آموزش و تعامل دانشگاهها؛ دو نیاز اساسی برای تقویت برنامههای حفاظت از لایه اُزُن
شهرام حیدریان در روز یکشنبه ۲۲ شهریور در مراسمی که به مناسبت بزرگداشت روز جهانی حفاظت از لایه اُزُن و سیونهمین سالگرد پروتکل مونترال در ادارهکل حفاظت محیطزیست استان اصفهان برگزار شد، سخنرانی کرد و گرانبهایی آموزش را بهعنوان کلیدیترین مؤلفه در فعالیتهای دفتر حفاظت از لایه اُزُن معرفی نمود. او تأکید کرد که اشتغال به آموزش نباید به برگزاری یک دوره محدود شود و باید فرآیندهای یادگیری را پیوسته ارزیابی کنیم، بهگونهای که از عملکرد افرادی که مورد آموزش قرار گرفتهاند، بهطور مداوم پیگیری بهعمل آید تا دریابیم آیا این افراد همچنان تواناییهای خود را به درستی به کار میگیرند یا خیر.
وی ادامه داد: در زمینه مسائلی چون جمعآوری گازها باید بررسی کنیم که آیا آموزشدیدگان به طور مداوم از مباحث آموختهشده بهره میبرند و آیا برای انجام وظایف و اجرای صحیح فرآیندها، تدابیر مناسب را در ذهن دارند یا خیر. با گذر زمان، تقاضا برای تجهیزات جدید و پیشرفته در ارگانها افزایش مییابد و بههمین دلیل لازم است بهروزرسانیهای متناسب با تحولات علمی و نیازهای نو را در این حوزه در نظر داشته باشیم.
آمادگی دفتر حفاظت از لایه اُزُن برای حمایت از آموزشها
نماینده سازمان ملل متحد و رابط سازمان حفاظت محیطزیست خاطرنشان کرد: در زمینه آموزش، من بهعنوان یک وعده ذکر میکنم که اگر نیاز و خواستهای از سوی نهادهای مرتبط مطرح شود، ما ضمن حمایت مالی و اجرایی، با کمال میل در اختیار این موارد خواهیم بود و هیچ محدودیتی به لحاظ تأمین اعتبار وجود ندارد. اگر سازمانها مایل به حل مسائل بهطور جدی باشند، لازم است با مدیرکل استان مشورت کرده و درخواستهای خود در زمینه برگزاری دورههای آموزشی، بازآموزی، تأمین تجهیزات، و سایر اقدامات لازم را مطرح کنند تا بتوانیم اقدامات مقتضی را انجام دهیم. ایران در بین کشورهای پیشگام قرار دارد و موفق شده است در نمودار نظارت بر وضعیت لایه اُزُن جایگاه قابل توجهی را بهدست آورد.
ایران مصرفکننده است، نه تولیدکننده
حیدریان با تأکید بر اهمیت توجه به نقش کشور در مسئله مواد مخرب لایه اُزُن اظهار داشت: باید به یاد داشت که ما تولیدکننده نیستیم بلکه مصرفکننده هستیم. اما در جایگاه مصرفکننده، در حال حاضر در موقعیت مناسبی به سر میبریم و طی شرایط موجود، توانستهایم چندین رتبه بینالمللی کسب کنیم. لازم است که بار دیگر به مقوله آموزش توجه کنیم و آن را بسیار جدی بگیریم. یکی از فرصتهای مهم برای ما، ظرفیتهای دانشگاههاست که میتواند به بهرهوری در این زمینه کمک کند. باید دانشگاهها را با موضوعات و فعالیتهای سازمان حفاظت محیطزیست بهخوبی همسو سازیم و از این ظرفیت بهرهمند شویم، چرا که این مراکز علمی و پژوهشی منابع پرارزشی در اختیار دارند و استادان آنها ارتباطات علمی قوی و مفیدی با دیگر مراکز دارند و در صورت تأمین مالی، میتوان از این امکانات بهرهبرداری لازم را کرد.
