دوران جدید در تاریخ چین: توان تولید انرژی خورشیدی از زغال‌سنگ فراتر رفت
بر اساس گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و منابع زومیت، در سال‌های گذشته، انرژی خورشیدی با سرعتی بی‌سابقه در سطح جهانی در حال گسترش بوده و به یکی از منابع کلیدی برای تولید برق تبدیل شده است. در این راستا، چین با توسعه وسیع نیروگاه‌های خورشیدی، به این روند شتاب بیشتری بخشیده است.
برای نخستین بار، ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های خورشیدی در چین از ظرفیت نیروگاه‌های زغال‌سنگی فراتر رفته است و این موضوع به‌ویژه به دلیل سهم بالای چین در انتشار گازهای گلخانه‌ای، حائز اهمیت است.
طبق اطلاعات منتشرشده از سوی سازمان انرژی چین که در روزنامه ساوت چاینا مورنینگ پست آمده، ظرفیت نصب‌شده انرژی خورشیدی این کشور تا پایان ژوئیه به تقریباً ۱۲۸۸ گیگاوات رسیده است. در همین زمان، ظرفیت نیروگاه‌های زغال‌سنگی چین حدود ۱۲۸۵ گیگاوات برآورد می‌شود.
عبور ظرفیت خورشیدی از زغال‌سنگ در آمار نصب‌شده، نشان‌دهنده سرعت بالای گسترش زیرساخت‌های انرژی تجدیدپذیر در چین است. با این حال، باید توجه داشت که این اعداد به معنای تولید بیشتر برق خورشیدی نسبت به زغال‌سنگ نیست.
چین به عنوان بزرگ‌ترین منتشرکننده گازهای گلخانه‌ای در سطح جهانی به شمار می‌آید و تقریباً ۳۰ درصد از کل انتشار گازهای گرم‌کننده زمین مربوط به این کشور است. بنابراین، هر گونه کاهش قابل توجه در مصرف زغال‌سنگ چین می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر روند جهانی انتشار دی‌اکسیدکربن داشته باشد.
در پایان ماه ژوئیه، چین به رکورد ۱۲۸۸ گیگاواتی در ظرفیت نصب‌شده خورشیدی رسید و از ظرفیت ۱۲۸۵ گیگاواتی زغال‌سنگ عبور کرد.
متیو دیویس، استاد مهندسی شیمی در دانشگاه سوانسی در بریتانیا و صاحب کرسی یونسکو در فناوری‌های انرژی پایدار، این پیشرفت را یک پیروزی مهم می‌داند. با این حال، او بر لزوم تفکیک بین "ظرفیت نصب‌شده" و "برق تولیدشده" تأکید دارد.
پنل‌های خورشیدی تنها زمانی می‌توانند برق تولید کنند که نور خورشید به میزان کافی موجود باشد. در مقابل، نیروگاه‌های زغال‌سنگی قابلیت فعالیت در ساعات بیشتری از شبانه‌روز را دارند. بنابراین، هرچند که ظرفیت انرژی خورشیدی چین ممکن است اندکی بیشتر از زغال‌سنگ باشد، اما نیروگاه‌های زغال‌سنگ همچنان بخش عمده‌ای از برق کشور را تأمین می‌کنند.
تولید برق خورشیدی چین همچنان در حال افزایش است
بر اساس گزارش لایوساینس، از ابتدای ژانویه تا پایان ژوئیه جاری، تولید برق خورشیدی چین به میزان ۱۵٫۵ درصد نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته و به ۸۰۲٫۴ تراوات‌ساعت رسید. این مقدار حدود ۱۳ درصد از کل برق مصرفی چین در این دوره را تشکیل می‌دهد.
دیویس این رشد را یک تحول بنیادی در سیستم انرژی چین قلمداد می‌کند و به نظر او، سوال کلیدی این است که آیا تولید برق از منابع تجدیدپذیر می‌تواند به اندازه کافی سریع رشد کند تا هم‌زمان با پاسخگویی به افزایش مصرف برق چین، میزان تولید برق از زغال‌سنگ را به طور واقعی کاهش دهد.
چین دارای شبکه برق بسیار وسیعی است و بنابراین حتی یک کاهش پایدار و نسبتاً جزئی در مصرف زغال‌سنگ می‌تواند به کمبود چشمگیری در انتشار دی‌اکسیدکربن جهانی منجر شود.
ساخت پنل بیشتر به‌تنهایی کافی نیست
گسترش نیروگاه‌های خورشیدی تنها بخشی از چالش‌های پیش روی چین را پوشش می‌دهد. تولید مقدار زیادی برق تجدیدپذیر زمانی مؤثر است که شبکه برق توانایی دریافت، انتقال و مصرف این انرژی را در زمان مناسب داشته باشد. برای نیل به این هدف، توسعه خطوط انتقال برق، افزایش ظرفیت شبکه، ساخت سامانه‌های ذخیره انرژی و مدیریت بهینه تقاضا باید هم‌زمان با افزایش تعداد نیروگاه‌های خورشیدی پیش برود.
