روایت آسوشیتدپرس از پیامدهای مرگبار موشک جدید آمریکا در لامرد
فرارو- به نظر میرسد موشک جدید آمریکایی رد گستردهای از مرگ و ویرانی در یک شهر ایران بر جای گذاشته است. سازنده، این سلاح را به عنوان موشک بالستیکِ آینده معرفی کرده است: مرگبار، با برد بلند و دارای دقت نقطهزنی. «موشک ضربت دقیق» (PrSM) ساخت شرکت لاکهید مارتین، ارتش ایالات متحده را بر آن داشته تا میلیاردها دلار برای نوسازی زرادخانه خود هزینه کند.
به گزارش فرارو به نقل از آسوشیتدپرس، اما بررسی دقیقِ آنچه نخستین مورد استفاده عملیاتی این سلاح - در روز آغاز جنگ ایران - تلقی میشود، خطرات احتمالیِ بهکارگیری آن در نزدیکی مراکز جمعیتی را آشکار میسازد؛ چرا که بر اساس ارزیابی سازمان ناظر بر درگیریها موسوم به «ایروارز» (Airwars) و گفتگو با کارشناسان تسلیحاتی و مقامات پیشین دفاعی، به نظر میرسد این موشک ترکشهای ریز (ساچمهمانند) را در منطقهای وسیع پخش میکند.
یافتههای «ایروارز» نشان میدهد که سه فروند از این موشکها در تاریخ ۲۸ فوریه به شهر جنوبی «لامرد» اصابت کردند و موجب کشته شدن غیرنظامیانی شدند که تا فاصله ۵۰ متری (۱۶۴ فوتی) محل انفجار حضور داشتند؛ همچنین خساراتی در فواصلی بیش از سه برابرِ این مقدار ایجاد کردند.
به گفته «ایروارز»، این موشکها بر فراز یک مجموعه ورزشی و دو محله مسکونی منفجر شدند. بنا بر اعلام مقامات ایرانی، این انفجارها دستکم جان ۲۱ غیرنظامی، از جمله هفت کودک را گرفت.
ایروارز اولین شرکتی است که شعاع آسیب حملات در لامرد را نقشهبرداری کرده و برد کشنده سلاح مورد استفاده را تخمین زده است.
موشک PrSM به گونهای طراحی شده است که در هوا منفجر شود و دهها هزار گلوله فلزی متراکم را با سرعت بالا در همه جهات پرتاب کند. عکسها، ویدیوها و تصاویر ماهوارهای از پیامدهای حملات لامرد که توسط ایروارز تجزیه و تحلیل و توسط آسوشیتدپرس تأیید شده است، نشان میدهد که ساختمانها، خیابانها و وسایل نقلیه به شدت در الگوی انفجاری که کارشناسان میگویند با قابلیتهای PrSM سازگار است، آسیب دیدهاند.
ارتش ایالات متحده شلیک PrSM به ایران را تأیید کرده است، اما حمله به لامرد را تکذیب کرده است.
مشخص نیست که هدف اصلی در لامرد چه کسی یا چه چیزی بوده است. یک پایگاه متعلق به سپاه در نزدیکی آنجا قرار دارد، اما تصاویر ماهوارهای هیچگونه آسیبی را در آن محل نشان ندادند.
شش کارشناس تسلیحاتی، از جمله دو مقام نظامی سابق، گفتند که معتقدند موشکهای «PrSM» به لامرد اصابت کردهاند؛ آنها همچنین اظهار داشتند که بعید است از تسلیحات اسرائیلی یا ایرانی استفاده شده باشد. همه این کارشناسان تأکید کردند که نیروهای نظامی باید از شلیک موشکهای PrSM به سمت اهدافی در نزدیکی مناطق مسکونی خودداری کنند.
مایکل مایر، مشاور سابق ارتش آمریکا در امور حقوق جنگ، گفت: بهسختی میتوان دلیلی برای استفاده از موشک PrSM در یک منطقه پرجمعیت پیدا کرد.
سازمان «ایروارز» (Airwars) چگونه به این نتایج دست یافت؟
ایروارز، یک سازمان غیرانتفاعی مستقر در لندن، بیش از یک دهه پیش با هدف رصد گزارشهای مربوط به تلفات غیرنظامیان ناشی از حملات هوایی آمریکا در سوریه و عراق تأسیس شد و درگیریها در غزه، اوکراین و سایر نقاط را نیز پایش کرده است.