او اضافه کرد: ضروری است شیوه همکاری میان دانشگاهها و سازمان حفاظت محیطزیست بهصورت دقیقتر و شفافتری مشخص شود. به عنوان نمونه، مراکز علمی در استان اصفهان میتوانند با سازمان حفاظت محیط زیست از طریق برگزاری همایشها، گردهماییها و سایر برنامههای مشابه فعالیت داشته باشند و موضوعات مورد نظر را به پیش ببرند. دانشگاهها میتوانند طرحهای خود را با استفاده از مسیرهای روشن و مشخص به سازمان حفاظت محیطزیست ارجاع دهند، و سازمان نیز پس از بررسی، اقدام لازم را در قالب پروژههای مورد نیاز سازمان انجام دهد.
استفاده از استادان و فارغالتحصیلان؛ ظرفیتی کمنظیر برای محیط زیست
نماینده سازمان ملل و رابط سازمان حفاظت محیطزیست بر این نکته تأکید کرد: هیچ گزینهای بهتر از بهرهبرداری از استادان دانشگاه و فارغالتحصیلان برای پیش بردن بسیاری از این فعالیتها وجود ندارد و بهترین رویکرد، استفاده از همین ظرفیتهای علمی است. دانشجویان و فارغالتحصیلانی که در دانشگاهها مشغول به تحصیل هستند، میتوانند بهعنوان قویترین نیرویی که در سازمان حفاظت محیطزیست فعالیت کند شناسایی شوند. حداقل انتظار این است که این افراد قادر به مشارکت مؤثر با محیطبانان و فعالان حوزه محیطزیست باشند و توانایی انتقال دانش خود را در عرصه عمل به سازمان حفاظت محیطزیست داشته باشند.
ظرفیت دانشگاهها تنها به حفاظت از گونهها محدود نمیشود
حیدریان خاطرنشان کرد: این همکاری نباید صرفاً در زمینه حفاظت از یک گونه خاص محدود شود، بلکه هر موضوعی که بهطور کلی اثرگذار باشد، میتواند در قالب همکاری میان دانشگاه و سازمان حفاظت محیطزیست تعریف شود. تمام پروژههایی که دانشگاهها میتوانند در ارتباط با مسائل محیط زیستی تعریف کنند، میتوانند بهمنزله زمینهای برای همکاری محسوب شوند. برای نمونه، اکنون جای خالی پروژههای دانشگاهی در زمینه حفاظت از لایه اُزُن حس میشود و میتوان با دانشگاه اصفهان، دانشگاه صنعتی اصفهان و دیگر دانشگاههای استان همکاریهای لازم را در این راستا برقرار کرد و طرحهای پژوهشی و پایاننامهها را نیز به این مقوله مرتبط کرد.
او بر اهمیت تأمین مالی برای اجرای طرحهای پژوهشی نیز تأکید کرد و یادآور شد: هر پروژهای که توسط دانشگاهها ابلاغ میشود، نیازمند پشتوانه مالی است و باید مشخص شود این تأمین مالی از کدام منابعی انجام میشود. اگر دانشگاهی پروژهای در زمینه حفاظت از لایه اُزُن یا سایر مسائل زیستمحیطی تعریف کند، نیاز است که سازوکاری برای همکاری، تأمین اعتبار و حمایت از اجرای پروژه وجود داشته باشد تا بتوان از ظرفیتهای علمی دانشگاهها به نحو مطلوب استفاده کرد. به علاوه، ایجاد ارتباط منسجم میان دانشگاهها و سازمان حفاظت محیطزیست میتواند بستر را برای استفاده از استعدادهای اساتید، دانشجویان و فارغالتحصیلان فراهم کند تا این پتانسیلهای علمی و پژوهشی در راستای حل مسائل و اجرای پروژههای محیطزیستی، بخصوص حفاظت از لایه اُزُن، به کار گرفته شود.
