پایان اختلافات درباره پارک ملی گلستان/ تمرکز مدیریت این اکوسیستم بر گلستان باقی ماند
با توجه به بحثهایی که اخیراً پیرامون موقعیت مدیریتی پارک ملی گلستان مطرح شده و تأکید برخی مقامات بر لزوم حفظ مدیریت این ذخیرهگاه ارزشمند در استان گلستان، مجدداً توجه به نحوه اداره یکی از مهمترین اکوسیستمهای کشور جلب شده است.
پارک ملی گلستان، به عنوان نخستین پارک ملی ایران و یکی از برجستهترین ذخیرهگاههای طبیعی کشور، با وسعتی قریب به ۹۲ هزار هکتار در نواحی سه استان گلستان، خراسان شمالی و سمنان واقع شده و به خاطر تنوع زیستی بینظیرش، از اهمیت فراملی برخوردار است.
این ذخیرهگاه جهانی که از سال ۱۹۷۶ در فهرست ذخیرهگاههای زیستکره یونسکو به ثبت رسیده، تنها به عنوان یک منطقه طبیعی در یک نقطه جغرافیایی محدود نمیشود، بلکه بخشی از میراث طبیعی ایران و دارای ارزشی بینالمللی است. به همین دلیل، حفاظت از این پارک نیازمند همکاری میان استانهای مرتبط، دستگاههای اجرایی، جوامع محلی و نهادهای تخصصی میباشد. در روزهای اخیر، موضوع مدیریت و هماهنگی میان استانهای مجاور پارک ملی گلستان دوباره مورد بررسی قرار گرفته است. مسئولان محیط زیست تأکید دارند که این دغدغه به معنای تغییر در مدیریت این منطقه نخواهد بود و پارک همچنان زیر نظر استان گلستان اداره خواهد شد، اما در عین حال حفاظت از چنین اکوسیستم ارزشمندی نیازمند رویکردی جامع و فراتر از مرزها است. مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان نیز بر این نکته تأکید کرده است.
پارک ملی گلستان، ذخیرهگاهی جهانی
قدیر حسنزاده، مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان در این زمینه میگوید: پارک ملی گلستان به عنوان یک ذخیرهگاه جهانی، فراتر از مرزهای استانی بوده و حفاظت از آن با همکاری سه استان انجام میشود.
وی با اشاره به تاریخچه و اهمیت پارک ملی گلستان تصریح کرد: این پارک به عنوان نخستین منطقه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست در سال ۱۳۳۶ ثبت شده و به همین دلیل، یکی از مهمترین مناطق طبیعی ایران به شمار میآید.
حسنزاده همچنین به تأسیس شورای راهبری پارک ملی گلستان در سال ۱۳۹۷ اشاره کرده و افزود: این شورا به طور میانگین سالانه یک تا دو جلسه برگزار میکند و در این جلسات، نظرات استانداران و مدیران حفاظت محیط زیست سه استان مورد بررسی قرار میگیرد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان با بیان اینکه نمایندگانی از سازمانهای غیردولتی، جوامع محلی، دانشگاهها و فعالان محیط زیست در شورای راهبری حضور دارند، اضافه کرد: در این شورا کوشش شده است تا سهم استانها بر اساس وسعت آنها تعیین نشود و نمایندگان به طور متوازن از هر سه استان حضور داشته باشند تا تمامی ظرفیتها در راستای حفاظت از پارک ملی گلستان به کار گرفته شود.
وی تأکید کرد که در مورد ذخیرهگاه زیستکره نباید فقط به نگاه منطقهای اکتفا کرد و حفظ و مدیریت این منطقه نیازمند رویکرد یکپارچه و همکاری تمامی نهادها و جوامع محلی است.
در حالی که مدیرکل محیط زیست گلستان چنین نظری را مطرح کرده، فعالان محیط زیست و دوستداران طبیعت در گلستان نگران از به حاشیه رفتن این استان از مدیریت یکپارچه در این ذخیرهگاه ارزشمند بودند. بنابراین، برای پیگیری این موضوع، به سراغ نماینده مردم علیآبادکتول در مجلس رفتیم تا این ابهام را برای مردم استان روشن کنیم.
مدیریت پارک ملی متعلق به گلستان است
رحمتالله نوروزی، نماینده مردم علیآبادکتول در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه مدیریت پارک ملی گلستان در اختیار استان گلستان است، گفت: ما از اصالت، هویت و حق جغرافیایی استان گلستان برای این پارک ملی دفاع خواهیم کرد و نمیگذاریم که مسائل مدیریتی و اختلافات استانی به این ذخیرهگاه ارزشمند آسیب برساند.
