چه کسی بیشترین بهره را از تفاوت قیمت سوخت در ایران و کشورهای همسایه میبرد؟
در گزارشی که خبرگزاری خبرآنلاین تحت عنوان؛ «جورچین قیمت بنزین و معمای میلیونها لیتر سوخت قاچاق/ در پشت پرده چه خبر است؟» منتشر کرده، آمده است:
اگر چه گاهی اوقات اخبار مربوط به مقابله نیروهای انتظامی و مرزبانان با قاچاقچیان سوخت به رسانهها راه پیدا میکند، اما این فرآیند همچنان ادامه دارد و مشخص نیست که بازیگران اصلی در این سناریو چه کسانی هستند. اظهارات رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی که به درگیری چهرههایی با گرایشهای سیاسی مختلف در قاچاق سوخت اشاره دارد، نشان میدهد که مسئله تنها محدود به قاچاقچیان مرزی یا خودروهای شوتی نیست. هرچند او اسمی از فرد خاصی نبرده و مدرکی برای تایید ادعاهایش ارائه نکرده است، اما این بار مجدداً سؤالی کلیدی و اساسی در بین عموم و رسانهها مطرح شده است که چرا دولت در مواجهه با اطلاعات مربوط به قاچاقچیان، هیچ اقدام عملی انجام نمیدهد.
با کنار گذاشتن اظهارات معاون رئیسجمهوری، ماجرا زمانی پیچیدهتر میشود که قاچاق سوخت یک کالای رایج نیست که هر فردی بتواند آن را خریداری کرده و بهصورت عمده به خارج از کشور ارسال کند. زیرا سوخت پیش از رسیدن به مرز، مسیر مشخصی را طی میکند که شامل مراحل تولید، پالایش، انتقال، توزیع و مصرف میشود.
در سالهای اخیر مباحث زیادی درباره عدم تطابق میان تولید، مصرف و صادرات فرآوردههای نفتی و همچنین مسائل مربوط به «ناترازی» سوخت مطرح گردیده است. در ماههای اخیر نیز با افزایش مصرف بنزین، موضوع قاچاق دوباره همزمان با ناترازی مورد توجه قرار گرفته است. رضا سپهوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس در مردادماه امسال به وضعیت بحرانی قاچاق گازوئیل اشاره کرد و بیان داشت که؛ «قاچاق سوخت از طرق مختلف انجام میشود و حتی در برخی موارد محصولات تولیدی در پالایشگاههای خصوصی بهجای عرضه در بازار داخلی بهصورت سازمانیافته به خارج قاچاق میگردد.»
به عبارت دیگر، اگر اظهارات نمایندگان و معاون رئیسجمهوری مستند باشد، ادعاهای آنها صرفاً یک افشاگری سیاسی نیست، بلکه نگاهی مهم به نحوه عملکرد شبکه توزیع انرژی کشور دارد. زیرا اگر گروههایی با حمایتهای سیاسی در امر قاچاق سوخت دخیل هستند، باید پرسید که این افراد چگونه به سوخت دسترسی پیدا میکنند؟ چه کسی اجازه انحراف سوخت از کانال رسمی را فراهم میکند؟ مسیر انتقال سوخت چگونه است و در نهایت چه کسی از تفاوت قیمت سوخت در ایران و کشورهای همسایه بهرهمند میشود؟
این پرسشها زمانی حائز اهمیت بیشتری میشوند که در عین حال دولت از مردم میخواهد تا با کنترل مصرف خود، ناترازی انرژی را مدیریت کنند و قصد دارد تا نرخ سوم سوخت را افزایش دهد. همچنین علیرغم تأکیدات حجتالاسلام غلامحسین محسنی، رئیس قوه قضائیه بر برخورد با مدیران و مسئولان متخلف در هر سطحی که باشند، هنوز افراد متخلف شناسایی و دستگیر نشدهاند.
29215