این سازمان برای تحلیل شواهد، بر منابع اطلاعاتی در دسترس عموم مانند عکسها، ویدئوها، تصاویر ماهوارهای، شبکههای اجتماعی و گزارشهای خبری، تکیه میکند و از نرمافزارهای تعیین موقعیت جغرافیایی و سایر ابزارها بهره میگیرد.
سازمان «ایروارز» (Airwars) از این روشها برای بررسی حملات به لامرد استفاده کرد. این سازمان موقعیت تقریبی انفجار موشکها، محلهایی که گزارش کشته شدن غیرنظامیان در آنها ثبت شده بود، و نقاطی را که در آنها آثار تخریبِ منطبق با الگوهای انفجار مشاهده میشد، روی نقشه مشخص کرد. سپس برای تخمین شعاع انفجار، فواصل میان این نقاط را اندازهگیری کرد.
این رسانه با اندازهگیری فاصله میان محل کشته شدن غیرنظامیان (بر اساس گزارشهای رسانههای ایران) و محل انفجار موشکها در هوا (بر اساس تصاویر دوربینهای امنیتی و ویدئوهای دیگر)، برآورد ایروارز از شعاع انفجار را راستیآزمایی کرد. آسوشیتدپرس همچنین تصاویر ماهوارهای، عکسها و ویدئوهای مربوط به خسارات وارده در محلهای حمله را بررسی نمود.
شرکت «لاکهید مارتین» که به درخواست اظهار نظر پاسخی نداد، اعلام نکرده است که دامنه اثرگذاری این موشک چقدر است. این شرکت پیشتر ویدئویی انیمیشنی منتشر کرده بود که انفجار موشک PrSM را شبیهسازی میکرد.
آمریکا استفاده از موشکهای PrSM در ایران را تبلیغ کرد، اما حمله به لامرد را تکذیب کرد
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) در پستی در شبکه اجتماعی ایکس در تاریخ اول مارس - یک روز پس از حمله به لامرد - تصویری را منتشر کرد که به گفته کارشناسان تسلیحاتی، شلیک موشک PrSM در جریان عملیات ایران را نشان میداد. سه روز بعد، این فرماندهی اعلام کرد که موشکهای PrSM برای نخستین بار در تاریخ در ایران مورد استفاده قرار گرفتهاند، هرچند به مکان دقیق آن اشارهای نکرد.
چند هفته بعد، همزمان با جلب توجه رسانهها به گزارشهای مربوط به حملات لامرد، سخنگوی فرماندهی مرکزی در بیانیهای ادعا کرد که نیروهای آمریکایی در تاریخ ۲۸ فوریه هیچگونه موشک PrSM یا سلاح دیگری به سمت لامرد شلیک نکردهاند و غیرنظامیان را هدف قرار نمیدهند.
این سخنگو مدعی شد که تصاویر مربوط به یکی از حملات نشان میدهد که پرتابه مذکور، یک موشک کروز ایرانی از نوع «هویزه» بوده است.
کارشناسان تسلیحاتی اعلام کردند موشکی که در ویدئوی دوربینهای امنیتی لامرد دیده میشود، با آن مدل ایرانی - که دارای موتور گرد (مدور) است - مطابقت ندارد.
ارتش اسرائیل ادعا کرد که در روز نخست جنگ، هیچ نقطهای در ایران حتی تا مناطق جنوبی همچون لامرد را هدف قرار نداده است؛ کارشناسان نیز اظهار داشتهاند که ارتش اسرائیل فاقد موشکهایی است که در میانهی پرواز منفجر شوند.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده در واکنش به یافتههای سازمان «ایروارز» (Airwars) و این خبرگزاری آمریکایی، ضمن تأکید مجدد برعدم پذیرش مسئولیت، اعلام کرد که این موضعگیری بر اساس بررسیهای پیشینِ آن رویداد اتخاذ شده است. همچنین، دریادار برد کوپر، فرمانده این نیرو، در ماه مه به کنگره گفته بود که آنها تنها در حال بررسی یک مورد از کشته شدن غیرنظامیان بر اثر آتش نیروهای آمریکایی هستند: حمله به مدرسهای ایرانی در میناب.