طراحی سامانه هوشمند برای جلوگیری از هدررفت انرژی
رسول بهارلو، مدیر HSC گروه صنعتی انتخاب اظهار داشت: برخی مسائل مانند مسائل زیستمحیطی، به وضوح قابل مقایسه با شرایطی هستند که تمام افراد در یک کشتی قرار دارند و هیچکس نمیتواند بگوید این بخش متعلق به من نیست و من میتوانم در آن کشتی سوراخی ایجاد کنم. مسئله لایه اُزُن نیز از همین دست موضوعات است و همه ما در قبال آن مسئولیت داریم. شرکت انتخاب در سالهای گذشته فعالیتهای مختلفی را در زمینه حفاظت از لایه اُزُن انجام داده است.
او ادامه داد: گروه صنعتی انتخاب بهعنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان لوازم خانگی در خاورمیانه و سازنده محصولاتی مانند یخچال، نخستین گامهای خود در راستای حفاظت از لایه اُزُن را با تغییر گاز استفاده شده در محصولات آغاز کرد. اولین اقدام این گروه صنعتی، تغییر گاز به گاز ۱۳۴A بود. شاید این تغییر در نگاه اول صرفاً یک تغییر گاز به نظر برسد، اما این انتخاب تأثیر عمیقی بر طراحی و توسعه محصولات جدید و همچنین طراحی مجدد محصولات فعلی داشت.
مدیر HSC گروه صنعتی انتخاب خاطرنشان کرد: این تغییر باعث دگرگونی کلی در طراحی سیکل تبرید شد تا بتوان با گاز جدید ساختار آن را تعریف و پیادهسازی کرد. بنابراین، موضوع تغییر گاز فقط به نوع گاز محدود نمیشود، بلکه این اقدام تأثیر مشهودی بر طراحی و ساخت محصولات نیز داشته است. اقدام دوم گروه صنعتی انتخاب در زمینه حفاظت از لایه اُزُن شامل حذف گازهای مخرب لایه اُزُن مانند R22 و R11 از کمپرسورها و چیلرهای مجموعه بود که به جای آن، از گازهای جایگزین همچون R410 و R404 استفاده گردید.
بهارلو همچنین یادآور شد: چنین اقداماتی از جمله گامهای بزرگ گروه صنعتی انتخاب در راستای حفاظت از لایه اُزُن محسوب میشود و این مجموعه در فرآیند تولید و فعالیتهای صنعتی خود، الزامات زیستمحیطی را مدنظر قرار داده است. یکی دیگر از اقدامات مهم ما، ایجاد تصفیهخانه فاضلاب بود که امکان استفاده از آب تصفیهشده در کشاورزی را فراهم میسازد. همچنین، استفاده از پنلهای خورشیدی نیز از دیگر تلاشهای ما بوده که در راستای توجه به انرژیهای پاک و کاهش آثار زیستمحیطی فعالیتهای صنعتی انجام شده است.
استانداردها نباید صرفاً برای دریافت گواهینامه دنبال شوند
او به یکی از اقدامات مؤثر گروه صنعتی انتخاب در زمینه جلوگیری از هدررفت انرژی اشاره کرد و گفت: یکی از نوآوریهای جذابی که برای نخستین بار در گروه صنعتی انتخاب به اجرا درآمد، مربوط به جلوگیری از هدررفت انرژی در سولههای تولیدی بود. در این راستا، بر روی زمین تمام درهای سوله، سنسورهایی نصب کردیم که به محض نزدیک شدن لیفتراکها، پردههای برقی بهطور خودکار بالا میروند و پس از عبور لیفتراک و فاصله گرفتن آن، سنسور عمل کرده و پرده به صورت خودکار پایین میآید. هدف از این طرح جلوگیری از هدررفت انرژی بود تا در زمانهایی که نیازی به باز بودن ورودی سولهها وجود ندارد، انرژی محیط در سالن هدر نرود. این اقدام نیز در راستای فعالیتهای گستردهای است که گروه صنعتی انتخاب در حوزه محیطزیست و مدیریت مصرف انرژی انجام داده است.
