آیا محدودیت برگزاری تورهای «گاوبانگی» به نفع گوزنهای قرمز است؟
به اعلام ایسنا، دوران گاوبانگی یکی از حیاتیترین مراحل در چرخه زندگی مرالها به شمار میآید؛ زمانی که گوزنهای نر از طریق صداهای خاص به جلب مادهها و همچنین منطقهبندی قلمرو میپردازند و در این راستا با یکدیگر به رقابت میپردازند. در این دوران، آرامش محیط زیست از اهمیت بالایی برخوردار است و هر نوع فعالیت و حضور انسانی خارج از ضوابط حفاظتی، میتواند بر رفتار طبیعی این گونه تأثیر منفی بگذارد.
در سالهای اخیر، توجه به برگزاری تورهایی تحت عنوان «تور گاوبانگی» جهت مشاهده و شنیدن صداهای مرالها افزایش یافته است؛ اما گسترش گردشگری، سر و صدا و تردد در زیستگاهها این سوال را به وجود آورده که آیا تماشای این پدیده طبیعی ممکن است به بهای برهم خوردن آرامش این جانوران تمام گردد؟ از سویی دیگر، بانگ مرالها میتواند اطلاعاتی ارزشمند درباره محل زندگی این گونه به شکارچیان غیرمجاز ارائه دهد و بر حساسیت موضوع بیفزاید.
بر این اساس، سازمان حفاظت محیط زیست تصمیم به ممنوعیت برگزاری تورهای گردشگری در فصل گاوبانگی گرفته است؛ تصمیمی که به اعتقاد کارشناسان، در صورت اجرایی شدن مؤثر میتواند به محافظت بهینه از مرالها بیانجامد. با این حال، کارشناسان توصیه میکنند به جای گردشگری انبوه، باید از تخصص افراد علاقهمند و متخصص به شکل «حفاظت مشارکتی» بهرهبرداری شود تا از یک سو کمبود نیروی انسانی در مناطق جبران گردد و از سوی دیگر، این دوره حساس بدون اختلال در روند طبیعی زندگی مرالها طی شود.
بیشتر بخوانید:
ممنوعیت برگزاری تورهای گاوبانگی
ممنوعیت تورهای گاوبانگی؛ اقداماتی برای کاهش فشار بر مرالها در زمان جفتگیری
عبدالله سالاری - کارشناس محیط زیست طبیعی و مدیریت حیات وحش - با تأکید بر حساسیت فصل گاوبانگی مرالها، ممنوعیت برگزاری تورهای گردشگری در این دوره را تصمیمی حکیمانه توصیف کرد و به ایسنا گفت: ورود تعداد زیادی گردشگر به زیستگاه مرالها میتواند فرایند طبیعی جفتگیری این گونه را مختل کند.
وی ادامه داد: گاوبانگی در واقع بخشی از دوره مستی و فصل جفتگیری مرالهاست؛ زمانی که این گونه باارزش حیات وحش برای جفتگیری اقدامات لازم را انجام میدهد و به وسیله بانگ زدن، رقبای خود را از قلمرو خود دور میسازد و حدود خود را تعیین میکند.
این کارشناس حیات وحش در خصوص رونق تورهای موسوم به «تورهای گاوبانگی» افزود: برنامهریزی و برگزاری تور به این شیوه، یک راهکار علمی و اصولی نیست، چرا که در دوره جفتگیری که از حساسترین زمانهای زندگی این حیوان محسوب میشود، ازدحام و حضور بیش از اندازه انسان میتواند چرخه طبیعی جفتگیری را مورد تهدید قرار دهد.
سالاری همچنین اشاره کرد: در صورتی که تصمیم بر این باشد که از ظرفیت علاقهمندان در این دوره استفاده شود، بهتر است به جای «تور گردشگری» از مفهوم «مدیریت مشارکتی» بهره برد، بدین صورت که افراد خواهان، متخصص و آگاه به همراه مأموران سازمان حفاظت محیط زیست در مقیاس کنترلشده در مناطق مستقر شده و به حفاظت از حیات وحش یاری رسانند.
این کارشناس محیط زیست طبیعی با تأکید بر کمبود نیروی انسانی در برخی مناطق حفاظتشده تصریح کرد: به ویژه در دوره گاوبانگی که زمان حساسی به شمار میآید، میتوان از نیروهای آموزشدیده برای همکاری با محیطبانان استفاده کرد و مقداری از کمبود نیروی انسانی را از این طریق جبران نمود.
وی با بیان اینکه حضور تورهای گردشگری انبوه در زیستگاههای گاوبانگی برکات اکولوژیکی برای محیط به همراه ندارد، خاطرنشان کرد: برخی افراد که به عنوان گردشگر به این مناطق وارد میشوند، از آگاهی لازم نسبت به رفتار زیستی این گونه یا خطرات محیطی بیبهره هستند و حضور آنها نه تنها ممکن است به اکوسیستم صدمه بزند، بلکه میتواند آنها را نیز در خطر قرار دهد.
سالاری همچنین با اشاره به احتمال سوءاستفاده شکارچیان غیرمجاز از صداهای مرالها در فصل گاوبانگی اظهار داشت: بانگ مرالها میتواند به شکاریها اطلاعاتی درباره محل حضوری این گونه ارائه دهد؛ بنابراین در این شرایط، افزایش تردد و حضور افراد غیرضروری در زیستگاه با اهداف حفاظتی همخوانی ندارد.
وی ممنوعیت برگزاری تورهای گردشگری در فصل گاوبانگی را تصمیمی منطقی و سنجیده ارزیابی کرد و گفت: اگر این ممنوعیت بهطرز مناسبی پیادهسازی شود و تنها به روی کاغذ محدود نماند، میتواند در حفاظت از مرالها و بهبود وضعیت فصل گاوبانگی بسیار مؤثر عمل کند.
این کارشناس محیط زیست طبیعی در پاسخ به این پرسش ایسنا که آیا این تصمیم میتواند بر موفقیت فصل گاوبانگی تأثیر بگذارد، توضیح داد: بهطور حتم اگر منظور از گردشگری، حضور انبوه افراد و ایجاد آلودگی صوتی باشد، ما ظرفیت پذیرش چنین توریسمی در فصل گاوبانگی و حتی در بسیاری از مناطق طبیعی کشور را نداریم، اما اگر این مهم به شکل حفاظت مشارکتی و با حضور متخصصین و آموزشدیده انجام شود، نه تنها به مشکلات دامن نمیزند بلکه میتواند مفید هم باشد.
سالاری در انتها بر لزوم همکاری میان سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تأکید کرد و بیان داشت: مسئولیت گردشگری در کشور بر عهده وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و مسئولیت حفاظت از مناطق و گونههای حیات وحش نیز به سازمان حفاظت محیط زیست اختصاص دارد؛ به همین خاطر همکاری این دو نهاد میتواند در مدیریت اصولی گردشگری در زیستگاههای حیات وحش و حفاظت از گونههایی نظیر مرال بسیار مؤثر واقع گردد.
انتهای پیام