دیویس بیان می‌کند که نصب پنل خورشیدی تنها بخشی از فرایند انتقال انرژی است. در صورتی که شبکه برق، خطوط انتقال و سامانه‌های ذخیره‌سازی نتوانند به همان سرعت توسعه یابند، بخشی از برق تولیدشده از منابع تجدیدپذیر عملاً غیرقابل استفاده خواهد بود. این موضوع به ویژه در مورد منابعی همچون خورشید و باد اهمیت دارد، زیرا تولید آن‌ها در طول روز و در شرایط آب‌وهوایی مختلف متغیر است.
چین چگونه قیمت پنل‌های خورشیدی را پایین آورده است؟
رشد چشمگیر صنعت خورشیدی چین نه تنها بر بازار داخلی بلکه بر بازار جهانی نیز تأثیرگذار است. چین به عنوان بزرگ‌ترین مرکز تولید پنل‌های خورشیدی و اجزای مورد نیاز این صنعت شناخته می‌شود و ظرفیت بالای تولید آن در سال‌های اخیر به کاهش قیمت جهانی تجهیزات خورشیدی کمک کرده است.
کاهش قیمت پنل‌ها می‌تواند ساخت نیروگاه‌های خورشیدی را در کشورهای بیشتری از منظر اقتصادی تسهیل کند. با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که تحلیل پایداری صنعت خورشیدی نباید تنها به مرحله تولید برق محدود شود.
باید مشخص شود که مواد خام مورد نیاز برای ساخت پنل‌ها از کجا تأمین می‌شوند، فرآیند تولید چه میزان انرژی مصرف می‌کند، تجهیزات چه مدت تولید برق می‌کنند و در پایان عمر مفید خود چگونه بازیافت یا مجدداً استفاده می‌شوند.
تولید پنل‌های خورشیدی خود بدون تولید کربن نیست. استخراج مواد اولیه، فرآوری، تولید تجهیزات، حمل‌ونقل و نصب همگی به انرژی نیاز دارند.
یکی از مراحل پرهزینه، تولید پلی‌سیلیکون است؛ ماده‌ای بسیار خالص که مولفه اصلی بسیاری از سلول‌های خورشیدی است. اگر انرژی لازم برای کارخانه‌های تولید پلی‌سیلیکون از نیروگاه‌های زغال‌سنگ تأمین شود، تولید پنل‌ها در ابتدا ردپای کربنی قابل‌توجهی ایجاد خواهد کرد.
و با این حال، پنل خورشیدی در طول مدت عمل خود برق تولید می‌کند بدون آنکه از سوخت‌های فسیلی استفاده کند و در نتیجه می‌تواند انتشار تولیدشده در مرحله ساخت را جبران کند.
آینده انرژی خورشیدی فقط به چین وابسته نیست
دیویس همچنین به اهمیت گسترش تولید تجهیزات خورشیدی در سرتاسر کره زمین تأکید دارد. تمرکز بالای زنجیره تأمین جهانی در یک کشور می‌تواند صنایع انرژی پاک را نسبت به اختلال‌های تجاری، سیاسی یا لجستیکی آسیب‌پذیر کند.
تولید محلی و منطقه‌ای تجهیزات نه تنها به تنوع زنجیره تأمین کمک می‌کند، بلکه می‌تواند فرصت‌های شغلی و مهارت‌های فنی جدیدی را در کشورهای مختلف به وجود آورد.
کاهش پایدار وابستگی به سوخت‌های فسیلی به توسعه هم‌زمان شبکه برق، ذخیره‌سازی و زنجیره تأمین پاک‌تر نیاز دارد.
گسترش تولید محلی تجهیزات خورشیدی می‌تواند در نواحی که هنوز به برق پایدار و قابل‌اعتماد دسترسی ندارند، قابل توجه باشد. گذار جهانی به انرژی پاک صرفاً به معنای جایگزینی نیروگاه‌های فسیلی موجود با نیروگاه‌های خورشیدی و بادی نیست؛ چند صد میلیون نفر در سطح جهانی هنوز به برق قابل‌اعتماد دسترسی ندارند.
موفقیت انرژی خورشیدی تنها با شمار پنل‌های نصب‌شده ارزیابی نمی‌شود. هزینه برق، پایداری زنجیره تولید، قابلیت ذخیره و انتقال انرژی، امکان بازیافت تجهیزات و دسترسی کشورهای مختلف به فناوری نیز عواملی هستند که تعیین می‌کنند رشد انرژی‌های تجدیدپذیر تا چه حد می‌تواند به کاهش واقعی مصرف سوخت‌های فسیلی منجر شود.
عبور ظرفیت خورشیدی چین از ظرفیت زغال‌سنگ، نماد روشنی از شتاب بالای توسعه انرژی تجدیدپذیر در این کشور است؛ اما آزمون مهم‌تر در سال‌های آتی به وجود خواهد آمد: آیا افزایش تولید برق خورشیدی می‌تواند به طور پایدار مصرف زغال‌سنگ چین را کاهش دهد؟
۲۲۷۲۲۷