ژانر ماجراجویی همیشه در دل علاقمندان سینما جایی ویژه دارد. از فیلمهای قدیمی گرفته تا آثار جدید، داستانهای پرخطر و شخصیتهای شجاع این ژانر، بینندگان را به سفرهای هیجانانگیز و دوردستها میبرد. در قرن ۲۱ میلادی، با پیشرفتهای فناوری و نوآوریهای کارگردانان، سینمای ماجراجویی مجدد دستخوش تغییرات چشمگیری شده است. برخی از این آثار نهتنها استانداردهای این ژانر را بالا بردند، بلکه تأثیر عمیقی بر کل صنعت سینما گذاشتند.
فیلمهای ماجراجویی تأثیرگذار که سینما را دگرگون کردند
در ۲۵ سال گذشته، تعدادی از فیلمهای ماجراجویی تأثیرگذار مرزهای این ژانر را جابهجا کرده و استانداردهای تازهای را پایهگذاری کردهاند. در ادامه به معرفی مهمترین این آثار میپردازیم.
۱. سهگانه ارباب حلقهها (The Lord of the Rings Trilogy) – ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۳
هیچ فیلمی یا حتی مجموعهای از فیلمها بهاندازه ارباب حلقهها در شکلدهی به فنون فیلمسازی قرن ۲۱ تأثیرگذار نبودهاند. اقتباس پیتر جکسون از رمان معروف جی. آر. آر. تالکین، بیشک ستون اصلی بلاکباسترهای این قرن محسوب میشود. این سهگانه داستان هابیت فرودو بگینز با بازی الیجا وود را روایت میکند که در راستای نابودی حلقه یگانه به همراه گروهی از یارانش راهی کوه نابودی میشود، در شرایطی که ارباب تاریکی سائورون در حال فراهم آوردن ارتشی برای تسخیر سرزمین میانه است.
سری فیلمهای ارباب حلقهها نهتنها ژانر فانتزی را زنده کرد، بلکه نشان داد که تولید بلاکباسترها میتواند بین هنر و تجارت توازن برقرار کند. این سهگانه در مجموع ۳۰ نامزدی اسکار را کسب کرد و موفق به دریافت ۱۷ جایزه از جمله بهترین فیلم برای ارباب حلقهها: بازگشت پادشاه شد. این فیلمها موجی تازه از آثار فانتزی و ماجراجویی الهام گرفته از ادبیات را به راه انداخت و هر استودیویی خواهان تکرار موفقیت جکسون در ابعاد مالی بود. میراث ارباب حلقهها همچنان در اذهان باقی مانده و با گذر زمان بهعنوان آثار برجسته سینما شناخته میشوند.
۲. دزدان دریایی کارائیب: نفرین مروارید سیاه (Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl) – ۲۰۰۳
دیگر از ریسکهای بزرگ دیزنی در سال ۲۰۰۳، ساخته شدن فیلمی بر اساس یک بازی شهربازی بود. دزدان دریایی کارائیب: نفرین مروارید سیاه به احیای ژانر دزدان دریایی و ماجراجویی با شمشیر پرداخت. این تصمیم نتیجه مثبتی به همراه داشت و نفرین مروارید سیاه به پدیدهای تبدیل شد.
این فیلم نهتنها منجر به شکلگیری یک فرانچایز موفق شد، بلکه تغییر بنیادینی در صنعت ارائه داد: به ناگاه استودیوها نیازی به الهامگیری از کتاب، سریال یا فیلمهای دیگر نداشتند و دیگر بازیهای شهربازی و حتی بازیهای تختهای به عنوان گزینههایی جذاب مطرح شدند. دیزنی تلاشهای مکرری برای تکرار موفقیت دزدان دریایی کارائیب از سر گرفت، اما هیچکدام از آنها به اندازه این فیلم موفق نبودند.
۳. شرلوک هلمز (Sherlock Holmes) – ۲۰۰۹
دهه ۸۰ میلادی نشان داد که قهرمانان اکشن میتوانند از غیرمنتظرهترین جاها سر برآورند. اما این نگاه در اواخر دهه ۲۰۰۰ شکل تازهای به خود گرفت، زمانی که استودیوها تصمیم به تبدیل شخصیتهای ادبی کلاسیک به قهرمانانی اکشن گرفتند. شاید یکی از این شخصیتها که تأثیر بسزایی داشت، نسخه گای ریچی از شرلوک هلمز با بازی رابرت داونی جونیور باشد.
فیلم شرلوک هلمز که در سال ۲۰۰۹ به اکران درآمد، ترکیبی از اکشن، کمدی و رمزآلودی بود که به خوبی از جذابیت بازی داونی جونیور بهرهبرداری کرد و حتی برای او جایزه گلدن گلوب تقدیم کرد. رویکرد مدرن و هیجانانگیز این فیلم موجب الهام بخشی به ساخت فیلمهای تازهای شد که آثار کلاسیک را به شیوهای نوین برای مخاطبان مدرن ارائه میکردند. این فیلم بستر جدیدی برای اقتباسهای شرلوک هلمز ایجاد کرد که از مهمترین آنها میتوان به سریال بیبیسی با بازی بندیکت کامبربچ اشاره کرد.
