آغاز فصل «پاسخهای نامتناسب»؛ ایران اصول رقابت با آمریکا را دگرگون کرده است
به نقل از ایلنا، روزنامه لبنانی «الاخبار» در تحلیلی به این موضوع پرداخته است که سختتر شدن محاصره دریایی و فشاری که از سوی آمریکا به وجود آمده، همچنین حملات پراکنده به عمق خاک ایران، موجب نشده که تهران به صرف استفاده از راهکارهای مالی و تجاری برای فرار از این فشارها بسنده کند و در عوض به سمت گزینههای نظامی تهاجمیتر گرایش پیدا کرده است. تحولات اخیر در دو روز گذشته، این تغییر استراتژی را بیشتر نمایان ساخته و مقامات ایرانی از آن بهعنوان «تغییر قواعد بازی» یاد کردهاند.
افزایش تنشها بهطور جدی زمانی آغاز شد که سپاه پاسداران اعلام کرد که یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن آمریکایی را با موشکهای بالستیک ضدکشتی هدف قرار داده است. سپاه این اقدام را پاسخی قوی به «نقض حریم دریایی» و تداوم «محاصره ظالمانه» ایران توسط نیروی دریایی آمریکا تعریف کرد.
اهمیت این حمله بیشتر از مقدار آتش آن ناشی از تغییر در قواعد درگیری است. تهران برای نخستین بار در مدت اخیر، بهجای تمرکز بر پایگاههای زمینی یا استفاده از پهپادهای شناسایی و کشتیهای تجاری، مستقیماً شناورهای جنگی و ناوشکنهای آمریکایی را بهعنوان هدف تهدید قرار داده است؛ شناورهایی که علاوه بر مشارکت در حملات به ایران، نقش کلیدی در اجرای محاصره دریایی و محدود کردن تردد کشتیها و نفتکشهای ایرانی ایفا میکنند.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، وقوع این درگیری را تأیید کرد اما ادعا کرد که حملات دفع شده و هیچ تلفاتی به همراه نداشته است. با این حال، ارتش آمریکا همان روز در یک اقدام تلافیجویانه، سه نفتکش ایرانی را در خلیج فارس و دریای عمان مورد هدف قرار داد. سنتکام مدعی شد که این حملات، نفتکشها را «بهطور کامل از چرخه عملیاتی» خارج کرده است. یکی از این نفتکشها همچنین در نزدیکی جزیره خارک، که مرکز اصلی صادرات نفت ایران است، قرار داشت.
نزدیک شدن عملیات نظامی آمریکا به بنادر و جزایر ایران در خلیج فارس، بهوضوح از تغییر مسیر درگیری حکایت دارد. بهنظر میرسد واشنگتن در صورت ادامه بسته ماندن تنگه هرمز، قصد دارد علاوه بر مراکز نظامی در جنوب ایران، نفتکشهای ایرانی را نیز مستقیماً هدف قرار دهد.
بهموازات این تحولات، درگیریها ادامه یافت. نیروی دریایی سپاه اعلام کرد که در پاسخ به حمله آمریکا به سه نفتکش ایرانی، سه نفتکش را که از مسیرهای «غیرمجاز» در حال عبور از تنگه هرمز بودند، هدف قرار داده است. سپاه همچنین خبر از هدف قرار دادن سه شناور نظامی دیگر متعلق به آمریکا در نقاط مختلف داد.
روز گذشته نیز نیروی دریایی سپاه از هدف قرار دادن یک قایق بدون سرنشین آمریکایی خبر داد و بیان کرد که این شناور هنگام تلاش برای ورود به «منطقه حفاظتشده» در تنگه هرمز، مورد هدف قرار گرفته است؛ ادعایی که سنتکام بهطور قاطع رد کرد.
همزمان، خبرگزاری فارس گزارش کرد که حداقل سه نفتکش و یک کشتی حامل گاز طبیعی مایعشده پس از دریافت هشدار از سپاه، مسیر خود را در ناحیه جنوبی تنگه هرمز تغییر دادهاند.
این وقایع نشان دهنده این است که فشار زمانی بر تهران و واشنگتن افزایش یافته و هر دو طرف با تشدید اقدامات خود درصدد ایجاد قواعد جدیدی در میدان نبرد هستند. آمریکا با حملات محدود و مستمر در تلاش است تا توان ایران برای کنترل تنگه هرمز را کاهش دهد و بهطور همزمان با تشدید محاصره دریایی، فشار بیشتری بر اقتصاد ایران وارد کند.
از سوی دیگر، ایران تلاش میکند تا هزینههای اقتصادی و سیاسی بیشتری به آمریکا تحمیل نموده و مانع از ایجاد معادلهای که واشنگتن مد نظر دارد، شود. تهران همچنین امیدوار است که تشدید بحران در مسیر انتقال انرژی از تنگههای هرمز و بابالمندب، بر موقعیت جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای آمریکا که در نوامبر برگزار میشود، تأثیر بگذارد.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس تیم مذاکرهکننده ایران، در روز گذشته از پایان مرحله «پاسخ متناسب» و تغییر «قواعد بازی» صحبت کرد. او تصریح نمود که ایران وارد «جنگی تمامعیار» شده و هشدار داد که هرگونه حمله به منافع و امنیت ایران، از این پس با «پاسخی سریعتر، سنگینتر و دردناکتر» مواجه خواهد شد.
این موضع در حالی اتخاذ شده که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در روزهای اخیر بارها ادعا کرده که کشتیها بهراحتی از تنگه هرمز عبور میکنند و کنترل این آبراه حیاتی بهدست نیروهای آمریکایی است.
روزنامه دولتی ایران نیز در واکنش به این ادعا، سیاست جدید آمریکا در قبال نفتکشهای ایرانی را با روایت واشنگتن در مورد کنترل تنگه هرمز متناقض دانسته و پرسش کرد: اگر تنگه هرمز، طبق ادعای ترامپ، تحت کنترل کامل آمریکا قرار دارد و کشتیها بدون مانع از آن عبور میکنند، پس چرا نیروهای آمریکایی بهطور مستقیم نفتکشهای ایرانی را مورد هدف قرار میدهند؟