متوقف شدن برگزاری آزمون دولینگو در ایران؛ «تبعید اقتصادی» ترامپ چه مشکلاتی برای روند مهاجرت تحصیلی به وجود آورد؟
شرکت «دولینگو» در یکی از بخشهای پشتیبانی وبسایت خود، به اطلاع رساند که آزمون زبان این موسسه برای متقاضیان دارای مدارک شناسایی ایرانی در ایران در دسترس نمیباشد. همچنین، موسسه «ایتیاس» که مسئول برگزاری آزمونهای «تافل» و «جیآرای» است، از توقف برگزاری این آزمونها در ایران خبر داد.
طبق گزارش یورونیوز، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا در تاریخ دوشنبه، ۲۴ اوت، از آغاز «عملیات طرد اقتصادی» علیه ایران خبر داد و تصریح کرد که ایالات متحده بر کشورهایی که با ایران تبادل تجاری کنند، تحریمهای تنبیهی اعمال خواهد کرد. این اقدامات که آقای بسنت به عنوان «بزرگترین تهاجم مالی» به ایران قلمداد کرده، به گفته او با هدف افزایش فشار بر حکومت ایران در وضعیت بحرانی «نه جنگ، نه توافق» طراحی شده است.
در همین راستا، دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) از تعلیق نامحدود برخی معافیتهای تحریمی که به ایران مربوط میشوند، خبر داد. یکی از این معافیتها، مجوز عمومی «جی» (G) بوده که در سال ۲۰۱۴ به تصویب رسید و به تبادلات دانشگاهی و خدمات آموزشی برای افرادی که در ایران هستند یا دارای اقامت دائم در این کشور میباشند، اجازه میداد.
چهار روز پس از اعلام شروع این عملیات، صفحه پشتیبانی وبسایت «دولینگو»، که به عنوان یک شرکت آمریکایی در زمینه آموزش زبان و برگزاری آزمون زبان انگلیسی فعالیت میکند، در روز جمعه بهروزرسانی یافته و اعلام کرده است که «آزمون زبان انگلیسی دولینگو برای کاربران با مدارک هویتی ایرانی در دسترس نیست.»
شرکت دولینگو مشخص نکرده است که آیا آزمون برای ایرانیانی که مدارک هویتی از دیگر کشورها دارند، قابل دسترسی خواهد بود یا خیر.
دولینگو یکی از آزمونهای آنلاین زبان انگلیسی است که در بسیاری از دانشگاههای معتبر جهانی مورد پذیرش قرار میگیرد و به دلیل هزینه کمتر آن نسبت به آزمونهای مشابه، از محبوبیت قابل توجهی برخوردار است.
با این حال، به نظر میرسد که معافیتهای تحریمی آمریکا بر برگزاری آزمونهای دیگر زبان که برای پذیرش در دانشگاههای بینالمللی ضروری هستند، نیز تأثیرگذار بوده است.
گروهی از کاربران ایرانی در شبکههای اجتماعی در روزهای اخیر تصاویری از پیامهای لغو آزمونهای «تافل» (TOEFL) منتشر کردند که به گفته آنها از سوی «ایتیاس» (ETS)، موسسه مجری برگزاری این آزمون، ارسال شده بود.
موسسه ایتیاس در پاسخ به پرسش یورونیوز در خصوص برگزاری آزمونهای «تافل» و «جیآرای» در ایران، در بیانیهای بیان کرد: «پس از تعلیق مجوز عمومی جی از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی آمریکا (اوفک)، موسسه ETS به طور فوری برگزاری آزمونهای تافل و جیآرای در ایران را متوقف کرده است.»
ایتیاس در این بیانیه تأکید کرد: «این اقدام نشاندهنده پایبندی کامل ما به قوانین تحریمی ایالات متحده است.»
همچنین این موسسه تصریح کرد: «ما با داوطلبانی که تحت تاثیر این توقف قرار گرفتهاند، به طور مستقیم ارتباط برقرار خواهیم کرد. ما به صورت فعال در تلاش برای تعیین دامنه و زمان این تغییر هستیم و تمامی راستاهای ممکن برای ازسرگیری خدمات را دنبال خواهیم کرد تا زبانآموزان بتوانند تحصیلات خود را بدون وقفه ادامه دهند.»
نکته مهم این است که برگزاری آزمون «آیلتس» (IELTS) در ایران پیش از این تحولات جدید آمریکایی متوقف شده بود. موسسه «آیدیپی» (IDP)، که برگزاری این آزمون را بر عهده دارد، اعلام کرده بود که از اول فوریه هیچ آزمون جدیدی در ایران برگزار نخواهد شد؛ با این حال، آزمونهای از پیش تعیین شده تا تاریخ ۳۱ ژانویه بدون تغییر انجام میشدند.
پس از توقف برگزاری آزمون آیلتس، تعداد زیادی از داوطلبان ایرانی برای شرکت در این آزمون به کشورهای همسایه سفر میکردند. اما با توجه به اطلاعیه دولینگو، به نظر نمیرسد این عمل برای شرکت در این آزمون دیگر ممکن باشد. وضعیت آزمون تافل نیز همچنان نامشخص باقی مانده است. بنابراین نمیتوان به طور قطع در خصوص تأثیر اقدامات جدید وزارت خزانهداری آمریکا بر متقاضیان ایرانی تحصیل در خارج از کشور اظهارنظر کرد.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا به تاریخ ۲۴ اوت، همزمان با تعلیق معافیتها، «مجوز عمومی بیبی (BB)» را نیز صادر کرد که بر اساس آن، برخی معاملات ممنوعشده که به طور معمول برای خاتمهدادن به فعالیتهای پیشتر مجاز ضروری هستند، تا تاریخ هشتم سپتامبر مجاز اعلام شد.
