بهترین ادویهها برای حفظ سلامت کبد
فراروـ کبد بزرگترین عضو داخلی بدن محسوب میشود که در انجام صدها فرآیند حیاتی ایفای نقش میکند؛ از جمله متابولیزه کردن مواد مغذی، تولید صفرا برای هضم چربیها و پردازش مواد وارد شده به بدن. با این حال، این عضو میتواند تحت تأثیر مجموعهای از بیماریها قرار گیرد که یکی از شناختهشدهترین آنها، بیماری کبد چرب است، که در اصطلاح پزشکی بهعنوان «بیماری کبد استئاتوتیک» نیز یاد میشود.
بهگزارش فرارو به نقل از EatingWell، کارشناسان تغذیه اظهار دارند که شمار زیادی از ادویهها و چاشنیهای معمول، به علت وجود ترکیبات گیاهی، آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی، میتوانند در ترکیب با یک الگوی غذایی سالم، به تقویت سلامت کبد یاری رسانند. اما نکتهای که مهم است این است که بسیاری از تحقیقات، تأثیرات این مواد را در قالب مکملهای غلیظ بررسی کردهاند و نه بهعنوان مقادیر جزئی ادویهای که در پخت و پز معمولاً به کار میروند.
زردچوبه؛ ادویهای با رنگ زرد و ماده مؤثر کورکومین
زردچوبه یکی از معروفترین ادویهها بهخاطر خاصیت ضدالتهابیاش است. ماده فعال اصلی آن، کورکومین، مشخصههایی آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی دارد و برخی تحقیقات نشان دادهاند که مصرف مکملهای زردچوبه یا کورکومین ممکن است به بهبود عملکرد آنزیمهای کبدی نظیر ALT و AST کمک کند.
این دو آنزیم در آزمایشهای خون بهعنوان معیارهایی برای ارزیابی وضعیت کبد مورد استفاده قرار میگیرند. با این حال، بانی تاب-دیکس، متخصص تغذیه، تصریح میکند که بیشتر این تحقیقات از دوزهای متمرکز مکملها استفاده کردهاند، بنابراین نمیتوان بهصراحت گفت که مقدار زردچوبه بهکار رفته در غذا نیز اثرات مشابهی به همراه داشته باشد.
با این حال، افزودن زردچوبه به غذا میتواند روشی آسان برای افزایش تنوع در رژیم غذایی باشد. میتوان آن را به پیاز سرخکرده، مرینیت مرغ، برنج، سوپ، پنکیک یا نوشیدنیها اضافه کرد.
دارچین؛ پیوند بین سلامت متابولیک و کبد
دارچین داری ترکیبات گیاهی با خاصیتهای آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی است. تأثیر آن بر کبد بیشتر از طریق بهبود وضعیت سلامت متابولیک مورد بررسی قرار میگیرد؛ بهویژه در زمینه تنظیم قند خون و مقاومت به انسولین.
وندی بازیلیان، متخصص تغذیه، اعلام میدارد که سلامت کبد با کنترل قند خون رابطه نزدیکی دارد. بنابراین، هر مادهای که به بهبود وضعیت متابولیک بدن کمک کند، میتواند بهصورت غیرمستقیم بر سلامت کبد تأثیر مثبت بگذارد.
برخی مطالعات نشان دادهاند که مکمل دارچین میتواند به بهبود برخی آنزیمهای کبدی از جمله ALT در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ کمک کند. اما این یافتهها عمدتاً به مکملها مرتبط است و نه به میزان کمی دارچین که در وعدههای غذایی استفاده میشود.
دارچین را میتوان به اسموتی، اوتمیل شبانه، ماست، کیک و شیرینیهای خانگی افزود یا در غذاهای شور مانند سبزیجات برشته، پلو و خوراکهای گوشتی بهکار برد.
زنجبیل؛ ترکیبات فعال در مبارزه با التهاب و مقاومت به انسولین
زنجبیل با طعمی تند و گرم، بهعنوان یکی از پرکاربردترین چاشنیها در آشپزی شناخته میشود. این ماده حاوی ترکیبات فعال مانند جینجرولها و شوگاولها است که دارای خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی میباشند.
لیا ساریس، متخصص تغذیه، به این نکته اشاره میکند که برخی پژوهشها نشان دادهاند که مکمل زنجبیل ممکن است برای افراد مبتلا به بیماری کبد استئاتوتیک سودمند باشد و به بهبود برخی آنزیمهای کبدی و همچنین مقاومت به انسولین کمک کند.