مدیر HSC گروه صنعتی انتخاب به بحث استانداردهای مدیریتی اشاره کرد و افزود: در بسیاری از شرکتها الزامی وجود دارد که بر اساس آن باید بهدنبال دریافت استانداردهای مربوط به سیستم مدیریت یکپارچه یا IMS باشیم. سیستم مدیریت یکپارچه شامل سه استاندارد است: ISO 9001، ISO 14001 و ISO 45001، و در این میان، استاندارد ISO 14001 از اهمیت ویژهای در زمینه محیطزیست برخوردار است. بسیار حائز اهمیت است که صنایع به این آگاهی برسند که ISO 14001 تنها یک مفهوم یا یک مقطع زمانی نیست که بخواهیم آن را پشت سر بگذاریم تا صرفاً گواهینامهای را دریافت کنیم. اجرای واقعی این استاندارد نیازمند کشتن فرهنگی مشترک در بین مدیریت ارشد و تمام بخشهای سازمان است تا کلیه ذینفعان نسبت به آن درک مشترکی پیدا کنند.
در صنعت فقط محصول تولید نمیکنیم؛ آینده تولید میکنیم
بهارلو تأکید کرد: در موضوعات محیطزیستی، امیدوارم به این درک دست یابیم که ما هنوز به آن نقطه آگاهی نرسیدهایم و باید پیش از آنکه با کمبود یا مشکل جدی مواجه شویم، برنامهریزیهای لازم را انجام دهیم و تا زمانی که امکان انجام اقدامات اصلاحی وجود دارد، آنها را اجرایی کنیم. در صنعت ما تنها محصول تولید نمیکنیم بلکه آیندهای را شکل میدهیم. اگر آیندهای که میسازیم، پایدار باشد، باید به فکر هوایی باشیم که نسلهای آینده در آن نفس میکشند. لایه اُزُن متعلق به همه ماست و حفاظت از آن نیز باید بخشی از مسئولیتهای امروز ما تلقی شود.
آموزشهای مهارتی؛ زمینهساز بهبود شرایط اشتغال
در پایان عباس مهدیان، معاون آموزش ادارهکل آموزش فنیوحرفهای استان اصفهان اضافه کرد: سازمان آموزش فنیوحرفهای کشور، آموزشهای مهارتی غیررسمی را با هدف ایجاد ارتباط و با توجه به مأموریتی که در اختیار دارد، ادامه میدهد؛ یکی از تدابیر مؤثر برای تحقق این هدف، همکاریهای مشترک میان سازمان و نهادهای مختلف است تا از این طریق شرایط اشتغال در کشور تقویت شود و شایستگیهای شغلی و موضوعات مرتبط با توافقها و نحوه صحیح انجام فعالیتهای شغلی در سطح جامعه به سرانجام برسد.
وی ادامه داد: یکی از نهادهایی که سازمان آموزش فنیوحرفهای کشور از مدتها پیش با آن همکاری داشته، سازمان حفاظت محیطزیست است که در سایه موضوعات مختلف مطرحشده در این زمینه، از جمله بحث حفاظت، پروژههای مشترکی میان دو نهاد شکل گرفته است. در ارتباط با همکاری با سازمانهای بینالمللی نیز تعاملات پراهمیتی وجود داشته و پیش از تفاهمات مشترکی که با سازمان حفاظت محیطزیست شکل گرفته، همکاریهایی در این راستا رقم خورده است. آموزشهای مهارتی در صورت ارائه بهصورت سفارشمحور، از کیفیت لازم برخوردار میشوند؛ زیرا منافع مربوط به این آموزشها برای سازمان و همچنین هدایت و نظارت از طرف نهادهای مرتبط، میتواند به شکل مؤثری در پیگیری این موضوع دنبال شود.