در بیانیه این دفتر آمده است: «این مجوز، تحت شرایط خاصی، تا تاریخ ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ کلیه معاملاتی را که بر اساس مقررات معاملات و تحریمهای ایران ممنوعند، اما به طور معمول جزو روند خاتمه معاملات پیشتر مجاز به حساب میآیند، مجاز میکند.»
اوفک همچنین افزود: «بر این اساس، معاملاتی که به موجب این مجوزهای عمومی مجاز بودند، اما در حالت عادی بر اساس مقررات معاملات و تحریمهای ایران ممنوع محسوب میشوند، دیگر از سوی اوفک مجاز نخواهند بود، مگر در مواردی که انجام آنها با «مجوز عمومی BB» مجاز باشد تا تاریخ ۸ سپتامبر ۲۰۲۶.»
تعلیق مجوز «جی» چه تاثیری بر ایرانیان میگذارد؟
مجوز «جی» به انجام فعالیتهایی چون تبادلات دانشگاهی میان مؤسسات آموزشی آمریکایی و ایرانی و ارائه برخی خدمات آموزشی از سوی اشخاص حقیقی و حقوقی آمریکایی، از جمله موسسات دانشگاهی و سازمانهای برگزارکننده آزمون، به افرادی که در ایران هستند یا اقامت معمول در ایران دارند، اجازه میداد.
مهمترین بخش این مجوز که احتمالاً بر برگزاری آزمونهای زبان در ایران تأثیر گذار است، بند «ب (۴)» آن است. این بند صراحتاً برگزاری آزمونهای استاندارد، آزمونهای حرفهای و خدمات لازم برای پذیرش دانشگاههای آمریکا را برای افرادی که در ایران حضور دارند یا خارج از ایران با «اقامت معمول» در ایران، مجاز میشمرد.
اما اکنون، اگرچه نام آزمونهایی چون «جیآرای» (GRE)، تافل و دولینگو به صورت صریح در این مجوز ذکر نشده است، تعلیق آن به نظر میرسد دسترسی به این خدمات برای افرادی که در ایران هستند یا اقامت معمول در ایران دارند را محدود خواهد کرد.
علاوه بر این، مجوز «جی» تنها معافیت تعلیقشده نیست که بر وضعیت دانشگاهیان ایرانی و متقاضیان تحصیل در خارج اثر دارد.
بند دیگری از اعلامیه ۲۴ اوت دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا به تعلیق ماده ۵۶۰.۵۴۴ از عنوان ۳۱ مجموعه مقررات فدرال اشاره دارد.
این ماده به دانشگاههای معتبر آمریکایی که در کشورهای ثالث، یعنی کشورهایی غیر از ایران و آمریکا، برنامه کارشناسی یا تبادل دانشجو داشتند، اجازه میداد تا با افرادی که دارای اقامت معمول در ایران هستند، همکاری کنند. این دانشگاهها توانایی جذب، ثبتنام و آموزش دانشجویان دارای اقامت معمول در ایران را داشتند، همچنین میتوانستند کارکنان و استادان مقیم ایران را استخدام کنند، با دانشگاههای ایرانی قرارداد همکاری امضا کنند و به دانشجویان دارنده اقامت معمول در ایران بورس تحصیلی ارائه کنند.
این مجوز همچنین به دانشگاههای آمریکایی این امکان را میداد که پژوهشگران، هنرمندان، سخنرانان، دانشجویان و سایر افراد ساکن ایران را برای شرکت در کنفرانسها، سخنرانیها، کارگاههای پژوهشی، نمایشگاهها، برنامههای سینمایی، اجراهای هنری و دورههای آموزشی مستمر به کشورهای ثالث دعوت کنند و بابت آنها حقوق یا دستمزد پرداخت کنند.
تفاوت عمده آن با مجوز «جی» این است که ماده ۵۶۰.۵۴۴ بیشتر به فعالیتهای دانشگاههای آمریکایی در کشورهای ثالث میپرداخت، در حالی که مجوز «جی» دامنه وسیعتری داشت و روابط مستقیم با دانشگاههای داخل ایران، دریافت و بررسی درخواستهای پذیرش و شهریه، برگزاری دورههای آنلاین و آزمونهای حرفهای و آزمونهای ضروری برای پذیرش دانشگاههای آمریکا را مجاز میکرد.
تعلیق ماده ۵۶۰.۵۴۴ به این معناست که دانشگاههای آمریکایی دیگر نمیتوانند صرفاً با اتکا به این مجوز در برنامههای تحصیلی یا تبادل دانشجو در کشورهای ثالث، دانشجویان و استادان دارای اقامت معمول در ایران را جذب کنند، برای آنها بورس تحصیلی در نظر بگیرند یا آنها را در برنامههای دانشگاهی و هنری به مشارکت درآورند؛ مگر اینکه این فعالیت زیر چتر مجوز دیگری قرار گیرد یا مجوز خاص اوفک دریافت شود.
تعلیق ماده ۵۶۰.۵۴۴ قادر است برخی از مسیرهای آموزشی برای افراد دارای اقامت معمول در ایران در برنامههای دانشگاههای آمریکایی در کشورهای ثالث را محدود کند و تعلیق مجوز «جی» نیز ارائه آزمونها و خدمات مربوط به پذیرش دانشگاهی آمریکا به این افراد را تحت تأثیر قرار خواهد داد.