آیا پیشرفت انصارالله به نفع ایران خواهد بود؟
فرارو- پاتریک وینتور، تحلیلگر برجسته در زمینه مسائل بینالملل و نویسنده ستون روزنامه گاردین
طبق گزارش فرارو به نقل از روزنامه گاردین، گروه انصارالله در یمن در حال تلاش برای به دست آوردن کنترل کامل سواحل این کشور در دریای سرخ است. این گروه اعلام کرده که بندر استراتژیک مُخا را به تصرف خود درآورده است؛ این در حالی است که درگیریها میان انصارالله و دولت تحت حمایت عربستان سعودی به شدت افزایش یافته است. با این حال، اهمیت این اقدام تنها به تصرف بندر مُخا محدود نمیشود و انصارالله را به یک گام دیگر به کنترل یکی از مسیرهای حیاتی کشتیرانی نزدیکتر میکند.
پیشروی انصارالله در سواحل یمن؛ نزدیکی ایران به دو گلوگاه دریایی
تسخیر سواحل و برخی جزایر در دریای سرخ میتواند پیامدهای استراتژیک قابل توجهی برای عربستان سعودی و آمریکا به همراه داشته باشد؛ زیرا در این شرایط، ایران و انصارالله کنترل دو گلوگاه استراتژیک کشتیرانی را در دو سوی شبهجزیره عربستان، یعنی بابالمندب در جنوب دریای سرخ و تنگه هرمز در خلیج فارس در دست خواهند داشت.
برخی ناظران بر این باورند که با توجه به شدت این درگیریها، که از زمان آتشبس تحت حمایت سازمان ملل در آوریل ۲۰۲۲ به شدت افزایش یافته، امید چندانی به کاهش تنشها وجود ندارد. به گفته برخی، این تحولات میتواند تلاشی از سوی انصارالله برای گشایش جبههای جدید در جنگ میان ایران و آمریکا باشد؛ جبههای که بهعلاوه بر درگیریهای مربوط به کنترل تنگه هرمز، شکل گرفته است.
براء شیبان، کارشناس یمنی در مؤسسه خدمات رسانی متحد سلطنتی لندن بر این باور است که وضعیت در یمن به سرعت از کنترل خارج میشود. او توضیح داد که دولت یمن تحت حمایت عربستان سعودی در تلاش است با گشودن جبهههای جدید علیه انصارالله فشار بر آنها را افزایش دهد تا نتوانند به مقاومت ادامه دهند. با این حال، انصارالله در ۴۸ ساعت گذشته پیشرویهای قابل ملاحظهای در جنوب یمن و سواحل غربی این کشور داشته است. واحدهای این گروه همچنین به مناطق مرتفعی نزدیکتر شدهاند که بر تنگه باریک بابالمندب اشراف دارند.
ادامه این درگیریها اکنون سوالاتی را به وجود آورده است که آیا عربستان سعودی، که روز پنجشنبه حداقل ۴۰ حمله هوایی به مواضع انصارالله ترتیب داد، به فعالسازی توافق دفاعی مکه اقدام خواهد کرد یا خیر؛ و آیا از متحدان خود مانند پاکستان و ترکیه خواهد خواست که نیرویی به یمن اعزام کنند. با این حال، بهخاطر ماهیت دفاعی این توافق، بعید به نظر میرسد شامل عملیاتهای نظامی عربستان در یمن گردد.
انصارالله با هدف قرار دادن و به دست آوردن بخش بیشتری از سواحل دریای سرخ در نزدیکی بندر حدیده، قصد دارد بر روی عربستان سعودی و آمریکا فشاری تازه اعمال کند، تا آنها را برای پذیرش توافقی وادار کند که بر اساس آن، محاصره نفتکشهای ایرانی در خلیج فارس از سوی آمریکا لغو گردد. دونالد ترامپ روز چهارشنبه به این نکته اشاره کرد که انتظار ندارد جنگ با ایران تا قبل از انتخابات میاندورهای آمریکا در اوایل نوامبر خاتمه یابد.
پیشروی انصارالله در سواحل یمن؛ بابالمندب در کانون رقابت قدرتها
موج تازهای از تشدید درگیریها زمانی آغاز شد که انصارالله با بهرهگیری از پهپادها و موشکهای بالستیک، تأسیسات انرژی و شهرهای جنوبی عربستان را هدف قرارداده است. در واکنش به این حملات، نیروهای نظامی عربستان بین سوم تا هفتم سپتامبر بیش از ۱۵ حمله را انجام دادند. نهاد ناظر بر دادههای درگیریها به نام «آکلد»، برآورد کرده است که در این مدت پنج روز، ۲۷۶ نفر جان خود را از دست دادهاند. این درگیریها کماکان ادامه دارد و انصارالله اعلام کرده که کنترل مُخا در استان تعز، شهر داخلی حَیس و همچنین اردوگاه خالد بن ولید، بزرگترین پایگاه نظامی منطقه را به دست آورده است. براساس یکی از برآوردها، نیروهای این گروه اکنون بیش از ۲۳۲۰ مایل مربع، معادل ۶۰۰۰ کیلومتر مربع، از سرزمینها را تحت تسلط دارند.
