مبارزه با کاهش وزن پایدار برای بسیاری از افراد، حتی پس از طی کردن رژیمهای شدید و تجربه موفقیتهای ابتدایی، به یک چالش جدی تبدیل شده است؛ اما پژوهشهای جدید منتشر شده در مجله Science Translational Medicine، این پدیده را به وجود «حافظه چاقی» در سلولهای چربی مرتبط میسازد. این مطالعات نشان میدهند که اضافه وزن میتواند تغییرات دائمی در بافت چربی به وجود آورد که همچنان پس از کاهش وزن باقی میمانند.
کشف «حافظه چاقی» در ماکروفاژهای چربی موشها
تیمی از پژوهشگران در ژاپن با تحلیل سلولهای ماکروفاژ بافت چربی یا به اختصار ATMs (Adipose Tissue Macrophages) در موشها به یافتههای جالب و مهمی دست یافتند. این سلولها وظایف مختلفی مانند تنظیم چربی، مدیریت التهاب و پاکسازی سلولهای از کار افتاده را به عهده دارند و تحت تأثیر چاقی تا تغییرات پایدار و غیرقابل برگشتی دچار میشوند. در آزمایشهایی که در آنها موشها ابتدا به وزن اضافی مبتلا شدند و سپس آن را کاهش دادند، پژوهشگران تغییرات دائمی در سلولهای ATM را کشف کردند که به فرایند تغییر و ویرایش mRNA (دستورات ژنتیکی لازم برای ساخت پروتئین) مربوط میشد.
این یافتهها حاکی از این است که تغییرات در ویرایش mRNA میتواند به عنوان یک «حافظه چاقی» در ماکروفاژها حفظ شود و بر ویژگیهای فنوتیپی آنها اثر بگذارد.
نقش پروتئین CWC22 و ژن Scarb1 در مقاومت به کاهش وزن
پژوهشهای بیشتر نشان داد موشهایی که کمترین سطح کاهش وزن را داشتند، از مقدار پایینی از پروتئین CWC22 در هسته سلولهای ATM خود برخوردار بودند. این پروتئین نقشی اساسی در فرآیند ویرایش ایفا میکند و استرس ناشی از چاقی، سطح CWC22 را کاهش داده بود. نکته قابل توجه این است که بیش از ۵۰ درصد از ژنهای تغییر یافته در سلولهای ATM، همچنان پس از کاهش وزن موشها بدون تغییر باقی ماندند، که یکچهارم این تغییرات به پروتئین CWC22 وابسته بود. این تغییرات بادوام در ویرایش، بخش عمدهای از حافظه چاقی را تشکیل میدهد.
این اختلال در ویرایش، ژن Scarb1 را تحت تأثیر قرار داده و به کارایی فرایند efferocytosis (پاکسازی سلولهای مرده و آسیبدیده) آسیب میزند. تجمع بیشتر سلولهای مرده و در حال مرگ منجر به کاهش سطح مولکول inosine میشود. این مولکول نقش کلیدی در تحریک lipolysis (تجزیه چربیهای ذخیرهشده) دارد و کاهش آن به شکل مستقیم بر قابلیت بدن در سوزاندن چربی و کاهش وزن تأثیر میگذارد.
امید به درمانهای هدفمند برای مقابله با «حافظه چاقی»
این جزئیات سلولی، دانستههای ما را نسبت به مکانیسمهای مقاومت به کاهش وزن عمیقتر میسازد. پژوهشگران بر این باورند که ویرایش غیرطبیعی در ماکروفاژها میتواند دلیل پشت مقاومت بدن به کاهش وزن پس از چاقی باشد و درمانهای هدفمند ویرایش ممکن است بتوانند حافظه چاقی را خنثی نمایند.
- رازهای کاهش وزن پایدار روشن شد؛ دو نکته کلیدی که باید در نظر داشته باشید
- پیادهروی یا دویدن، کدام یک تأثیر بیشتری بر سلامت قلب و کاهش وزن دارد؟
اگرچه این درمانها هنوز در مراحل اولیه خود هستند و بیشتر بر روی موشها آزمایش شدهاند (البته برخی یافتهها نیز در سلولهای انسانی تأیید شدهاند)، این کشفیات اطلاعات ارزشمندی درباره سلولهایی که حافظه چاقی را ثبت میکنند، ارائه میدهند. این حافظه چاقی در انواع مختلف سلولها به اشکال مختلف بروز کرده و نماد موانعی در برابر بازگشت به حالت طبیعی پس از چاقی است، اما با افزایش دانش محققان، میتوان به راهکارهای مؤثرتری دست پیدا کرد.