای جامع در سال ۲۰۲۰ که در مجله «نوترینتس» به چاپ رسید، نتایج ۱۳ پژوهش را بررسی و نشان داد که مصرف مستمر کافئین با کاهش خطر ابتلا به پارکینسون ارتباط دارد، هرچند که نتایج بهدستآمده به معنای اثبات پیشگیری از این بیماری توسط کافئین نیست.
افراد نباید صرفاً به منظور پیشگیری از پارکینسون، مصرف قهوه را به میزان زیاد آغاز کنند. در برخی افراد، کافئین میتواند کیفیت خواب را مختل کرده، تپش قلب ایجاد کند یا اضطراب را افزایش دهد و پژوهشگران هنوز نمیدانند چه میزان کافئین باید برای پیشگیری از این بیماری توصیه شود.
ویتامین «دی» (D) نیز در بررسیها قرار گرفته است، زیرا سطوح پایین این ویتامین معمولاً در افراد مبتلا به پارکینسون دیده میشود. با این وجود، شواهد کافی دال بر این نیست که مصرف مکمل ویتامین «دی» میتواند از ابتلا به پارکینسون در افرادی که دچار کمبود این ویتامین نیستند، جلوگیری کند.
خواب نیز یکی از ابعاد مهم در این تحقیقات است. برخی اختلالات غیر معمول خواب ممکن است سالها پیش از ظهور علائم حرکتی پارکینسون بروز کنند، اما دانشمندان هنوز نتوانستهاند تأثیر بهبود خواب را بر پیشگیری از این بیماری تأیید کنند.
عوامل محیطی نیز ممکن است بر ریسک ابتلا به بیماری تأثیرگذار باشند. مطالعات نشان دادهاند که تماس طولانیمدت با برخی آفتکشها، حلالها و مواد شیمیایی صنعتی ممکن است با بیماری پارکینسون در ارتباط باشد. بهاینترتیب، رعایت نکات ایمنی در محیط کار و کاهش تماسهای غیرضروری با مواد شیمیایی ممکن است اقدامهای معقولی باشد.
همچنین، محافظت از سر در برابر آسیب یکی از اقدامات عملی دیگر است. جراحتهای مکرر یا شدید سر، با افزایش خطر ابتلا به چندین اختلال مغزی ارتباط دارد. به همین دلیل، استفاده از کلاه ایمنی و سایر تجهیزات ایمنی در حین دوچرخهسواری، ورزش و انجام کارهای خطرناک امری مهم و حیاتی به شمار میرود.
مراقبت از قلب و عروق نیز ممکن است به سلامت مغز کمک کند. کنترل فشار خون بالا، دیابت و کلسترول بالا و همچنین پرهیز از سیگار کشیدن میتواند خطر ابتلا به بیماریهای مهم مغزی دیگر مانند سکته مغزی و زوال عقل را کاهش دهد و به طور کلی به سالمتر ماندن بدن و مغز در زمان افزایش سن یاری رساند.
علاوه بر این، دانشمندان در حال بررسی التهاب، سیستم گوارش و تریلیونها باکتری موجود در روده هستند. این زمینهها ممکن است در آینده سرنخهای جدیدی در مورد بیماری پارکینسون ارائه دهند، اما شواهد بهدستآمده هنوز بهقدری قوی نیست که بتوان توصیههای خاصی از جمله رژیمهای غذایی خاص، پروبیوتیکها یا مکملها را به منظور پیشگیری از این بیماری اعلام کرد.
به نقل از گزارشات ساینس، در حال حاضر هیچیک از انتخابهای سبک زندگی نمیتواند تضمینی بر عدم ابتلا به بیماری پارکینسون فراهم آورد. با این حال، فعالیت مستمر، پیروی از یک رژیم غذایی متوازن و سرشار از مواد غذایی گیاهی، خواب کافی، محافظت از سر و کاهش تماس با مواد شیمیایی مضر، اقداماتی منطقی برای حفظ سلامت عمومی به شمار میروند و محققان همچنان به تحقیق در راستای یافتن راه های مؤثرتر برای پیشگیری از این بیماری پیچیده هستند.
انتهای پیام