تأکید بر توسعه مشاغل سبز
معاون آموزش ادارهکل آموزش فنیوحرفهای استان اصفهان به ارتباط میان آموزشهای مهارتی و حفاظت از محیطزیست پرداخت و گفت: در حوزه محیطزیست و حفظ آن، دو مبحث اساسی وجود دارد؛ نخست سبز شدن مشاغل و دوم شناسایی و گسترش مشاغل سبز. در جامعه، تعداد زیادی تکنسین و نیروهای کار در زمینههای مختلف فعال هستند و ممکن است در برخی آراء از شیوههایی بهره برند که با نیازهای زیستمحیطی سازگاری نداشته باشد. لذا این موارد باید در استانداردهای آموزشی که تدوین یا اصلاح میشوند، مدنظر قرار گیرد تا افراد بتوانند مهارتهای جدیدی را دریافت کرده و در مشاغل قدیمی خود الزامات و ملاحظات پیرامون محیطزیست را رعایت کنند.
مهدیان اضافه کرد: موضوع دیگر، گسترش مشاغل مستقیم مرتبط با محیطزیست است که میتوانند به حفظ سلامت محیط کمک کنند. بهعنوان مثال، موضوع انرژیهای تجدیدپذیر و مسائلی از این دست باید در دستور کار قرار گیرند و بایستی بر روی گسترش مشاغلی که در این زمینه ایجاد میشوند، کار کنیم. سازمان آموزش فنیوحرفهای کشور بر روی هر دو موضوع تأکید دارد و آنها را پیگیری میکند، بخصوص در تفاهمنامهای که با سازمان حفاظت محیطزیست منعقد شده و موضوعات مرتبط با آن در حال پیگیری و تحقق است.
آغاز آموزشهای مرتبط با حفاظت از لایه اُزُن از سال ۱۳۸۰
او با اشاره به سوابق آموزشهای مرتبط با حفاظت از لایه اُزُن تأکید کرد: موضوع حفاظت از لایه اُزُن و آموزشهای مرتبط از سال ۱۳۸۰ در سازمان آموزش فنیوحرفهای کشور آغاز شده و این فعالیتها تحت همکاری با یونیدو و یونپ صورت پذیرفته است. در این راستا، ۱۹ دوره آموزشی برای ۴۸۷ نفر برگزار شده که معمولاً ۸ تا ۱۰ درصد این آمار به استان اصفهان اختصاص داشته است. با توجه به تنوع فعالیتها و پیشرو بودن استان اصفهان در زمینه آموزشها، این استان قابلیت بالایی در این حوزه بهدست آورده است. نیازسنجی و تقاضاهای موجود از موضوعات اصلی مورد پیگیری در سازمان آموزش فنیوحرفهای کشور به شمار میآید و برنامهریزی آموزشی نیز براساس همین نیازها انجام میگیرد.
بازنگری استانداردهای آموزشی و تجهیز کارگاهها
معاون آموزش ادارهکل آموزش فنیوحرفهای استان اصفهان اضافه کرد: یکی از موضوعات مهم در این فرآیند، تدوین استانداردهای آموزشی و همچنین بازنگری این استانداردها بهگونهای است که با نیازهای جامعه همخوانی داشته باشد. موضوع دیگر، تجهیز کارگاههای آموزشی در کشور و استانها است که خوشبختانه استان اصفهان در سال ۱۳۹۹ در بین شش یا هفت استانی قرار داشت که اقدام به تجهیز کارگاههای آموزشی کرد. علاوه بر کارگاههای آموزشی مرتبط با ثبتکنندهها در مرکز استان، کارگاههای مربوط به دورههای آموزشی حفاظت نیز تجهیز و تقویت شدند تا بستر مناسبی برای اجرای کارآمدتر و مؤثرتر دورههای آموزشی فراهم گردد.