سرلشکر طارق صالح، فرمانده نیروهای دولت یمن، تایید کرده است که به منظور ساماندهی دوباره نیروها در مکانی ایمن، دستور عقبنشینی راهبردی در جنوب مُخا صادر کرده است. او اظهار داشت: «نیروهای مسلح در ساحل غربی در روزهای اخیر به دلیل مواجه با حمله انصارالله تلفات سنگینی متحمل شده و برخی از نیروها جان خود را از دست دادهاند.» تحلیلگران اشاره میکنند که اختلافات داخلی در میان نیروهای دولت یمن و همچنین فشارهای خارجی عربستان، قدرت این نیروها را برای مقابله مؤثر با انصارالله محدود کرده است.
در همین حین، طرف مقابل همچنان با اتکا بر برتری هوایی خود، مواضع انصارالله را مورد هدف قرار میدهند. هرچند که منابع دولتی تصریح کردهاند که نیروهای انصارالله در امتداد سواحل پیشروی زمینی انجام داده و با استفاده از موشکهای خود دو جزیره راهبردی زُقَر و حَنیش در دریای سرخ را نیز هدف قرار دادهاند. در حال حاضر، درگیریها در مناطق مختلف یمن از جمله استانهای اَضضالع، البیضاء، مأرب، شبوه، الجوف، حدیده و تعز شدت گرفته است. در روزهای ابتدایی از سرگیری درگیریها، انصارالله در برخی مناطق مجبور به عقبنشینی شد؛ زیرا درگیری همزمان در چند جبهه، فشار زیادی بر منابع و نیروهای شبه نظامی آنها وارد کرده بود.
گروه انصارالله امیدوار است که اختلافات سیاسی در میان دولت یمن، که نبود یک ساختار نظامی منسجم آن را نمایانتر ساخته است، به مرور به نفع آنها تمام شود. امارات متحده عربی، که پیشتر یکی از بازیگران کلیدی در جنوب یمن بوده و از نیروهای جداییطلب شورای انتقالی جنوب حمایت میکرد، کمکهای مالی و نظامی خود به این نیروها را در اوایل امسال متوقف کرد. نیروهای جنوب نیز از فرستادن نیرو به درگیریهای خارج از مناطق خود سر باز زدهاند.
شروان هندرین علی، تحلیلگر مسائل یمن در نهاد آکلد معتقد است که در آینده نزدیک نمیتوان انتظار کاهش درگیریها را داشت؛ چرا که هر دو طرف همچنان تلاش میکنند با وارد کردن خسارت بیشتر به یکدیگر، طرف مقابل را به پذیرش مصالحه وادار کنند. وی تأکید کرد که از جنبه نظامی، وضعیت دو طرف در حال حاضر به نسبت قبل از آتشبس سال ۲۰۲۲ برابرتر است؛ دورهای که انصارالله در میدان برتری بیشتری داشتند. به گفته وی، درگیریها کماکان بیشتر در نواحی ساحلی دریای سرخ در استانهای حدیده و تعز متمرکز خواهد بود؛ مناطقی که هر سه طرف یعنی انصارالله، دولت یمن و عربستان سعودی منافع واضحی در کنترل کامل آن دارند. هدف از این تلاش، جلوگیری از این است که طرف مقابل بتواند کنترل مؤثری بر تنگه بابالمندب اعمال کند.
تشدید تنشهایی که این هفته به درگیریهای گسترده و خشونتبار منجر شد، یکشبه به وقوع نپیوسته و روندی تدریجی را طی کرده است. این روند از آن زمان آغاز شد که هیئتی بلندپایه از انصارالله در ماه ژوئیه برای شرکت در مراسم تشییع آیتالله علی خامنهای به تهران سفر کرد. این هیئت هنگام بازگشت، با یک هواپیمای ایرانی عازم صنعا شد؛ اما عربستان سعودی اجازه فرود این هواپیما در صنعا را نداد.
در واکنش به این اقدام، عربستان باند فرودگاه را بمباران کرد و انصارالله نیز در مقابل محاصره دریایی عربستان را در دریای سرخ اعلام کردند؛ اقدامی که این گروه یمنی آن را «محاصره در برابر محاصره» نامید. این محاصره که در ۲۰ ژوئیه به اجرا درآمد، پس از آن با حملات به پالایشگاه جازان عربستان در ۲۵ ژوئیه و حمله به یک نفتکش در نزدیکی ینبع در ۲۴ اوت همراه بود.