احتمال تداوم قطعی برق تا فصل زمستان
انتظار میرفت پرونده مربوط به خاموشیهای تابستانی به پایان برسد. حداقل این همان چیزی بود که در روزهای اخیر بهعنوان روایت رسمی مطرح شده بود. اما اکنون در اوایل شهریور، مقامهای مسئول از امکان ادامه قطعی برق تا فصل زمستان صحبت میکنند.
به نقل از فرارو، علاوه بر تداوم خاموشیها، موضوع خاموشیهای برنامهریزیشده نیز به مسئلهای مهم تبدیل شده که نظر مردم را جلب کرده است. در حالی که مشترکان در حال تجربه قطعی برق بودند، وزیر نیرو اعلام کرد که دیگر خاموشیهای برنامهریزیشده وجود ندارد و در صورت مواجهه با قطعی، از شهروندان خواست تا از طریق سامانه ۱۲۱ گزارش دهند. اما یک روز بعد، معاون برق و انرژی وزارت نیرو اعلام کرد هنوز نمیتوان تاریخ مشخصی برای پایان خاموشیها اعلام کرد. بنابراین باید پرسید، آقای وزیر نیرو، آیا واقعا خاموشیها به پایان رسیده یا خیر؟
ماجرای خاتمه خاموشیها
در تاریخ ۱۴ شهریور، عباس علیآبادی، وزیر نیرو، اذعان کرد که دیگر خاموشیهای برنامهریزیشده وجود ندارد و از مردم خواست که در صورت مشاهده قطع برق، از طریق سامانه ۱۲۱ اطلاع دهند. این سخنان به سرعت به معنای پایان خاموشیها تفسیر شد و به تیتر اخبار تبدیل گردید. این برداشت عمومی نیز طبیعی بود؛ وقتی وزیر نیرو میگوید دیگر خاموشی برنامهریزیشدهای در کار نیست، طبیعی است که مردم فکر کنند برق دیگر طبق جدول قطع نخواهد شد.
اما بلافاصله پس از این اظهارات، مشترکان از وقوع خاموشیهای مکرر در خانه و محل کارشان سخن گفتند. مریم چنین بیان میکند: «یکشنبه با سامانه ۱۲۱ تماس گرفتم و پاسخهای دریافتی برایم غیرمنتظره بود. گفتند دو ساعت پیش این موضوع تکذیب شده است. پاسخ دادم، جالب است. آیا دستتان به قطع برق محله ما در زمان اعلام تکذیب بود؟ همان زمانی که برق خانه ما CUT شد؟ ای کاش همه چیز در ایران اینقدر منظم بود!»
در همان روز مصطفی رجبی مشهدی، معاون برق و انرژی وزارت نیرو، تصریح کرد که نمیتوان تاریخ دقیقی برای خاتمه خاموشیها اعلام کرد. او البته به بهبود شرایط در روزهای آینده اشاره کرد، اما این موضوع را به عواملی چون تغییرات جوی، مدیریت بار و کاهش مصرف برق بستگی داد.
وی بیان داشت که مصرف برق در روزهای اخیر به بیش از ۷۱ هزار و ۴۰۰ مگاوات رسیده و وزارت نیرو امیدوار است با کاهش دما، تقاضا به کمتر از ۶۷ هزار مگاوات کاهش یابد. این سطح مصرف میتواند زمینهساز پایان خاموشیهای تابستانی باشد.
در اینجاست که سؤال ساده اما مهمی به ذهن میرسد. اگر هنوز رسیدن به یک عدد مشخص در مصرف برق شرط لازم برای پایان محدودیتهاست، پس چطور میتوان ادعا کرد که خاموشیهای برنامهریزیشده دیگر موجود نیست؟ پاسخ به احتمال زیاد در افزایش تولید برق نهفته است. موضوعی که وزیر نیرو نیز به آن توجه کرده و اشاره کرده است که بهطور هفتگی ۱۰۰ مگاوات به ظرفیت تولید برق اضافه میشود.
جان به لب شدن در تماس تلفنی!
امکان دارد قبل از سخنان علیآبادی، تعداد کمتری از مشترکان با سامانه ۱۲۱ آشنا بودند. اما همزمانی اظهارات وزیر در خصوص توقف خاموشیهای برنامهریزیشده با تداوم قطعی برق، موجب شد تا برخی از مشترکان به این سامانه مراجعه کنند.
مازیار درباره تجربه خود از تماس با این سامانه میگوید: «در حین مکالمه حس میکردم که جانم به لبم رسیده و در میانه تماس احساس میکردم که منصرف خواهم شد. wondering میکردم که اگر حادثهای پیش آید و یک مشکل اضطراری به وجود آید، چگونه باید با این کارشناسان به سرعت ارتباط برقرار کنم؟»
در نهایت، فریبا میگوید: «وقتی با این سامانه تماس گرفتم تا پیگیر موضوع شوم، گفتند که ساعاتی پیش خبر اتمام خاموشیها تکذیب شده و وزیر نیرو تأکید کردهاند که اولویت با مناطق جنوبی است.»
البته این مکالمات صرفاً روایتهایی از تجربیات شهروندان با سامانه ۱۲۱ هستند و نمیتوان اطلاعات این کارشناس تلفنی را به عنوان اطلاعیه رسمی وزارت نیرو به حساب آورد.
