با توجه به عمیق‌تر شدن بحران عدم توازن در تأمین انرژی و افزایش تقاضا برای ظرفیت‌های جدید تولید برق، توسعه و ایجاد نیروگاه‌های خورشیدی در سال‌های اخیر به یک اولویت حیاتی و استراتژیک در صنعت برق کشور بدل گردیده و شاهد شتاب فراوانی در این زمینه بوده‌ایم. در راستای این اهداف و هم‌راستا با ارتقاء زیرساخت‌های انرژی تجدیدپذیر، تهران نیز سهم قابل توجهی از این تحولات را به خود اختصاص داده است.

براساس آخرین اخبار داخلی، از مجموع ۳۰۰ مگاوات ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی جدید که آماده اتصال به شبکه سراسری برق هستند، ۵۰ مگاوات آن به‌طور مستقیم در استان تهران مستقر بوده و اکنون در آستانه آغاز رسمی بهره‌برداری قرار دارد.

جزئیات استقرار نیروگاه‌های خورشیدی در تهران

استفاده از پتانسیل انرژی خورشید در پایتخت و استان تهران سابقه‌ای طولانی دارد و در سال‌های اخیر، نمونه‌ها و الگوهای متعدد نیروگاه‌های خورشیدی در این منطقه طراحی و راه‌اندازی شده‌اند. طبق اطلاعات منتشر شده، برنامه‌های توسعه نیروگاه‌های خورشیدی از سوی شهرداری تهران نیز پیگیری می‌شد که در راستای برنامه‌ریزی‌های کلان شهری، احداث سیستم‌های خورشیدی بر روی ساختمان‌ها و نقاط مختلف پایتخت با هدف مدیریت عدم توازن و عبور ایمن از اوج مصرف برق در دستور کار قرار گرفته بود.

اگرچه در گذشته، توجه بیشتری به راه‌اندازی نیروگاه‌های خورشیدی کوچک‌مقیاس معطوف شده بود، اما در دوره اخیر، رویکرد مدیریتی به‌طور چشمگیری به طراحی و ساخت نیروگاه‌های متمرکز با ظرفیت‌های چند مگاواتی تغییر یافته است.

بر اساس جدیدترین گزارشات، ظرفیت ۵۰ مگاواتی تازه تأسیس در استان تهران به چند سایت نیروگاهی مجزا و راهبردی تقسیم شده است. این شامل دو نیروگاه با ظرفیت‌های ۱۲ و ۶ مگاوات در شهرستان ورامین، یک نیروگاه بزرگ به قدرت ۲۰ مگاوات در شهرستان ری و همچنین یک نیروگاه ۱۲ مگاواتی در شهرستان ملارد می‌باشد.

این مجموعه‌های نیروگاهی بخشی از یک طرح بزرگتر ۳۰۰ مگاواتی پروژه‌های خورشیدی جدید کشور به حساب می‌آیند که در سه استان تهران، سمنان و خراسان شمالی به مرحله نهایی رسیده و آماده اتصال به شبکه برق سراسری هستند.

مکانیزم فنی نیروگاه‌های خورشیدی

پنل‌های خورشیدی نصب‌شده در این تأسیسات، نور و تابش خورشید را جذب کرده و آن را به انرژی الکتریکی تبدیل می‌کنند. برق تولیدی از این فرایند اولیه به صورت جریان مستقیم یا DC است که قابلیت اتصال مستقیم به خطوط توزیع سراسری را ندارد؛ لذا در مرحله بعدی، دستگاه‌های اینورتر مسئول تبدیل این جریان مستقیم به جریان متناوب یا AC می‌باشند تا امکان مصرف آن در شبکه فراهم گردد.

پس از این مرحله، نیروی تولیدشده به طور دقیق از طریق تابلوها، تجهیزات الکتریکی پیشرفته و کابل‌های فشارقوی به سطح ولتاژ استاندارد مورد نیاز ارتقا یافته و در نهایت به شبکه سراسری تزریق می‌شود.

تجربیات بهره‌برداری از نیروگاه‌های خورشیدی

استفاده از این تکنولوژی نوین و زنجیره مهندسی پیشتر نیز در پروژه‌های فعال استان تهران به اثبات رسیده و نتایج مثبتی را ارائه داده است. به عنوان یک نمونه بارز، نیروگاه خورشیدی شمس‌آباد با نصب و بهره‌برداری از تقریباً ۹۰ هزار پنل خورشیدی فعال، پس از انجام مراحل تبدیل ولتاژ و آماده‌سازی، انرژی پاک تولیدی خود را مستقیماً به شبکه سراسری تحویل می‌دهد.

موفقیت در اجرای چنین پروژه‌هایی بیانگر این واقعیت است که روند توسعه انرژی خورشیدی در استان تهران به طور کامل به سامانه‌های خانگی و تأسیساتی با مقیاس کوچک محدود نبوده و مزارع و پروژه‌های با ظرفیت‌های چند ده مگاواتی و زیرساخت‌ها در حال ورود به مدار تولید انرژی هستند.

مدیریت ناترازی برق و مصرف در پایتخت

توسعه و سرمایه‌گذاری در بخش انرژی خورشیدی در شرایطی در حال انجام است که شبکه سراسری برق کشور با چالش جدی ناترازی میان میزان تولید و مصرف مواجه است. نیروگاه‌های خورشیدی این مزیت را دارند که در ساعات اوج تابش، بخشی اساسی از برق مورد نیاز را بدون هرگونه مصرف سوخت فسیلی و بدون تولید آلودگی زیست‌محیطی تأمین و به شبکه تزریق کنند.

با توجه به اینکه استان و شهر تهران به‌دلیل جمعیت فشرده و تمرکز بالای صنایع، از مراکز عمده مصرف برق به شمار می‌رود، در این راستا یکی از نقاط کلیدی محسوب می‌شود. حال با پایان ساخت و آماده‌سازی ظرفیت ۵۰ مگاواتی نیروگاه خورشیدی در تهران، گامی جدید برای بهره‌برداری از انرژی‌های تجدیدپذیر برداشته شده است.