از هرمز تا بابالمندب؛ نقش انصارالله بهعنوان ابزاری دریایی برای ایران چگونه شکل میگیرد؟
طبق گزارش ایلنا، دستاوردهای اخیر انصارالله در نواحی ساحلی غرب یمن، شامل تصرف شهر ساحلی المخا و نواحی اطراف آن، تنها یک موفقیت نظامی نیست؛ بلکه به خاطر نزدیکی این نواحی به تنگه استراتژیک بابالمندب، امکان تغییر معادلات نظامی و سیاسی در یکی از کلیدیترین گذرگاههای آبی جهان را فراهم میآورد.
در سالهای اخیر، انصارالله عمدتاً با بهکارگیری موشک و پهپاد، بر امنیت حمل و نقل دریایی در دریای سرخ تأثیرگذار بوده است، اما پیشروی زمینی به سمت المخا و نواحی مجاور بابالمندب، این جنبش را به کانونهای اصلی کشتیرانی بینالمللی نزدیکتر کرده است. گزارشهای اخیر همچنین از عقبنشینی نیروهای دولت مورد حمایت سعودی از برخی نواحی و پیشرفت انصارالله در این محور حکایت میکند.
چرا بابالمندب حائز اهمیت است؟
تنگه بابالمندب در ورودی جنوبی دریای سرخ واقع شده و این دریا را به خلیج عدن و از آنجا به دریای عرب و اقیانوس هند متصل میکند؛ به همین دلیل، به عنوان یکی از مهمترین مسیرهای عبور کشتیهای تجاری و حاملهای انرژی در جهان شناخته میشود.
در اختیار داشتن نواحی اطراف این تنگه به هر طرف فرصتی میدهد تا بر یکی از حساسترین مسیرهای تجارت جهانی تأثیر بگذارد. از این رو، پیشروی انصارالله در سواحل غربی یمن به بیش از جابهجایی خطوط درگیری مرتبط است و میتواند پیامدهای عمیقتری برای امنیت کشتیرانی، تجارت جهانی و وضعیتهای منطقهای به همراه داشته باشد.
اهمیت این تحولات زمانی بیشتر نمایان میشود که میدانیم شهر المخا در فاصلهای نزدیک از مسیر اصلی کشتیرانی دریای سرخ واقع شده و تسلط بر آن، موقعیت انصارالله را برای نزدیک شدن به بابالمندب تقویت میکند.
المخا؛ دروازهای به بابالمندب
المخا تقریباً ۷۰ کیلومتر شمال تنگه بابالمندب قرار دارد و به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، تبدیل به یکی از نقاط حیاتی برای کنترل ساحل غربی یمن شده است.
این شهر به عنوان یکی از پایگاههای کلیدی نیروهای دولت مورد حمایت سعودی و گروههای همسو با آن در سواحل غربی در سالهای اخیر عملکرد قابل توجهی داشته و نقشی اساسی در پشتیبانی و جابهجایی نیروها در نزدیکی تعز و الحدیده ایفا کرده است.
بنابراین، کنترل المخا به معنای تسخیر یک شهر ساحلی نیست؛ بلکه میتواند راه پیشرفت انصارالله به سمت بابالمندب را هموارتر کند و توان رقبای آن را در بخش جنوبی سواحل غربی تضعیف نماید.
جزیره میون؛ نقطه حساس در درون تنگه
به موازات المخا، جزیره میون یا «بریم» نیز دارای اهمیتی خاص است. این جزیره در قلب تنگه بابالمندب واقع شده و موقعیت آن بهگونهای است که بر مسیرهای دریایی عبوری از تنگه نظارت دارد.
مقامات محلی یمن روز جمعه اعلام کردند که نیروهای انصارالله با خروج نیروهای دولت مورد حمایت سعودی، وارد جزیره میون شده و کنترل آن را به دست گرفتهاند. منابع دیگر نیز از ورود نیروهای انصارالله به این جزیره خبر دادهاند.
