امید تازه برای پیشگیری از آسیب عصبی شیمیدرمانی
داروی روانگردان ممکن است از آسیب عصبی شیمیدرمانی پیشگیری کند
مطالعات انجامشده روی موشها نشان میدهد داروی روانگردان سیلوسایبین ممکن است به پیشگیری از آسیب عصبی ناشی از شیمیدرمانی کمک کند.
آسیب عصبی محیطی مرتبط با شیمیدرمانی میتواند موجب درد، بیحسی، افزایش حساسیت به سرما و از دست رفتن حس شود؛ علائمی که ممکن است مدتها پس از پایان درمان ادامه پیدا کنند و اغلب برگشتناپذیر باشند.
پژوهشگران روز پنجشنبه در نشریه Science گزارش کردند که در موشها، مصرف دو دوز سیلوسایبین پیش از شیمیدرمانی از افزایش حساسیت به سرما جلوگیری کرد، از پایانههای عصبی حسی محافظت کرد و حس لامسه را حفظ کرد، بدون اینکه اثر ضدتوموری شیمیدرمانی کاهش یابد.
سیلوسایبین مستقیماً از طریق پروتئینهایی در سطح سلولهای عصبی موسوم به گیرندههای سروتونین 5-HT2A بر سیستم عصبی محیطی اثر میگذارد.
مسدود کردن مسیر 5-HT2A اثر محافظتی سیلوسایبین بر اعصاب را از بین برد. همچنین استفاده از یک ترکیب غیرتوهمزا که همین پروتئینهای سطح سلولهای عصبی را فعال میکند، محافظت مشابهی با سیلوسایبین ایجاد کرد.
پژوهشگران همچنین دریافتند که سیلوسایبین به محافظت از میتوکندری سلولهای عصبی، یعنی «کارخانههای انرژی» سلول، در برابر آثار آسیبزای داروهای شیمیدرمانی کمک میکند.
دکتر موران آمیت، سرپرست این مطالعه از مرکز سرطان دانشگاه تگزاس امدی اندرسون، گفت: «نیاز فوری به درمانهایی وجود دارد که از آسیب عصبی جلوگیری کنند، بدون آنکه در شیمیدرمانی نجاتبخش اختلال ایجاد شود.»
او افزود: «این یافتهها اطلاعات مهمی درباره چگونگی محافظت سیلوسایبین از اعصاب پیش از ایجاد آسیب ارائه میکنند، نه اینکه پس از ماندگار شدن علائم، آنها را درمان کنند.»
یافتههای این گروه مبنای یک مطالعه بالینی در مرحله میانی قرار گرفته است که در آن سیلوسایبین در طول شیمیدرمانی برای بیماران مبتلا به انواع مختلف سرطان ارزیابی خواهد شد تا مشخص شود آیا سازوکارهای مشاهدهشده در آزمایشگاه میتوانند در بیماران نیز به کاهش قابلتوجه آسیب عصبی محیطی منجر شوند یا خیر.
باکتری «سی. دیف» در نوزادان بدون ایجاد علائم میتواند آسیب ایجاد کند
عفونتهای ناشی از باکتری کلستریدیوم دیفیسیل یا «سی. دیف» در نوزادان علائم شدید گوارشی مشابه بزرگسالان ایجاد نمیکند. به همین دلیل، وجود این باکتری در روده حدود ۴۰ تا ۹۰ درصد نوزادان در کشورهای صنعتی، پیشتر نگرانی زیادی برای پزشکان ایجاد نمیکرد.
اما پژوهشگران اکنون دریافتهاند که این باکتری، حتی بدون ایجاد علائم، میتواند روده در حال رشد نوزاد را تغییر دهد و موجب تغییراتی با پیامدهای طولانیمدت شود.
در بزرگسالان، سموم تولیدشده توسط سی. دیف میتوانند علائمی از اسهال شدید تا التهاب مرگبار روده بزرگ ایجاد کنند. سالانه حدود ۵۰۰ هزار بیمار در آمریکا به این باکتری آلوده میشوند و حدود ۳۰ هزار مورد مرگومیر به آن نسبت داده میشود.
با این حال، نوزادان ظاهراً در برابر آثار این باکتری مقاوم هستند.
دکتر جوزف زاکولار، سرپرست این مطالعه از بیمارستان کودکان فیلادلفیا، گفت: «اما آیا بدون علامت بودن واقعاً به معنای بیاهمیت بودن است؟ آیا یک عامل بیماریزای تولیدکننده سم میتواند روده در حال رشد را بدون ایجاد علائم آشکار تغییر دهد؟»
پژوهشگران در مطالعات انجامشده روی موشها و همچنین آزمایش نمونههای بافت روده نوزادان و رودههای کوچک آزمایشگاهی ساختهشده از بافت انسانی دریافتند که حضور سی. دیف موجب تغییر در اپیتلیوم، یعنی لایه سلولهایی که سطح داخلی روده را میپوشانند، میشود و سیستم ایمنی محافظ روده را نیز تغییر میدهد.
پژوهشگران روز پنجشنبه در نشریه Science گزارش کردند که این آثار در روده نوزادان انسانی که به سی. دیف آلوده بودند نیز مشاهده شد.
کاترین همیلتون، یکی از نویسندگان این مطالعه از بیمارستان کودکان فیلادلفیا، گفت: «اپیتلیوم روده نوزاد هنوز در حال ساخته شدن است؛ بنابراین سی. دیف فقط به آن آسیب نمیزند، بلکه میتواند مسیر رشد بافت را تغییر دهد؛ تغییراتی که ممکن است تا بزرگسالی ادامه پیدا کنند.»
نویسندگان این مطالعه تأکید کردند که پیامدهای بلندمدت این تغییرات باید با جزئیات بیشتری بررسی شود.
آنها همچنین امیدوارند واکسنی برای مادران تولید کنند که سی. دیف را هدف قرار دهد؛ مشابه واکسنهایی که برای ایمنسازی مادران و محافظت از نوزادان در برابر ویروس RSV و سیاهسرفه مورد استفاده قرار میگیرند.
منبع: رویترز