با شروع گرمایش تدریجی کره زمین، شاهد گسترش روزافزون مناطق خشک هستیم که به طور قابل توجهی منظرهای طبیعی را دگرگون می‌کنند. این پدیده به شدت با تغییرات اقلیمی جهانی مرتبط بوده و بقای گونه‌های گیاهی و حیات‌وحش را به خطر می‌اندازد. تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که این فرآیند عواقب عمیق‌تری بر منابع آب و امنیت غذا در سطح جهان خواهد داشت و لزوم انجام ارزیابی‌های جامع‌تر را ضروری می‌سازد.

ابعاد جدید گسترش مناطق خشک تا سال ۲۱۰۰

تحقیقی که در نشریه Environmental Research Letters منتشر شده، پیش‌بینی می‌کند که تا انتهای قرن ۲۱، مناطق خشک می‌توانند تا ۴۰٫۲۸ درصد از خشکی‌های زمین را در بر بگیرند. این گسترش مناطق خشک بر اساس شاخص خشکی (AI) مدل‌سازی شده و نشان می‌دهد که نواحی با کاهش شدید آب، از ۳۸٫۵۸ درصد (در دوره ۱۹۹۴-۲۰۲۳) به صورت قابل توجهی افزایش خواهند یافت. این رشد معادل با گسترش ۲٫۳۷ میلیون کیلومتر مربع از خشکی است که تبعات جدی از جمله افزایش بحران آب و بیابان‌زایی را به همراه خواهد داشت.

نقش دوگانه CO2 و تأثیر آن بر خشکسالی

یکی از متغیرهای مهم در تغییرات گسترش مناطق خشک، اثر افزایش سطح دی‌اکسید کربن (CO2) بر تعرق گیاهان است. افزایش CO2 منجر به بسته شدن روزنه‌ها در گیاهان و کاهش اتلاف آب گردیده که بر محاسبات پتانسیل تبخیر و تعرق (PET) تأثیر می‌گذارد. مطالعات پیشین به طور معمول این نکته را نادیده گرفته بودند. پژوهشگران از چارچوب PET اصلاح شده با CO2 و مدل‌های اقلیمی پیشرفته بهره برده تا نشان دهند که CO2 ممکن است به میزان قابل توجهی سرعت گسترش مناطق خشک را کاهش داده و از تخمین‌های بسیار بدبینانه گذشته جلوگیری کند.

کدام مناطق جهان بیشترین آسیب را می‌بینند؟

مناطق خشک به چهار دسته اصلی شامل نیمه‌خشک، خشک، نیمه‌خشک مرطوب و فراخشک تقسیم می‌شوند. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که کشورهایی نظیر استرالیا، برزیل و نواحی مختلفی از آفریقا، در این قرن با شدیدترین تغییرات در گسترش مناطق خشک روبرو خواهند شد. مناطق فراخشک به ویژه افزایش قابل توجهی را تجربه کرده و در کشورهایی چون الجزایر، لیبی و عربستان سعودی محدود خواهند شد.