در صورتی که این وضعیت تثبیت شود، انصارالله نهتنها در مناطق ساحلی نزدیک به بابالمندب حضور خواهد داشت، بلکه به نقطهای راهبردی در قلب این تنگه نیز دسترسی پیدا خواهد کرد؛ موضوعی که اهمیت تحولات اخیر را به مراتب افزایش میدهد.
از حملات دوربرد تا حضور مستقیم در ساحل
اهمیت پیشروی اخیر انصارالله به وضوح در تغییر نوع ابزارهای فشار این جنبش نیز قابل مشاهده است.
در سالهای گذشته، انصارالله عمدتاً از موشک و پهپاد و از فواصل دور بر تحولات دریای سرخ تأثیر گذاشته بود؛ اما نزدیکتر شدن نیروهای این جنبش به بابالمندب، به معنای انتقال بخشهایی از فشار به حضور مستقیم در نواحی ساحلی است.
این وضعیت میتواند قدرت مانور انصارالله را در آینده معادلات سیاسی و نظامی افزایش دهد؛ زیرا در صورت تثبیت مواضع خود در سواحل غربی، این جنبش به عمق سرزمینی و منطقهای نزدیکتر به یکی از کلیدیترین مسیرهای دریایی جهان دست خواهد یافت.
علاوه بر این، گسترش نفوذ در سواحل غربی میتواند فعالیتهای نیروهای دولت مورد حمایت سعودی و گروههای همسو با آن را محدود کند و دسترسی انصارالله به مسیرهای لجستیکی و ارتباطی این ناحیه را تقویت نماید.
فشار بر تعز و تسلط بر سواحل
پیشروی در سواحل غربی همچنین هدفی داخلی نیز دارد. انصارالله با تقویت نفوذ خود در نواحی جنوبی الحدیده و بخشهای غربی تعز، درصدد است که بخشی بیشتری از نوار ساحلی را تحت کنترل گیرد.
تسلط بر این مناطق همزمان میتواند فعالیتهای نیروهای دولت مورد حمایت ریاض را محدود کند و فشار بر شهر تعز را از طرف غرب افزایش دهد و بر مسیرهای ارتباطی و تدارکاتی وارد بر این شهر تأثیر بگذارد.
در روزهای اخیر، درگیریها در نواحی نزدیک به بابالمندب ادامه دارد و در عین حال، نیروهای دولت مورد حمایت ریاض اعلام کردهاند که برای مقابله با تحرکات انصارالله در این محور از تمام امکانات و تسلیحات خود بهره خواهند برد.
بابالمندب؛ ابعادی نوین در معادلات منطقهای
تحولات اخیر در شرایطی رخ میدهد که منطقه به طور همزمان با تنشهای فراوان در تنگه هرمز و ناامنی در مسیر کشتیرانی دریای سرخ مواجه است.
در این بستر، افزایش نفوذ انصارالله در نواحی اطراف بابالمندب میتواند توان چانهزنی این جنبش را در سطوح داخلی و منطقهای ارتقا بخشد؛ بهطوری که در داخل یمن موقعیت نظامی و سیاسی خود را تقویت کرده و در سطح منطقهای، قدرت تأثیرگذاری در هرگونه مذاکرات مرتبط با آینده کشور را افزایش دهد.
بدین ترتیب، بابالمندب دوباره به یکی از کلیدیترین نقاط رقابت میان انصارالله و نیروهای دولت مورد حمایت سعودی تبدیل شده است؛ رقابتی که عواقب آن به مرزهای یمن محدود نمیشود و میتواند امنیت یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال انرژی و تجارت جهانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
برخی تحلیلگران همچنین بر این باورند که افزایش نفوذ انصارالله در بابالمندب میتواند برای ایران و متحدانش یک ابزار فشار بیشتر فراهم کند؛ خصوصاً در شرایطی که تنگه هرمز نیز بهطور همزمان در کانون تنشهای منطقهای قرار دارد.
در صورت تثبیت این روند، دو تنگه راهبردی هرمز و بابالمندب میتوانند بیش از پیش در معادلات امنیتی، انرژی و تجارت منطقه به یکدیگر مرتبط شوند.