۴. آلیس در سرزمین عجایب (Alice in Wonderland) – ۲۰۱۰
هر فیلمی که تأثیر بسزایی داشته باشد، لزوماً به معنای خوب بودن آن نیست؛ به عنوان مثال فیلم فانتزی آلیس در سرزمین عجایب اثر تیم برتون، که ممکن است از ضعیفترین آثار او به شمار آید. این اثر دنبالهای برای انیمیشن کلاسیک دیزنی به شمار میآید و داستان آلیس (با بازی میا واشیکوفسکا) را در بازگشت به «آندرلند» به تصویر میکشد، جایی که توسط ملکه سرخ با بازی هلنا بونهام کارتر تسخیر شده است.
موج اقتباسهای لایو-اکشن دیزنی که در اوایل دهه ۲۰۱۰ به اوج رسید، بهنوعی دُم دست خود را مدیون آلیس در سرزمین عجایب برتون بود. این فیلم به موفقیتی فوقالعاده دست یافت و توانست بیش از یک میلیارد دلار در گیشه فروش کند. آلیس در سرزمین عجایب نیز به همراه فیلم آواتار جیمز کامرون به شهرت فناوری سهبعدی کمک شایانی کرد.
۵. سفیدبرفی و شکارچی (Snow White and the Huntsman) – ۲۰۱۲
سفیدبرفی و شکارچی یکی دیگر از آثار است که علیرغم کیفیت میانگین خود، تأثیر عمیقی بر صنعت فیلمسازی داشته است. این فیلم به بازگویی تاریکتری از داستان کلاسیک سفیدبرفی میپردازد، جایی که ملکه شرور راونا با بازی شارلیز ترون بر حاکمیت سفیدبرفی با بازی کریستن استوارت تسلط مییابد و او را در برج زندانی میکند. سفیدبرفی سالها بعد به جنگل تاریک فرار کرده و راونا، شکارچی اریک با بازی کریس همسورث را به شکار او میفرستد.
سفیدبرفی و شکارچی یک مورد جالب در تاریخ سینما به شمار میآید: این فیلم نه مورد تحسین منتقدان و نه علاقهمندان قرار گرفت، اما تأثیر آن بر تولید آثار سینمایی غیرقابل انکار است و منجر به شکلگیری بازگوییهای تاریک بیشماری از افسانههای کلاسیک شد. این روند، با این حال، عمر کوتاهی داشت و تا زمان ورود فیلم شکارچی: جنگ زمستان (The Huntsman: Winter’s War)، صنعت سینما از ورود به قلمرو افسانههای تاریک کنار کشید.
۶. باربی (Barbie) – ۲۰۲۳
باربی بیشتر به عنوان یک کمدی فانتزی با عناصری قوی از ماجراجویی شناخته میشود. با این حال، با توجه به این که ماجراجویی هسته اصلی داستان باربی (با بازی مارگو رابی) را تشکیل میدهد، این فیلم واجد شرایط قرارگیری در این فهرست است. داستان فیلم به سفر باربی و کن (با بازی رایان گاسلینگ) از باربیلند به دنیای واقعی مربوط میشود.
باربی به یک پدیده فرهنگی واقعی بدل گشت و نهتنها بخشی از پدیده «باربنهایمر» بود، بلکه به طور مستقل نیز موفقیت باورنکردنی به دست آورد. این فیلم به عنوان پرفروشترین فیلم سال ۲۰۲۳ شناخته شد و ۸ نامزدی اسکار، از جمله بهترین فیلم را به خود اختصاص داد. موفقیت چشمگیر این اثر به سرعت باعث واکنش صنعت سینما شد و استودیوها را به سمت تولید فیلمهای بیشتری بر اساس اسباببازیها سوق داد.
۷. ادیسه (The Odyssey) – ۲۰۲۶
شاید ذکر نام فیلم ادیسه به کارگردانی کریستوفر نولان در این فهرست کمی غیرمنصفانه باشد، زیرا هنوز در سینماها در حال نمایش است. با این حال، تأثیرات آن بر صنعت سینما از همین حالا قابل مشاهده است. مت دیمون در این اقتباس از افسانه هومر به تصویرگری سفر ده ساله اودیسئوس به ایتاکا میپردازد.
ادیسه اکنون به پرفروشترین فیلم نولان تبدیل شده و همچنان در حال فروش است. پیشبینیکنندگان جوایز، این فیلم را یکی از مدعیان اصلی در چندین بخش اسکار، از جمله مت دیمون برای بهترین بازیگر مرد میدانند. درست به همان شیوه که گلادیاتور بر مسير ژانر شمشیر و صندل اثر گذاشت، ادیسه هم قرار است موج جدیدی از آثار حماسی و شخصیتمحور را به وجود آورد.