خیانت به گنجینه سبز خراسان؛ حراج اعتبار در بازارهای جهانی

با وجود شهرت بین‌المللی این محصول و اهمیت آن در افزایش ارزش، اخیراً تعدادی از سودجویان به قصد کسب سود بیشتر، اقدام به ترکیب کشمش باکیفیت و اصیل خلیل‌آباد با کشمش‌های شیرازی دانه‌دار کرده و آن‌ها را به عنوان محصول معتبر خلیل‌آباد در بازار عرضه می‌کنند. این عمل، نقض حقوق تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان به شمار می‌آید و به‌طور جدی تهدیدی برای اعتبار برند ملی خلیل‌آباد در بازارهای جهانی محسوب می‌شود. کیفیت پایین‌تر محصول ترکیبی، می‌تواند اعتماد مشتریان خارجی را از بین ببرد و بازاری که با زحمت و تلاش بسیار بدست آمده، به سرعت نابود کند؛ واقعه‌ای که به ترمیم آن سال‌ها نیاز است.

یکی از صادرکنندگان کشمش با هشدار نسبت به اقدامات سوء استفاده‌گران که کشمش شیرازی دانه‌دار را با محصول باکیفیت خلیل‌آباد ترکیب می‌کنند، گفت: ما همین حالا با یک تهدید جدی برای برند خلیل‌آباد مواجه هستیم. کشمش این منطقه که منحصربه‌فرد است و از داده‌های یکدست و استاندارد بالایی برخوردار می‌باشد، در بازارهای هدف به عنوان یک محصول ممتاز شناخته می‌شود.

ناصر محمدزاده در مصاحبه‌ای با ایسنا اذعان داشت: متأسفانه برخی از سودجویان به منظور کاهش هزینه‌های تولید و رقابت ناسالم با قیمت‌های پایین‌تر در بازارهای جهانی، دست به مخلوط کردن کشمش‌های نامرغوب و دانه‌دار سایر مناطق با محصول خلیل‌آباد می‌زنند که این عمل به برند این شهرستان آسیب می‌زند.

محمدزاده با تأکید بر اینکه اعتبار در تجارت بین‌الملل به سادگی به دست نیامده و به سرعت از بین می‌رود، افزود: خریداران خارجی وقتی محموله‌ای را با نام خلیل‌آباد تهیه می‌کنند، بر اساس تجربیات قبلی و اعتماد به کیفیت بالای این منطقه، عمل خرید را انجام می‌دهند. اما اگر در محموله ارسالی محصولی ناخالص و بی‌کیفیت بیابند، به سرعت برند خلیل‌آباد را از فهرست تأمین‌کنندگان معتبر خود حذف خواهند کرد.

او ادامه داد: در سال‌های اخیر و با وجود تمام تحریم‌ها و مشکلات، با تلاش فراوان توانسته‌ایم نام خلیل‌آباد را در بازارهای همسایه و حتی اروپا معتبر کنیم؛ اما این اقدامات سودجویانه ما را با چالش‌های زیادی مواجه خواهد ساخت.

این صادرکننده کشمش، رویکرد رقابتی بر اساس قیمت پایین را یک خطای بزرگ دانست و بیان کرد: این تصور که می‌توان با کاهش قیمت از طریق عرضه کالای بی‌کیفیت در بازارهای جهانی موفق عمل کرد، به‌طور کلی نادرست است. خریداران بین‌المللی به دنبال ثبات کیفیت هستند.

او اضافه کرد: هنگامیکه شما محصول خود را با کالاهای نامرغوب ترکیب می‌کنید، عملاً جایگاه خود را از یک فروشنده ممتاز به تأمین‌کننده کالای بی‌کیفیت و ارزان قیمت تنزل می‌دهید. این به معنای خروج از بازارهای جهانی و درگیر شدن در بازارهای فرعی است که هیچ سودی برای صادرکننده و کشاورز به ارمغان نخواهد آورد.

