موفقیت پروژههای فضایی باید با ارزیابی ایجاد ارزش اقتصادی اندازهگیری شود
به نقل از ایسنا، نادر مکاری در خلال نشست تخصصی با عنوان «اقتصاد دیجیتال فضاپایه؛ راهکارهایی برای توسعه هوشمند، ایمن و تابآور کشور» که بهمناسبت نمایشگاه الکامپ برگزار گردید، به تشریح مفهوم اقتصاد دیجیتال فضاپایه پرداخت. او تصریح کرد که اگر این نوع اقتصاد را به عنوان یک ضرورت برای کشور در نظر بگیریم، میتوان چهار مؤلفه اصلی را برای ارزیابی نقش و تأثیر این حوزه شناسایی کرد.
وی ادامه داد: اهمیت اقتصاد دیجیتال در فرآیند تبدیل «مشاهده» به «تصمیمگیری» و حرکت به سوی دادهمحوری مشهود است؛ این نگرش همچنین در نظام حکمرانی مورد توجه قرار گرفته و به تغییر پارادایمهای صنعتی در بخش فضایی اثر گذاشته است.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران با اشاره به دگرگونیهای جاری در پارادایم داراییهای فضایی، اظهار داشت: در سالهای اخیر، به ویژه در دهههای ۸۰ و ۹۰، تمرکز عمده صنعت فضایی به مأموریتهای فضایی و توسعه زیرساختها معطوف بود، اما در حال حاضر آنچه میتواند به خلق ارزش کمک کند، استفاده از هوشمندسازی و تحلیل دادهها برای افزایش ارزش افزوده است. این دو جنبه به طور همزمان در پیوند هستند و در گذشته، رویکرد غالب در صنعت فضایی، محوریت مأموریت بود؛ به این معنا که موفقیت یک مأموریت تنها بر اساس موفقیت پرتاب و قرارگیری ماهواره در مدار سنجیده میشد، اما اکنون باید به سمتی پیش برویم که موفقیت مأموریتها بر اساس میزان تحقق ارزش اقتصادی و بازاری که برای آن پیشبینی شده، ارزیابی گردد.
وی به ظرفیت عظیم صنعت فضایی در ایجاد ارزش اقتصادی اشاره کرده و افزود: این موضوع به روشنی نشان میدهد که این صنعت میتواند به عنوان یک عامل تحولآفرین و ارزشآفرین عمل کند و لازم است از نگاه صرفاً مأموریتمحور به سمت یک نگرش ارزشمحور در این حوزه حرکت کنیم.
چهار گام برای شکلگیری بازار اقتصاد دیجیتال فضاپایه
مکاری در تشریح فرآیند شکلگیری بازار واقعی در اقتصاد دیجیتال فضاپایه بیان کرد: برای اینکه بازار در این حوزه ایجاد شود، باید مراحل اساسی را طی کرد. اولین مرحله، مشخص کردن یک مساله واقعی و شناسایی مشتری برای حل آن مسئله است. در گام بعدی، محل تأمین مالی و پرداخت این خدمات باید معین گردد؛ لازم است که از همان ابتدا مشخص شود که تأمین مالی از طریق سرمایهگذاریهای خصوصی، حمایتهای دولتی یا غیره صورت خواهد گرفت تا به یک نقطه مشخص در خلق ارزش و ارزیابی آن دست یابیم.
مکاری، مدیریت منابع آبی را به عنوان مثالی از کاربردهای اقتصاد دیجیتال فضاپایه ذکر کرد و گفت: در حوزه مدیریت منابع آب، برای نمونه میتوان به مساله مصرف بیرویه آب در شرکتهای کشت و صنعت اشاره کرد. در این زمینه، مشتریانی وجود دارند که به یک خدمت ویژه برای بهینهسازی منابع خود نیازمندند.
وی خاطرنشان کرد: خدمات قابل ارائه در این زمینه میتواند شامل پایش مداوم، ارسال هشدار و توسعه عملیات باشد و معیارهایی همچون میزان مصرف آب، هزینه تولید و عملکرد در واحد سطح نیز برای ارزیابی نتایج مد نظر قرار گیرند.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران بر این نکته تأکید کرد که زمانی که این مؤلفهها در کنار یکدیگر قرار میگیرند، امکان ایجاد ارزش اقتصادی فراهم میشود. به این معنی که مشتری، به منظور اتخاذ تصمیم بهتر و دستیابی به نتایج قابل ارزیابی، برای دریافت خدمات هزینه میکند و حتی سرمایهگذارانی که وارد این صنعت میشوند نیز بر اساس همین منطق میتوانند در آن سرمایهگذاری نمایند.
