علت انتخاب نهم شهریور به عنوان «روز قزوین» | داستان پایتخت شدن قزوین در دوران صفوی
بر اساس گزارش همشهری آنلاین، محمدحسن سلیمانی در گفتگو با همشهری میگوید: «انتقال پایتخت تقریباً ۴۰۰ تا ۴۵۰ سال پیش و در زمان سلطنت شاه طهماسب صفوی انجام شد. مطابق با مطالب ذکر شده در منابع تاریخی، شاه طهماسب به دلایل مشخصی تصمیم به جابهجایی پایتخت گرفت. نخستین دلیل، نزدیکی تبریز به مرزهای امپراتوری عثمانی بود. به دلیل این نزدیکی، تبریز همواره هدف حملات و جنگهای عثمانی قرار داشت و این نگرانی وجود داشت که به راحتی پایتخت اشغال شود و موجب مشکلاتی برای حکومت گردد.»
او در ادامه میافزاید: «دلیل دوم، درگیریها و نبردها با ازبکها بود. ضرورت ایجاب میکرد که قدرتهای حکومتی به نحوی به خط مقدم جنگ نزدیکتر شوند؛ بنابراین پس از بررسیهای انجام شده، به این نتیجه رسیدند که قزوین دارای موقعیت ژئواستراتژیک خاصی است و این فرصت باید برای انتقال پایتخت به قزوین غنیمت شمرده میشد.»
این پژوهشگر قزوین عنوان میکند: «پس از گذشت حدود ۱۲ تا ۱۵ سال از احداث مجموعه عظیم دولتخانه صفوی شامل کاخها، عمارتها، باغها و تأسیسات لازم، پایتخت به قزوین انتقال یافت و این شهر به مدت تقریباً پنجاه سال به عنوان پایتخت ایران شناخته میشد.»
او در ادامه با اشاره به انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان در دوره شاه عباس اول خاطرنشان میشود: «در زمان شاه عباس اول، به دلیل برخی ملاحظات، پایتخت از قزوین به اصفهان منتقل گردید که یکی از اصلیترین این ملاحظات، مشکلات مربوط به آب در قزوین بود. قزوین در نیمه شمالی فلات مرکزی ایران و در منطقهای نیمهخشک واقع شده است و به طور طبیعی منابع آبی دائمی و قابل اعتمادی در اطراف شهر موجود نیست.»
این قزوینپژوه تصریح میکند: «در شعاع ۲۴ کیلومتری قزوین رودخانه دائمی وجود نداشته و پنج رودخانه موجود در این ناحیه نیز فصلی هستند و به بارشهای جوی وابستهاند. البته دلایل دیگری نیز برای انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان وجود دارد.»
سلیمانی اضافه میکند: «برخی باور دارند که باید روز دوازدهم آبان به عنوان روز قزوین در نظر گرفته شود؛ زیرا مربوط به سالروز تأسیس این شهر در حدود هزار و ۸۰۰ سال پیش در دوران ساسانی است. با این حال، شورای اسلامی شهر قزوین حدود دو دهه پیش تصمیم به انتخاب نهم شهریور به عنوان روز قزوین اتخاذ کرد.»
پژوهشگر تاریخ معاصر ایران خاطرنشان میکند که به مناسبت روز قزوین، یک هفته فرهنگی قزوین نیز برگزار خواهد شد که در خلال آن ظرفیتهای تاریخی و طبیعی، داشتههای مردمشناسی و دیگر قابلیتهای این شهر معرفی میشود و از این فرصت برای معرفی قزوین در زمینه صنعت گردشگری نیز بهرهبرداری میشود.
او ادامه میدهد: «این رویدادها عمدتاً فرهنگی هستند و به معرفی داشتههای تاریخی و فرهنگی قزوین اختصاص دارند. در گذشته نیز جشنوارههای مختلفی برگزار میشد و امروز نیز تنوع جشنوارهها همچنان وجود دارد.»