خاموشی با یا بدون برنامه؟
این روزها مسئله فقط قطع برق نیست، بلکه مشکل در این است که نمیتوان بهراحتی تشخیص داد چه زمانی قرار است برق قطع شود. معاون وزیر نیرو بیان کرده است که نمیتوان تاریخ دقیقی برای پایان کامل خاموشیها تعیین کرد و برطرف شدن آنها به تغییرات اقلیمی و مدیریت بار بستگی دارد. بین این بحث، خط بطلانی وجود دارد که شاید بر روی کاغذ چندان تفاوتی با یک خاموشی ۲ ساعته نداشته باشد، اما در زندگی واقعی میتواند تفاوتی محسوس ایجاد کند.
محبوبه از تجربیاتش میگوید که برای خانوادهای دارای فردی نیازمند به دستگاه اکسیژن، این بیخبر بودن میتواند تبعات جدیتری به همراه داشته باشد: «اکسیژن خون مادرم همواره در حال کاهش است و باید برای او دستگاه اکسیژن فراهم کنیم. یک روز نزدیک به ۴ ساعت برق نداشتیم و سطح اکسیژن مادرم پایین و پایینتر میرفت. میدانم که نمیتوان برای شرایط خانه ما برق کل محله را قطع نکرد، اما امیدوار بودیم حداقل همان ۲ ساعت برق را در زمان مشخص قطع نکنند تا قبل از خاموشی سطح اکسیژن مادرم را به حد قابل قبولی برسانیم.»
در واقع، آنچه مردم از وزارت نیرو تقاضا دارند لزوماً وعده روشن ماندن همیشگی برق نیست. در وضعیت کنونی، انتظارات سادهتری دارند. اگر قرار است خاموشیها صورت گیرد، حداقل زمان آن را بهطور دقیق اعلام کنند.
تابستان به پایان میرسد؛ ناترازی نه
مهمترین بخش این ماجرا از جایی آشکار میشود که تابستان به پایان میرسد. اگر با کاهش دما، فشار از روی شبکه برق کاهش یابد و خاموشیها نیز به حداقل برسد، نمیتوان نتیجه گرفت که بحران برق به پایان رسیده است، زیرا در این صورت فقط یکی از عوامل اصلی افزایش مصرف، یعنی گرما، موقتاً از معادله حذف شده است.
اظهارات جدید رجبی مشهدی در مورد زمستان نیز تصویری از وضعیت با ثبات ارائه نمیدهد. به گفته وی، ناترازی در بخش گاز به قوت خود باقی است و زنجیره تأمین سوخت نیز با مشکلاتی مواجه است. این مسئله در فصل زمستان اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد، بهویژه زمانی که مصرف گاز خانگی و تجاری افزایش مییابد و از سوی دیگر، نیروگاههای حرارتی برای تولید برق به گاز نیاز دارند. بنابراین اگر سوخت کافی در اختیار نیروگاهها قرار نگیرد، بحران ممکن است بهصورت دیگری دوباره به شبکه برق بازگردد.
از طرف دیگر، همین تابستان نشان داد که مسأله برق تنها به اوج مصرف در ساعات داغ روز محدود نمیشود. با غروب آفتاب، تولید انرژی نیروگاههای خورشیدی کاهش مییابد، ولی مصرف خانوارها ادامه دارد و در برخی مناطق، به خصوص در شبهای گرم، استفاده از وسایل خنککننده نیز متوقف نمیشود. وزارت نیرو اینک برای مدیریت این فشار از اقداماتی مانند توسعه تولید برق از منابع بادی و حتی بازنگری در ساعت رسمی کشور صحبت میکند.
موضوع ساعت رسمی البته بحث جدیدی نیست. تغییر ساعت در سالهای گذشته یکی از ابزارهای مدیریت مصرف بود. با جابجایی ساعات روشنی روز، تلاش میشد مصرف برق را در ساعات اوج کاهش دهند. اما در سالهای اخیر، ساعت رسمی تغییر نکرده است. اکنون معاون وزیر نیرو اعلام کرده که بازنگری در ساعت رسمی میتواند نزدیک به هزار مگاوات از اوج مصرف شبانه بکاهد.
در پاسخ به این چالشها، وزیر نیرو از اضافه شدن ۱۰۰ مگاوات به تولید برق بهصورت هفتگی خبر داده که پیشتر به آن اشاره شده بود. این عدد را میتوان برای مردم بهطور ملموستری تشریح کرد. اگر مصرف یک کولر آبی را به میزان ۸۰۰ وات در نظر بگیریم، ۱۰۰ مگاوات برق معادل مصرف همزمان حدود ۱۲۵ هزار کولر آبی است.
حالا باید منتظر بمانیم و ببینیم این افزایش تدریجی تولید توانسته است فاصله میان مصرف و تولید را به حدی برای تابستان سال آینده کاهش دهد که ناترازی برق دیگر به خاموشی منجر نشود، یا اینکه آیا تابستان آینده دوباره این سؤال را خواهیم کرد که آیا خاموشیها پایان یافته یا فقط نام آن تغییر کرده است؟