با مفهوم طلای مایع آشنا شوید
طبق گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و اطلاعات دریافت شده از زومیت، ادرار انسان شاید در ابتدا بهعنوان مادهای بیاستفاده به نظر برسد، اما بهعنوان منبعی قابل توجه برای کشاورزی در طی هزاران سال مورد توجه واقع شده است. بدن انسان پس از جذب مواد مغذی غذا، بخشی از مواد زائد را از طریق ادرار دفع میکند. بهطور متوسط یک فرد بالغ در طول سال به حدود ۵۰۰ لیتر ادرار دست مییابد و این مایع سرشار از نیتروژن، فسفر و پتاسیم، که از مواد غذایی اساسی برای رشد گیاهان به شمار میروند، میباشد.
در تمدنهای باستانی همچون یونان، چین و روم، از ادرار و فضولات انسانی بهعنوان تقویتکننده خاک و افزایش دهنده محصول استفاده میشد. اما با ورود کودهای شیمیایی به دنیای کشاورزی، این سنت به تدریج فراموش شد. در حال حاضر، بخش قابل توجهی از کشاورزی جهانی به این نوع کودها وابسته است و تقریباً نیمی از جمعیت جهان غذایی مصرف میکنند که با بهرهگیری از این کودها تولید شده است.
با این حال، افزایش قیمت کودهای شیمیایی امسال بهدلیل بحران تنگه هرمز، بار دیگر پژوهشگران را به استفاده از ادرار بهعنوان یک منبع طبیعی برای کود جلب کرده است؛ روشی که به نوعی بازیافت ادرار محسوب میشود.
بحران تنگه هرمز در سال جاری منجر به افزایش قیمت کودهای شیمیایی شده است
کودهای شیمیایی تأثیر بسزایی در افزایش تولید محصولات کشاورزی و تأمین غذا برای جمعیت رو به رشد داشتهاند، اما استفاده فراوان از آنها تبعات زیستمحیطی قابل توجهی به همرا داشته است. کودهای نیتروژنی که از مهمترین انواع کودهای مصنوعی به شمار میروند، از طریق فرایند هابر-بوش تولید میشوند که نیازمند مقدار زیادی انرژی و وابستگی بالا به گاز طبیعی دارند.
کودهای فسفری نیز از سنگ فسفات استخراج میشوند که برخلاف منابع تجدیدپذیر، ذخایر آن محدود است و تنها در برخی مناطق دنیا بهطور قابلتوجهی موجود میباشد. این وابستگی به منابع محدود، نگرانیهایی درباره امنیت تأمین کود در آینده را افزایش داده است.
علاوه بر چالشهای تولید، مصرف بیش از حد کودهای مصنوعی میتواند به محیطزیست لطمه بزند. ورود مقادیر اضافی نیتروژن و فسفر به آبها باعث ایجاد رشد افراطی جلبکها، کاهش سطح اکسیژن در آب و در نهایت مرگ وسیع آبزیان میشود. به همین دلیل، پژوهشگران به دنبال شیوههایی برای کاهش وابستگی کشاورزی به کودهای شیمیایی و استفاده مجدد از منابع طبیعی نظیر ادرار انسان هستند.
ادرار تنها یک قسمت کوچک از کل حجم فاضلاب شهری را تشکیل میدهد، اما مقدار زیادی از مواد مغذی موجود در فاضلاب را در خود دارد. بررسیها نشان میدهد که تقریباً تمامی نیتروژن و حدود نیمی از فسفر موجود در فاضلاب، از ادرار به وجود میآید. این عناصر برای رشد گیاهان ضروری بوده و با جداسازی و تصفیه آنها میتوان به تولید کود کشاورزی پرداخت.
چالش اصلی این است که هنگامی که ادرار با دیگر فاضلابها ترکیب میشود، بازیابی این مواد مغذی دشوار و هزینهبر میشود. همچنین ترکیبات نیتروژنی موجود در ادرار در طول فرآیندهای تصفیه فاضلاب ممکن است به تولید گازهایی نظیر اکسید نیتروژن منجر شود؛ گازی گلخانهای که تأثیر گرمایشی آن به مراتب بیشتر از دیاکسیدکربن است.
استفاده بیرویه از کودهای مصنوعی میتواند به آلودگی منابع آب، افزایش جلبکهای سمی و کاهش جمعیت آبزیان بینجامد
جداسازی ادرار قبل از ورود به شبکه فاضلاب میتواند بهعنوان منبع جدیدی برای تولید کود عمل کند و در عین حال فشاری که بر تصفیهخانهها وجود دارد را نیز کاهش دهد و هزینههای مدیریت پسماند و تصفیه آب را پایین بیاورد.
برای گسترش این رویکرد در مقیاس بزرگ، ساختمانها، سرویسهای بهداشتی عمومی و مکانهایی همچون ورزشگاهها نیاز به سیستمهای جمعآوری مجزا دارند. توالتهای جداساز ادرار و تجهیزات خاص جمعآوری، اکنون در پروژههای آزمایشی در کشورهای مختلف به کار رفتهاند تا امکان تبدیل این ماده به کود در مقیاس وسیعتر بررسی شود.
با وجود قابلیتهای بالای ادرار در تبدیل به کود کشاورزی، هنوز استفاده عمومی از آن با چالشهایی مواجه است. یکی از نگرانیهای عمده، احتمال وجود باقیمانده مواد دارویی، هورمونی، شیمیایی و عوامل بیماریزا در ادرار است؛ موادی که در صورت مدیریت نادرست ممکن است به خاک و محصولات کشاورزی نفوذ کنند.
پژوهشگران بر این باورند که این خطرات قابل مدیریت هستند. اعمال روشهای مناسب ذخیرهسازی، فرایندهای تصفیه و برقراری استانداردهای دقیق میتواند بیشتر آلایندهها را کاهش دهد و ایمنی استفاده از کودهای مبتنی بر ادرار را تضمین کند. به همین منظور، در سالهای اخیر تعدادی پروژه آزمایشی در آمریکا، اروپا، استرالیا و دیگر نقاط جهان راهاندازی شده است که ادرار جمعآوری شده از خانهها، ورزشگاهها و فضاهای عمومی را به کود تبدیل میکنند.
توالتهای جداساز ادرار در برخی کشورها بهصورت آزمایشی به کار گرفته میشوند تا پتانسیل تولید کود از این منبع را بررسی کنند
با این حال، بزرگترین مانع فراتر از فناوری، پذیرش اجتماعی است. بسیاری از افراد تفکر استفاده از ماده زائدی که از بدن انسان خارج میشود را برای پرورش مواد غذایی، علیرغم اطمینان علمی نسبت به بیخطر بودن پس از تصفیه و مدیریت صحیح، ناخوشایند میدانند.
با توجه به نگرانیهای فزاینده درباره کمبود منابع معدنی، هزینههای بالای کودهای شیمیایی و تأثیرات زیستمحیطی تولید آنها، پژوهشگران بر این اعتقادند که ادرار میتواند به بخشی از راهکارهای آینده کشاورزی پایدار تبدیل شود؛ مادهای که زمانی بهعنوان زباله به شمار میرفت و ممکن است اکنون به منبعی سودمند برای تأمین مواد مغذی خاک تبدیل شود.
۲۲۷۲۲۷