وی با اشاره به مباحث موجود در رابطه با وضعیت جغرافیایی پارک ملی گلستان افزود: این پارک به عنوان قدیمیترین پارک ملی کشور و یکی از مهمترین مناطق حفاظتشده ایران، در شرق گلستان و غرب استان خراسان شمالی واقع شده و به دلیل ارزشهای طبیعی و زیستمحیطی، دارای جایگاهی فراملی و حتی بینالمللی است.
نوروزی بیان کرد که پارک ملی گلستان به عنوان یک ذخیرهگاه زیستکره و میراث طبیعی حائز اهمیت، نیازمند توجه ملی و فراملی است و نباید موضوع حفاظت از این گنجینه طبیعی به منازعات استانی یا دغدغههای مدیریتی محدود شود.
او همچنین اشاره کرد که پیگیری و نظارت بر این موضوع از سوی سازمان حفاظت محیط زیست کشور در حال انجام است و این سازمان هم تأکید دارد که پارک ملی گلستان متعلق به گلستان است و بنابراین انتظار داریم این مباحث با شفافیت در چارچوبهای اداری، حقوقی و تخصصی تبیین شود تا از بروز برداشتهای متنوع و اختلافات استانی جلوگیری شود.
به رغم حواشی مطرح شده از سوی برخی رسانهها و مسئولان استان خراسان شمالی برای تغییر در مدیریت یکپارچه پارک ملی، اما سرپرست دفتر زیستگاهها و امور مناطق حفاظت محیط زیست کشور این ادعا را رد کرده و گفت: مدیریت پارک ملی گلستان همچنان با استان گلستان باقی خواهد ماند.
وحید خیرآبادی با تأکید بر اینکه تشکیل شورای راهبری برای ذخیرهگاههای زیستکره به معنی تغییر در مدیریت این مناطق نیست، افزود: طبق روال گذشته، مدیریت ذخیرهگاه زیستکره با استانی خواهد بود که بیشترین مساحت ذخیرهگاه در آن قرار دارد و با توجه به اینکه بیشترین بخش این ذخیرهگاه در گلستان واقع شده، مدیریت آن نیز به این استان تعلق دارد.
وی در مورد نگرانیهای مطرحشده در خصوص تشکیل شورای راهبری پارک ملی گلستان گفت: در روزهای اخیر مسائل مربوط به ۱۴ ذخیرهگاه در نشاستههای فرعی دولت به نتیجه رسیده و قرار است این موضوع در کمیسیون اصلی نیز بررسی شود و پس از تصویب هیئت وزیران، سازوکارهای مدیریتی مربوط به این ذخیرهگاهها پیگیری خواهد شد.
خیرآبادی معتقد است که برای ذخیرهگاههایی که بین دو یا چند استان واقع شدهاند، شورای راهبری به منظور ایجاد هماهنگی میان استانها و شهرستانهای مختلف تشکیل شده است.
وی ادامه داد: مطابق روال سابق سازمان حفاظت محیط زیست، مدیریت ذخیرهگاههای زیستکره با استانی خواهد بود که بیشترین مساحت ذخیرهگاه در آن قرار دارد و از آنجایی که بیشترین منطقه این ذخیرهگاه در گلستان است، مدیریت آن همچنان در دست این استان خواهد بود.
به گزارش ایسنا، پارک ملی گلستان بهعنوان یک نشانه از اهمیت ضرورت مدیریت هماهنگ برای حفظ منابع طبیعی کشور، فراتر از یک محدوده جغرافیایی تلقی میشود. تداوم مدیریت این منطقه تحت سرپرستی استان گلستان در کنار تعامل و همکاری استانهای خراسان شمالی و سمنان میتواند به بهبود حفاظت از این ذخیرهگاه ارزشمند منجر شود. تجربیات سالهای اخیر نشان میدهد که حفظ چنین اکوسیستمی تنها از طریق تصمیمات مدیریتی ممکن نیست و نیاز به همکاری مستمر بین دستگاههای اجرایی، جوامع محلی، متخصصان و نهادهای محیط زیستی دارد. علاوه بر این، اقداماتی نظیر توسعه طرحهای آبخیزداری و کنترل عوامل تهدیدکننده، بیانگر این است که حفاظت از پارک ملی گلستان باید در چارچوب وسیعتری و با رویکرد پیشگیرانه دنبال شود.
در نهایت، آنچه مهم است حفظ موقعیت پارک ملی گلستان به عنوان میراث طبیعی ایران و ذخیرهگاهی با ارزش جهانی میباشد. این هدف تنها با پرهیز از دیدگاههای محدود منطقهای و حرکت به سمت یک مدیریت علمی، یکپارچه و مشارکتی میتواند محقق شود.
انتهای پیام