یک تصور نادرست در حوادث رانندگی؛ آیا عدم داشتن گواهینامه به تنهایی به معنای مقصر بودن است؟
خبرگزاری مهر؛ گروه جامعه؛ یکی از سؤالات متداولی که پس از وقوع تصادف برای بسیاری از افراد پیش میآید، این است که در صورتی که راننده یا موتورسوار گواهینامه ندارد اما در حادثه مقصر نباشد، واکنش قانون چگونه خواهد بود؟ آیا عدم داشتن گواهینامه بهمعنای مقصر شناختهشدن او توسط افسر خواهد بود؟ و آیا تحت این شرایط، شرکت بیمه خسارت او را پرداخت میکند؟
برای روشن شدن این موضوعات، خبرنگار مهر با حمیدرضا حاجی اسفندیاری، وکیل پایه یک دادگستری گفتگو کرده است.
حاجی اسفندیاری در آغاز این گفتگو اظهار داشت: صرفاً نداشتن گواهینامه نمیتواند بهطور خودکار بهمعنای مقصر شناختهشدن موتورسوار باشد. شناسایی مقصر در تصادفات و حوادث رانندگی به عوامل مختلفی از جمله علت بروز تصادف، رفتار رانندگی هر دو طرف، مقررات مربوط به ترافیک و نظر کارشناسان بستگی دارد. بهعنوان مثال، اگر خودرویی از پشت به موتورسیکلت برخورد کند و براساس بررسیهای انجامشده، افسر، راننده خودرو را مقصر بشناسد، نداشتن گواهینامه موتورسوار نمیتواند موجب انتقال تقصیر به او گردد.
وی افزود: البته رانندگی بدون گواهینامه وفق قوانین بهعنوان یک تخلف شناخته میشود و مامور مجاز است در این خصوص اقدام قانونی انجام دهد؛ اما این موضوع نباید با مسئولیت ناشی از تصادف اشتباه گرفته شود.
این وکیل تصریح کرد: در فرضی که خودرو از پشت به موتورسیکلت برخورد کند و افسر، راننده خودرو را مقصر تشخیص دهد، نداشتن گواهینامه موتورسوار بهعنوان یک مسأله مستقل در روند تعیین تقصیر در حادثه مطرح میشود. یعنی پلیس یا کارشناس باید به بررسی دقیق حادثه بپردازند و صرفاً به دلیل نبود گواهینامه نمیتوانند موتورسوار را مقصر اعلام کنند.
آیا بیمه به موتورسوار فاقد گواهینامه خسارت میدهد؟
این وکیل دادگستری درباره پرداخت خسارت توسط بیمه نیز بیان کرد: بر اساس ماده ۱۵ قانون بیمه شخص ثالث، موضوع نداشتن گواهینامه فقط در ارتباط با «راننده مسبب حادثه» مطرح میشود، بنابراین اگر موتورسوار زیاندیده و غیرمقصر باشد، فقدان گواهینامه مانع دریافت خسارت از بیمه شخص ثالث خودروی مقصر نخواهد بود. لازم به ذکر است که فلسفه قانون بیمه اجباری شخص ثالث حمایت از زیاندیدگان حوادث رانندگی است. بنابراین نمیتوان تخلف مستقل زیاندیده، همچون نداشتن گواهینامه، بدون وجود نص قانونی، به بهانهای برای محرومیت او از جبران خسارتی تبدیل کرد که دیگران به او وارد کردهاند.
وی اشاره کرد: البته اگر موتورسوار بدون گواهینامه، مقصر حادثه باشد، شرکت بیمه موظف به پرداخت خسارت به شخص ثالث زیاندیده همچنان هست؛ اما در این مورد، وفق بند «پ» ماده ۱۵، بیمهگر میتواند پس از پرداخت خسارت، بهمنظور استرداد وجه و خسارت به راننده مقصرِ فاقد گواهینامه مراجعه کند.
در تصادف از پشت، تکلیف خسارت موتور و موتورسوار چیست؟
حاجی اسفندیاری در ادامه به این نکته اشاره کرد: در فرض سوال شما دو جنبه متفاوت از منظر حقوقی قابل بررسی است، اول، تصادف: که در این حالت راننده خودرو مقصر است و بیمه شخص ثالث خودرو باید ضررهای مالی واردشده به موتور و خسارتهای بدنی موتورسوار را بر اساس مقررات جبران کند. قانون بهطور کلی مسئولیت جبران خسارت شخص ثالث را بر عهده بیمهگر وسیله نقلیه مسبب حادثه گذاشته است. دوم، رانندگی بدون گواهینامه: که پلیس میتواند جداگانه این موضوع را ثبت کند و با موتورسوار مطابق مقررات برخورد نماید.
توصیه به موتورسوار فاقد گواهینامه
وی در پایان بیان کرد: بنابراین اگر فردی نگران است که «چون گواهینامه موتور ندارم، با آمدن افسر، ممکن است من را مقصر کنند و بیمه نیز خسارتم را پرداخت نکند»، این نگرانی از جنبه حقوقی توجیه ندارد. بهتر است از صحنه تصادف فرار نکند و واقعیت حوادث را عیناً توضیح دهد. به ویژه در مواقعی که خسارتهای قابل توجهی وجود دارد یا آسیبهای بدنی در کار است، ثبت صورتجلسه و نظر افسر در خصوص عدم مقصر بودن او از اهمیت بالایی برخوردار است. چه بسا که ترک صحنه تصادف و فرار در برخی موارد میتواند عواقب کیفری به همراه داشته باشد.