محمدزاده تأکید کرد که کشمش خلیل‌آباد به لحاظ کیفیت قابلیت رقابت با بهترین برندهای جهانی را دارد و افزود: با وجود این پتانسیل چرا باید خودمان کیفیت آن را تحت تأثیر قرار دهیم؟ این عمل نه تنها لطمه‌ای جدی به اقتصاد شهرستان وارد می‌کند، بلکه موجب دلسردی باغدارانی می‌شود که با سخت‌کوشی و به کارگیری بهترین روش‌های خشک‌کردن، سعی در تولید محصولی پاک و بدون هسته دارند. وقتی محصول نهایی آن‌ها با کشمش‌های بی‌کیفیت ترکیب می‌شود، عملاً زحمات کشاورز نادیده گرفته می‌شود.

این فعال حوزه صادرات در ادامه به پرسشی پیرامون راهکارهای خروج از این بحران پاسخ داد و گفت: ما به شدت از ورود نهادهای نظارتی به فرآیند بسته‌بندی و صادرات اطمینان داریم. تنها راه نجات این است که نشان جغرافیایی معتبر برای کشمش خلیل‌آباد تعریف شود و هر محموله‌ای که قصد صادرات با نام این منطقه را داشته باشد، باید تحت نظر کارشناسان و با تأییدیه کیفیت بسته‌بندی شود. همچنین، هر کسی که بخواهد با نام خلیل‌آباد تقلب کند، باید با اقدامات قانونی قاطع مواجه شود.

جلوی سودجویان داخلی گرفته شد

اگرچه برخی سودجویان سعی در ترکیب کشمش شیرازی دانه‌دار با کشمش این منطقه، که برترین کشمش از لحاظ کیفیت محسوب می‌شود، دارند تا در بازارهای جهانی با قیمت‌های پایین‌تری رقابت کنند، اما با توجه به تدابیر لازم اتخاذ شده توسط مسئولان شهرستان، جلوی این اقدامات گرفته شده است.

مدیر جهاد کشاورزی خلیل‌آباد در توضیح اقدامات صورت گرفته برای حفاظت از برند کشمش خلیل‌آباد به ایسنا گفت: یکی از بزرگترین چالش‌های ما، اقدام برخی افراد به مخلوط کردن کشمش شیرازی دانه‌دار با کشمش منطقه بود تا بتوانند در بازارهای جهانی با قیمت‌های پایین‌تر رقابت کنند.

محمود شبان با اشاره به اینکه این عمل به کیفیت کشمش شهرستان آسیب جدی می‌زند، خاطرنشان کرد: جهت رفع این معضل چندین جلسه با دادستان شهرستان برگزار شده و مجوزی دریافت کرده‌ایم که در زمان بارگیری کانتینرها، چنانچه باری از کشمش شیرازی دانه‌دار با کشمش شهرستان ترکیب شده باشد، هم پرونده‌ای برای تقلب تشکیل می‌شود و هم کانتینر پلمب نخواهد شد. این موضوع هزینه دو تا سه برابری برای متخلف به همراه خواهد داشت و عملاً مانع این عمل خواهد شد.

وی در زمینه مسیرهای صادراتی همچنین تصریح کرد: علی‌رغم مشکلاتی که با کشور امارات و به‌ویژه شهر دبی داریم که قبلاً مرکز تجارت جهانی ما و مقصد ۷۰ درصدی کشمش‌مان بود، در این مدت موفق به باز کردن مسیرهای جایگزین صادرات کشمش شده‌ایم. تاکنون صادرات از مسیرهای مرسین ترکیه و پاکستان به خوبی انجام می‌شود و هیچ نگرانی خاصی در این زمینه نداریم. البته اخیراً صادرات به دبی با هزینه بیشتری آغاز شده است، اما این موضوع دلیلی برای نگرانی نیست.

شبان در همین رابطه از نتایج مثبتی خبر داد و افزود: جلسات متعددی با سرکنسولگری وزارت امور خارجه در مشهد برگزار کرده‌ایم و در دو یا سه ماه گذشته رایزنی‌های خوبی صورت گرفته است که نتیجه آن جذب بازارهای جایگزین و توجیه شرکای تجاری بوده است.