کارکرد مورد نظر برای موشک PrSM
به گفته ارتش ایالات متحده، قرار است این موشکهای جدید جایگزین «سامانه موشک تاکتیکی ارتش» (ATACMS) شوند که دههها مورد استفاده بوده است.
شرکت لاکهید مارتین اعلام کرده است در حالی که برد موشکهای ATACMS حدود ۳۰۰ کیلومتر (۱۸۶ مایل) است، موشکهای PrSM میتوانند اهدافی را در فاصله بیش از ۴۹۹ کیلومتری (۳۱۰ مایل) هدف قرار دهند.
موشک PrSM تفاوت کلیدی دیگری نیز با نسل پیشین خود دارد. به گفته کارشناسان تسلیحاتی و سازمان «ایروارز» (Airwars)، در حالی که موشکهای ATACMS بر فراز منطقه هدف به ترکشهای فولادی یا بمبچههای کوچک تجزیه میشوند، انفجار موشک PrSM باعث پرتاب دهها هزار ساچمه تنگستنی به تمام جهات میشود.
به دلیل چگالی و نقطه ذوب بالای تنگستن، این ساچمهها پس از انفجار شکل خود را حفظ میکنند. نشریات دفاعی گزارش میدهند که این ویژگی، آنها را بسیار مرگبار کرده و قادر به نفوذ به زرههای سبک میسازد.
خسارات ناشی از موشکها در لامرد در فاصلهای دورتر از محل انفجار رخ داد
سازمان «ایروارز» تصاویری از مدرسهای در لامرد پیدا کرد که بر اثر انفجار موشک بر فراز سالن ورزشی «شهید نعیمی» - در فاصله حدود ۱۷۰ متری (۵۵۷ فوتی) - دچار خسارت شده بود.
رسانههای دولتی ایران گزارش دادند که آن انفجار منجر به کشته شدن هفت غیرنظامی، عمدتاً کودکان، شد. «ایروارز» اعلام کرد که برای تأیید این تلفات از منابع اطلاعاتی متنباز (عمومی) استفاده کرده است. در میان قربانیان، سه دختر نوجوان در حال بازی والیبال و یک زن که مقابل خانهاش بود، حضور داشتند.
انفجاری دیگر بر فراز محله «تلخندق» نیز جان «آوینا برزگر»، کودک ۲ سالهای را که در حیاط خانهشان مشغول بازی بود، گرفت. «ایروارز» برآورد میکند ساچمهای که به برزگر اصابت کرد، مسافتی ۵۰ متری را از محل انفجار طی کرده است. این سازمان با تعیین موقعیت جغرافیایی خانه (بر اساس ویدیویی که ورودی خانه را نشان میداد) و اندازهگیری فاصله خانه تا محل انفجار، به این نتیجه دست یافت.
نه «ایروارز» و نه این رسانه آمریکایی نتوانستند گزارشی مبنی بر کشته شدن نیروهای نظامی یا امنیتی در این حملات، یا اصابت موشکها به زیرساختهای نظامی پیدا کنند.
تعهد آمریکا، بریتانیا و استرالیا به خرید تعداد بیشتری از موشکهای PrSM
پس از حملات لامرد، پنتاگون قراردادی به ارزش بیش از ۴ میلیارد دلار با شرکت لاکهید مارتین برای چهار برابر کردن تولید موشکهای PrSM امضا کرد. بریتانیا نیز در ماه ژوئن اعلام کرد که مبلغ ۱۳۰ میلیون پوند (۱۷۷ میلیون دلار) را برای خرید این سلاح اختصاص داده است. استرالیا این موشکها را در سال ۲۰۲۵ خریداری کرد و در ماه آوریل میلیاردها دلار در برنامه PrSM سرمایهگذاری کرد.
کارشناسان تسلیحات میگویند PrSM قابلیتهای جدید ارزشمندی را ارائه میدهد، اما باید با دقت مورد استفاده قرار گیرد.
وس برایانت، مشاور سابق پنتاگون در زمینه جنگ دقیق و کاهش آسیب به غیرنظامیان، گفت: استفاده صحیح از آن باید برای مواردی مانند تمرکز زیاد پرسنل دشمن با زرههای سخت و نرم محفوظ باشد.
ترور بال، متخصص سابق مواد منفجره در ارتش ایالات متحده، نیز خواستار احتیاط شد.
او گفت «این موشک افرادی را که در خارج از خانههایشان توسط دیوارها محافظت نمیشوند، خواهد کشت.