زنجبیل تازه میتواند بهصورت ورقهای، رندهشده یا خردشده در سوپ، خورش، سالاد و غذاهای تفتداده بهکار رود. همچنین میتوان آن را برای تهیه سس و لعاب غذا مورد استفاده قرار داد یا بهصورت دمنوش با دمکردن در آب داغ مصرف کرد.
زعفران؛ ادویهای گرانقیمت با قابلیتهای آنتیاکسیدانی
زعفران که از کلالههای قرمز گل Crocus sativus استخراج میشود، جزو گرانترین ادویههای دنیا به شمار میآید. ترکیبات طبیعی موجود در آن، از جمله کروسین و کروستین، خواصی آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی دارند.
برخی تحقیقات نشان میدهد که مکمل زعفران ممکن است تأثیر محدودی بر بهبود آنزیمهای کبدی، نظیر ALT و AST، داشته باشد. اما در مورد میزان اثرگذاری مصرف عادی زعفران در غذا هنوز قضاوت قطعیای نمیتوان کرد.
مقدار کمی زعفران برای رنگ، عطر و طعم دادن به برنج، غلات، سوپ، خورش، غذاهای دریایی، سبزیجات و غذاهای تهیهشده از مرغ کافی است. یکی از روشهای مرسوم مصرف زعفران، ترکیب آن با شیر گرم میباشد.
سیر؛ سبزیای با خاصیت چاشنیسازی
سیر از منظر گیاهشناسی بهعنوان یک سبزی شناخته میشود، هرچند در آشپزی نقشی مشابه ادویهها دارد و به انواع سسها، سالادها، غذاهای گوشتی، سبزیجات و خوراکهای حبوباتی طعم میبخشد.
سیر حاوی ترکیبات گوگردی است که ممکن است بر روی التهاب، استرس اکسیداتیو و سلامت متابولیک تأثیرگذار باشد. نتایج برخی تحقیقات نشان میدهند که مکمل سیر میتواند به بهبود آنزیمهای کبدی و کاهش چربی در کبد منجر شود. همچنین، مطالعات اشاره به تأثیر بالقوه آن بر کاهش کلسترول کل، کلسترول LDL و قند خون ناشتا دارند.
در اینجا نیز باید تمایز میان مصرف معمول سیر در غذا و مکملهای استاندارد شده صورت گیرد. افزودن سیر به شکل خام یا پخته به غذا میتواند بخشی از یک برنامه غذایی متنوع و سالم باشد، اما نمیتواند جایگزین درمان یا پیگیریهای پزشکی شود.
ادویهها نمیتوانند جایگزین درمان شوند
متخصصان تأکید میکنند که ادویهها فقط یک بخش کوچک از استراتژی حفظ سلامت کبد را تشکیل میدهند. برای حمایت مؤثرتر از این عضو مهم، رعایت چند اصل کلی اهمیت بالایی دارد:
- پیروی از رژیم غذایی مدیترانهای که شامل سبزیجات، میوهها، غلات کامل، حبوبات، مغزها، ماهی و چربیهای غیراشباع باشد.
- انجام مرتب فعالیت بدنی بهمنظور کاهش چربی کبد و افزایش حساسیت بدن نسبت به انسولین.
- کاهش مصرف نوشیدنیهای شیرین.
- اجتناب از الکل، بهویژه برای افرادی که به بیماری کبد مبتلا هستند.
- مراجعه به پزشک و انجام آزمایشهای لازم در صورت بالا بودن آنزیمهای کبدی، بروز علائم گوارشی ماندگار یا تشخیص کبد چرب.
زردچوبه، دارچین، زنجبیل، زعفران و سیر، بهواسطه ترکیبات گیاهی ارزشمند خود، میتوانند گزینههایی مناسب برای افزودن طعم و تنوع به رژیم غذایی باشند و احتمالاً در کنار یک سبک زندگی سالم به بهبود سلامت کبد کمک کنند. اما شواهد علمی در دسترس عمدتاً تأثیر مکملهای متمرکز این مواد را بررسی کردهاند. بنابراین، نباید انتظار داشت صرف اضافه کردن مقدار کمی ادویه به غذا نتایج درمانی مشابهی به همراه داشته باشد.
برای حفظ یک کبد سالم، هیچ ادویهای نمیتواند جای رژیم غذایی متعادل، تحرک منظم، کنترل وزن، کاهش مصرف قند و پیگیریهای پزشکی را بگیرد.