او ادامه داد: همچنین برای نظارت بیشتر بر محصولات از کلینیک‌های قرنطینه‌ای بهره‌برداری کرده و پیگیری کرده‌ایم که در صورت امکان، پلمب کشمش نیز به عهده کارشناسان ما باشد تا کنترل‌های بیشتری بر خروج کالا و حفظ برند کشمش خلیل‌آباد صورت گیرد. به احتمال زیاد اجرایی شدن این مصوبه از این هفته آغاز خواهد شد؛ چراکه یکی از دلایل ایجاد رقابت منفی در سال گذشته، همان اختلاط کشمش شیرازی با محصول منطقه بوده است.

مدیر جهاد کشاورزی خلیل‌آباد در پایان با اشاره به اینکه سطح زیر کشت انگور در این شهرستان پس از بررسی دقیق آمارها به حدود ۷۰۰۰ هکتار رسیده است، تأکید کرد: این افزایش به دلیل به‌روزرسانی داده‌ها و شناسایی دقیق کشاورزان است و نه افزایش واقعی سطح کشت.

او با اشاره به عواملی که کشاورزان را دوباره به چرخه تولید انگور بازگردانده، خاطرنشان کرد: مردم دوباره به بخش کشاورزی امید بیشتری دارند. دلیل اصلی این امید، بارندگی‌های مناسب سال گذشته و قیمت‌های قابل قبول کشمش بوده که باعث شده است کشاورزان عکس‌العمل مثبت‌تری نسبت به تولید انگور نشان دهند.

شبان در ادامه اعلام کرد: بر اساس آخرین بررسی‌ها، سطح زیر کشت انگور در خلیل‌آباد دقیقاً ۶۹۲۰ هکتار برآورد شده و اطلاعات ۱۶ هزار و ۲۴۰ کشاورز در شهرستان شناسایی و به طور کامل ثبت شده است.

او با اشاره به تبدیل زیرساخت‌های صادراتی این منطقه به پایانه‌های صادراتی به واسطه احداث سردخانه‌ها، از ورود قاطع دادستان شهرستان به جلوگیری از اختلاط کشمش شیرازی با محصول خلیل‌آباد خبر داد.

شبان با اشاره به سیاست‌های چندساله در زمینه زیرساخت‌ها افزود: یکی از اهداف اصلی ما در این سال‌ها، احداث سردخانه‌ها به عنوان زیرساخت بنیادین بوده که اکنون به اتمام رسیده است. چنین حجمی از سردخانه‌ها در منطقه وجود ندارد و ما حتی ششمین سردخانه خود را نیز امسال راه‌اندازی کردیم. این سردخانه‌ها عملاً به پایانه‌های صادراتی تبدیل شده‌اند.

او بیان داشت: بر اساس برنامه‌ریزی ما، در کنار هر سردخانه یک دستگاه سورت لیزری نصب می‌شود تا کشمش پس از ورود به سردخانه، به خط سورتینگ منتقل شده و در نهایت برای صادرات ارسال شود.

شبان اشاره کرد: برخی افراد کشمش را در محل‌های نامناسب نگهداری می‌کنند که باعث افت کیفیت آن می‌شود و در هنگام فرآوری با چالش مواجه می‌گردند. خوشبختانه در حال حاضر دو مورد از سردخانه‌های شهرستان مجهز به سورتینگ لیزری شده‌اند و محصولات با کیفیت از آن‌ها برای صادرات بارگیری می‌شوند.

تشکیل اتحادیه باغداران و تسهیل صادرات، کلید مدیریت قیمت کشمش

فرماندار خلیل‌آباد نیز با اشاره به جایگاه استراتژیک انگور و کشمش به عنوان مزیت رقابتی شرق کشور، بر لزوم ساماندهی باغداران و حمایت مالی از آن‌ها تأکید کرد.

