بهگزارش هریتیج دیلی، گروهی از باستانشناسان در راستای کاوشها در محوطه تاریخی «لیسا گورا» واقع در مرکز لهستان، بقایای یک منزل بزرگ ۲۵۰۰ ساله و همچنین یک سکه نادر برنزی را یافتهاند؛ کشفیاتی که نشاندهنده ارتباط ساکنان این منطقه با مردمانی در فاصله حدود ۱۵۰۰ کیلومتر است.
این کشفیات در مکانی در منطقه «خورژله» استان مازوویا بهدست آمده است؛ جایی که محققان موزه دولتی باستانشناسی ورشو در طول سه فصل گذشته به حفاری مشغول بودهاند. این محوطه به فرهنگ «گورپشتههای بالتیک غربی» تعلق دارد؛ جامعهای از عصر آهن که در نواحی مختلف شمالشرقی لهستان امروزی و مناطق اطراف سکونت داشتند. حفاریهای اخیر همچنین شاهد نشانههای بیشتری از نفوذ فرهنگ سلتها در این سکونتگاه بوده است.
قدیمیترین سکه کشفشده در حفاریهای لهستان
یکی از برجستهترین یافتههای این فصل از کاوشها، سکهای برنزی است که در بین سالهای ۳۲۳ تا ۳۱۶ پیش از میلاد صادر شده است، زمانی که «سئوتس سوم»، پادشاه پادشاهی اودریسی تراکیه، در حال حکمرانی بود. این سکه که سابقهای بالغ بر ۲۳۰۰ سال دارد، بهعنوان قدیمیترین سکهای به شمار میرود که در یک حفاری باستانشناسی در لهستان به ثبت رسیده است.
در یک سمت این سکه، تصویر سوارکاری در کنار علامت ضرابخانه به چشم میخورد و در طرف دیگر، تصویری از زئوس به همراه تاجی از برگ بو مشاهده میشود. همچنین مشخص شده که این سکه در گذشته سوراخ شده و آثار فرسایش پیرامون آن نشاندهنده استفاده از آن بهعنوان گردنآویز یا بند بوده و تنها بهعنوان پول معمولی مورد استفاده قرار نگرفته است.
این سکه در شهر باستانی «سئوتوپولیس»، پایتخت تراکیه واقع در نزدیکی قازانلاک بلغارستان امروزی، ضرب شده است؛ شهری که حدود ۱۵۰۰ کیلومتر با محل کشف سکه فاصله دارد. این امر، بیانگر وجود شبکههای ارتباطی وسیع میان جوامع عصر آهن در مازوویا و جنوب شرقی اروپا است.
رد پای سلتها در مسیر سکه
تحقیقات نشان میدهد که این سکه ممکن است بهواسطه گروههای سلت به لیسا گورا منتقل شده باشد. سلتها در نیمه نخست قرن سوم پیش از میلاد به سئوتوپولیس حمله کرده بودند و ممکن است فردی که در این رویداد حضور داشته، این سکه را به شمال اروپا آورده و بعداً بهعنوان یک یادگاری شخصی نگهداشته باشد.
علاوه بر این سکه، دو شیء دیگر نیز توسط باستانشناسان کشف شده که محتمل است اوبولهای یونانی باشند؛ با این حال، بررسیهای تخصصی جهت تأمین هویت آنها همچنان در حال انجام است.
کشف خانهای ۱۷ متری از عصر آهن
کشف دیگری که ارزش توجه دارد، بقایای یک خانه چوبی بزرگ به طول تقریبی ۱۷٫۵ متر و عرض چهار متر است. این ساختار که در ابتدا در سال ۲۰۲۵ بهعنوان خندق آیینی یا یک سازه دفاعی شناسایی شده بود، در ادامه حفاریها بهعنوان بقایای یک منزل بزرگ مورد شناسایی قرار گرفت.
فضای داخلی این ساختمان به بخشهای مستقلی با ابعادی نزدیک به چهار در پنج متر تقسیم شده بود. باستانشناسان بهمقایسه معماری این خانه با سازههای معروف محوطه پیشاتاریخی «بیسکوپین» پرداختهاند.
این بنا بهمرور زمانی در حدود قرن پنجم پیش از میلاد ساخته شده و سابقهای نزدیک به ۲۵۰۰ سال دارد. هرچند نمونههای مشابه در جنوب غربی لهستان شناسایی شدهاند، اما این شیوه ساخت در مازوویا و شمالشرقی لهستان بهمراتب نادر بوده و ممکن است بیانگر تصویر جدیدی از الگوهای سکونت در عصر آهن باشد.
مجموعهای از کشفهای کمنظیر
یافتههای امسال به بانک آثار مهمی اضافه میشود که در چند سال اخیر در لیسا گورا بهدست آمدهاند. در حفاریهای گذشته، یک کلاهخود کمیاب سلتی از قرن چهارم پیش از میلاد و ابزاری که بهنظر میرسد برای جراحی سوراخکردن جمجمه یا «ترپاناسیون» بهکار رفته، از این محوطه استخراج شده است.
مجموع این کشفیات نشاندهنده این است که لیسا گورا تنها یک سکونتگاه محلی نبوده، بلکه بخشی از شبکههای وسیع فرهنگی و تجاری در اروپا در دوره آهن بهشمار میرفته است.
آثار برای نمایش آماده میشوند
آثاری که بهتازگی کشف شدهاند، در حال حاضر در موزه دولتی باستانشناسی ورشو تحت حفاظت و مرمت قرار دارند. در نظر است که این اشیاء، شامل سکه تراکی، کلاهخود سلتی و ابزارهای پزشکی باستانی، در دو سال آینده و بهمناسبت صدمین سالگرد تأسیس موزه، در یک نمایشگاه ویژه به معرض دید عموم گذاشته شوند.
کاوشهای لیسا گورا که برای اولینبار در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ آغاز شدند، از سال ۲۰۲۴ با هدف ایجاد مسیری آموزشی و حفاظت بیشتر از این محوطه ادامه خواهد یافت؛ اما نتایج این حفاریها فراتر از آنچه پیشبینی شده بود، بوده و محققان بر این باورند که هنوز اسرار بیشتری در زیرزمین این سکونتگاه باستانی مدفون است.