نقد بر تصمیمات نامشخص بانک مرکزی در کنترل نوسانات ارزی / نمی‌توان بازار را با شایعات مدیریت کرد
بر اساس گزارش روزنامه اطلاعات که به نقل از خبرآنلاین منتشر شده، رئیس کل بانک مرکزی در شرایط کنونی ادعا کرده است که به‌موقع برای کنترل بازار ارز اقدام خواهد کرد. اما آنچه که در روزهای اخیر از این نهاد مالی مشاهده شده، چیزی جز عرضه ارز به تمامی کد ملی‌ها (رهیافتی بی‌هدف که دلالی را تشدید می‌کند) نبوده است.
قیمت دلار آمریکا که بر اساس سیستم بانکی معتبر، پنج روز پیش به مبلغ ۱۹۵ هزار تومان اعلام شده بود، در روز گذشته به ۲۱۹ هزار تومان افزایش یافت. این نشان می‌دهد که بانک مرکزی حتی قادر به کنترل قیمتی که خود ارائه می‌کند، نیست.
اما مسئله‌ای فراتر از سرگیجه مدیریت بازار ارز وجود دارد و آن فشار ناشی از افزایش نرخ تورم بر زندگی خانوارهاست. قیمت اکثر کالاها و خدمات به دلیل افزایش مستمر نرخ ارز در بازار در حال رشد است، درحالیکه توان خرید مصرف‌کنندگان، به‌ویژه اقشار کم‌درآمد، ثابت مانده و از این نابرابری جا مانده است.
براساس گزارش تازه‌ای از مرکز آمار، نرخ تورم اقلام خوراکی و آشامیدنی که اصلی‌ترین نیاز سبد مصرفی خانوارها را تشکیل می‌دهند، در ماه گذشته نسبت به سال گذشته ۱۲۸ درصد افزایش یافته است. اما آیا توان خرید این اقلام در خانواده‌های ایرانی به همین اندازه افزایش یافته است؟
جالب‌تر آنکه در این مدت که قیمت جهانی طلا به شدت کاهش یافته، نرخ فلز زرد و انواع سکه‌ها در بازار داخلی به طور غیرمنتظره‌ای در حال افزایش است و این امر نشان می‌دهد نوسانات اخیر نتیجه عدم تعادل ساختار اقتصادی داخلی ناشی از تورم مزمن، رشد نقدینگی و ناترازی در نظام بانکی است. به همین دلیل، مداخله کنونی بانک مرکزی و سیاستهای موقتی چون تزریق ارز به عموم مردم یا برخورد با دلالان، نتایج مثبتی نداشته و اثرگذاری آن کاهش یافته است.
این نوع تدابیر مدیریتی به علت سرکوب دستوری قیمت‌ها در برابر عوامل بنیادین، نه تنها پایدار نیستند، بلکه چرخه «تثبیت و جهش» را تشدید کرده و بازار طلا را نیز با افزایش حباب مواجه می‌کند.
کسری‌های ساختاری، رشد نقدینگی، ناترازی در نظام بانکی، تورم مزمن و افزایش عدم‌اطمینان‌های اقتصادی و سیاسی به طور مداوم فشار بر ارزش پول ملی وارد می‌کنند. مشکل اصلی زمانی بروز می‌کند که سیاست‌گذاران سعی کنند نرخ ارز را برای مدت طولانی به طور دستوری پایین نگه دارند، درحالیکه عوامل بنیادین اقتصاد، از جمله تورم و نقدینگی، کماکان روند متفاوتی را دنبال می‌کنند. در این شرایط، بازار ممکن است به مدت کوتاهی آرام به نظر برسد، اما فشارهای جمع شده در نهایت خود را به شکل یک جهش شدیدتر نشان خواهند داد.
کنترل حقیقی بازار ارز از طریق اعلام اخبار و اقدامات مقطعی امکان‌پذیر نیست. بانک مرکزی برای دستیابی به موفقیت به مجموعه‌ای هماهنگ از سیاست‌ها نیاز دارد: مهار پایدار رشد نقدینگی، اصلاح بانک‌های ناکارآمد، کاهش ناترازی‌ها، افزایش شفافیت، تقویت اعتماد عمومی، مدیریت انتظارات تورمی و ایجاد سیاست ارزی واقعگرایانه و قابل پذیرش.
بانک مرکزی تنها زمانی می‌تواند نرخ ارز و به‌تبع آن بازار طلا و سکه را به شکل پایدار مدیریت کند که به جای مقابله با معلول‌ها، ریشه‌های اصلی ناپایداری اقتصادی را شناسایی و مورد هدف قرار دهد. اقتصادی که به انواع بیماری‌های مزمن ساختاری مبتلا است، با سیاستهای دستوری به ثبات پایدار نخواهد رسید؛ ثبات حقیقی نتیجه انجام اصلاحات واقعی است.
17302