ضرورت اصلاح برنامههای صنعت فضایی بر مبنای نیاز بازار
مکاری به روند رشد بازارهای مرتبط با صنعت فضایی اشاره کرد و گفت: با نگاهی به بازارهای پیشرفته در کاربردهای صنعت فضایی، میتوان به حوزههایی چون سنجش از دور و مخابرات ماهوارهای اشاره کرد که شاهد رشد قابل توجهی هستند.
وی اضافه کرد: این روند نشان میدهد که باید مشخص کنیم در کدام بخشها باید سرمایهگذاری کنیم و در چه زمینههایی لازم است مسیر خود را بازبینی و اصلاح نماییم. برای این منظور، برنامهای جامع و مؤثر ضروری بوده و این برنامه باید به طور سالیانه با لحاظ نیازهای بازار و مشتریمداری بازنگری و ترتیب داده شود.
دولت بهعنوان تنظیمگر و بخش خصوصی بهمثابه سرمایهگذار در صنعت فضایی
وی درباره مدل عملیاتی و مورد نیاز برای پیشرفت بازار اقتصاد دیجیتال فضاپایه اعلام کرد: در این مدل، سه رکن اصلی وجود دارد که رکن اول، سیاستگذار یا تنظیمکننده است و بخش عمدهای از این نقش بر عهده دولت است. در زمینه فناوری، تعیین استانداردها و اعتبارسنجی، نهادهای دولتی و پژوهشگاها مسئولیت دارند و مدیریت زیرساختهای صنعت فضایی را عهدهدار میباشند.
مکاری ادامه داد: در کنار این بخشها، تولید و سرمایهگذاری نیز از اهمیت بالایی برخوردار است که در اینجا بخش خصوصی باید نقشآفرینی کند. سرمایهگذاری مخاطرهپذیر باید بتواند به صنعت فضایی ورود پیدا کند تا این صنعت به نقطه تعالی و ایجاد ارزش اقتصادی خود دست یابد.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران اضافه کرد: در یک مدل کاربردی، ابتدا نیاز ملی خاصی شناسایی میشود، سپس همکاری بین بازیگران شکل میگیرد، خدمات قابل خرید ارائه میگردد و در نهایت بازار توسعه مییابد. این همان مسیری است که میتواند نمونهای کاربردی از اقتصاد دیجیتال فضاپایه را در کشور ایجاد کند.
معیارهای موفقیت اقتصادی باید محور تصمیمگیریها در اقتصاد دیجیتال فضاپایه باشند
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در ادامه به الزامات مورد نیاز برای تجاریسازی و سرمایهگذاری در اقتصاد دیجیتال فضاپایه اشاره کرد و گفت: برای پیشبرد اقتصاد دیجیتال فضاپایه، داشتن یک نقشه راه واضح و روشن ضروری است که در آن مسائل، پایلوتها، خدمات قابل خرید، قراردادها و نوع محصولات باید مورد توجه قرار گیرند.
وی همچنین اشاره کرد: استراتژیها در حوزههای مختلف متفاوت است و برای نمونه در زمینه داده و مخابرات، لازم است متناسب با بازار هدف مشخص، حرکت کنیم و برای برنامههای کوتاهمدت نیز باید تبیین و طراحی مناسبی داشته باشیم.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران تأکید کرد: اگر قصد داریم آینده اقتصاد فضاپایه را جمعبندی کنیم، باید معیارهای موفقیت اقتصادی را به عنوان یکی از عوامل اصلی موفقیت در نظر بگیریم و به سمتی حرکت کنیم که تصمیمات مربوط به خرید پروژه یا سرمایهگذاری بر اساس این معیارها انجام گیرد. باید اقداماتی را طراحی کنیم که پروژهها و تصمیمات سرمایهگذاری به بلوغ برسند و سپس بتوانیم سازوکارهای مشترک برای بازارسازی در حوزه اقتصاد دیجیتال فضاپایه برقرار کنیم.
انتهای پیام