علی گرمابی در گفتگو با ایسنا بیان کرد: چالش اصلی در این حوزه، قیمت‌گذاری و عدم سازگاری باغداران با شرایط بازار است. یکی از راهکارهای کلیدی در این زمینه، تشکیل سندیکا، اتحادیه یا شرکت تعاونی است تا باغداران از بی‌پشتیبانی مالی رها شوند و به دلیل مشکلات نقدینگی ناچار نباشند محصولات خود را به قیمت‌های نازل به واسطه‌ها بفروشند.

فرماندار خلیل‌آباد ادامه داد: پیگیری‌هایی در سطح استان و با محوریت نهادهای شهرستانی برای دستیابی به این هدف صورت گرفته است. همچنین، تسهیل صادرات به عنوان یک راهکار برای جلوگیری از فشار بازار داخلی بر قیمت‌ها مورد توجه قرار دارد. تا وقتی عرضه تنها محدود به بازار داخلی باشد، امکان دستیابی به ثبات قیمت وجود ندارد، اما با گشایش درهای صادراتی می‌توان پیشرفت‌های خوبی در این زمینه مشاهده کرد.

گرمابی با اشاره به مکاتبات انجام شده با نمایندگی وزارت خارجه در شرق کشور برای تسهیل امور بازرگانان و تجاری که عمدتاً افغان و پاکستانی در سطح شهرستان فعالیت می‌کنند، اظهار داشت: صادرات انگور تازه خوری از این شهرستان روند مثبتی داشته است به طوری که ارزش صادرات انگور تازه خوری جابوز به ۷۰۰ هزار دلار رسیده است.

وی با تأکید بر اهمیت صنایع تبدیلی و بسته‌بندی استاندارد افزود: ارائه کشمش با قیمت رقابتی نیازمند ورود جدی به بحث بسته‌بندی و صنایع تبدیلی است. سال گذشته با حمایت از سرمایه‌گذاران، پروژه‌ای در زمینه خشکبار و صنایع تبدیلی راه‌اندازی شد که ۵۰۰۰ تن کشمش را خریداری کرده و منجر به رضایتمندی مردم از قیمت کشمش در آن سال گردید. امسال نیز با توجه به افزایش هزینه‌های تولید، برنامه‌ریزی‌ها باید بر تقویت بخش خصوصی و صدور صادرات متمرکز باشد.

فرماندار خلیل‌آباد در پیوند با کیفیت محصول خاطرنشان کرد: کیفیت انگور و کشمش خلیل‌آباد زبانزد عام و خاص است، اما در سال‌های قبل به دلیل عرضه کشمش نامرغوب سایر مناطق تحت عنوان کشمش ترشیز، این اعتبار لطمه دیده بود.

او بیان کرد: امسال با حضور دادستان و مسئولان شهرستان و با تذکر به فعالان این حوزه، اقدامات لازم برای جلوگیری از ورود این محصول به بازار و حفظ برند خلیل‌آباد صورت گرفت.

گرمابی تصریح کرد: هدف ما حفظ برند کشمش خلیل‌آباد است و بسیاری از مشکلات با پیاده‌سازی صنایع تبدیلی در شهرستان حل می‌شود و در نتیجه از عرضه کشمش نامرغوب در بازار جلوگیری خواهد شد.

او همچنین خاطرنشان کرد: اگر دولت بتواند در قیمت تضمینی دخالت کند و شاخصی را در نظر بگیرد، می‌تواند کمک شایانی به قیمت‌گذاری داشته باشد، اما باید از شرایط پرتنش اقتصادی کنونی عبور کنیم.

اگرچه واکنش سریع دستگاه قضایی و نظارت‌های دقیق بر کانتینرها در کوتاه‌مدت توانسته است جلوی این تخلفات را بگیرد، اما نباید فراموش کرد که اعتماد بسیار سخت‌تر از تولید ساخته می‌شود. مبارزه با تقلب نباید مقطعی باشد، بلکه باید تبدیل به یک سیاست امنیتی-اقتصادی شود.

انتهای پیام