مهدیان همچنین بر اهمیت تقویت مربیان و مدرسان این حوزه تأکید کرد و توضیح داد: تقویت مربیان و مدرسانی که آموزش در این حوزه را ارائه خواهند داد، از موضوعات اساسی به شمار میآید. در طول همکاریهای انجامشده، در زمینه آموزش مربیان دورههای متعددی برگزار شد و نمایندگان اصفهان نیز حضور مؤثری داشتند و از آموزشهایی که در سطح کشور وجود داشت، بهرهبرداری کردند. پس از آن، انتقال این آموزشها به تکنسینها و مربیانی که در استان مشغول به کار بودند، پیگیری شد.
او به روند برنامهریزی و اجرای دورههای آموزشی اشاره کرده و گفت: یک مورد دیگر در این زمینه بازنگری به دورههای آموزشی، برنامهریزی و اجرای آنها بوده است که باید بهطور مشترک انجام پذیرد. در این روند، دورههای آموزشی به جامعه هدف و افرادی که در حوزههای گوناگون فعال بودند، شناسانده میشد و ما تلاش کردیم افراد مؤثرتری را برای شرکت در این دورههای آموزشی ترغیب کنیم. هدف ما این بود که این افراد با تغییرات لازم در شغل خود برای حفاظت از لایه اُزُن آشنا شوند و نسبت به اهمیت و ضرورت این موضوع آگاهی بیشتری پیدا کنند و مهارتهای جدید لازم را فراگیرند.
برگزاری ۳۸ دوره آموزشی در سالهای ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸
معاون آموزش ادارهکل آموزش فنیوحرفهای استان اصفهان به برگزاری دورههای آموزشی در سالهای بعد اشاره کرد و گفت: در سالهای ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸، ۳۸ دوره آموزشی بار دیگر در قالب همکاری با یونیدو و سازمان ملی استاندارد برگزار گردید. در سال ۱۳۹۹، همکاری با سازمان حفاظت محیطزیست آغاز شد و تفاهمنامهای میان دو نهاد امضا گردید که در ادامه نیز تمدید شد. در ابتدا، موضوع تجهیز کارگاههای آموزشی و آموزش مربیان دنبال گردید و در سال ۱۴۰۰، آموزش ۱۳۱ نفر از مربیان و ۸۳۱ تکنسین در کل کشور صورت پذیرفت. در سال ۱۴۰۱ نیز همکاری با حوزه محیطزیست ادامه داشت و نزدیک به ۵۰۰ نفر آموزش دیدند؛ در سال ۱۴۰۲ نیز دوره ویژهای برای مربیان کشور برگزار شد و در سال ۱۴۰۴ تعداد نزدیک به ۱۵۰ نفر از سرتاسر کشور این دوره آموزشی را سپری کردند.
مهدیان بر این نکته تأکید داشت که همکاریهای انجام شده باید بیشتر توسعه یابد و اضافه کرد: موضوع حفاظت از محیطزیست و همکاریهای مرتبط با آن باید حتی فراتر از آنچه تاکنون بوده، گسترش یابد و تحولی بزرگ در این حوزه رخ دهد. خصوصاً موضوع حفاظت از لایه اُزُن نیازمند توجه بیشتر است و پیشنهادات و انتظاراتی وجود دارد که میتوان آنها را در استان اصفهان مطرح و پیگیری کرد.
اصفهان میتواند به مرکز آموزش استانهای همجوار تبدیل شود
او ادامه داد: اصفهان ظرفیت بالقوهای برای گسترش این آموزشها دارد. در سالهای گذشته که ما دورههای آموزشی را برگزار میکردیم، حتی از استانهای همجوار نیز برای شرکت در این دورهها به اصفهان میآمدند و استانهای نزدیک از ظرفیتهای آموزشی اصفهان بهره میبردند. یکی از مسائل اساسی این است که در استان اصفهان نمیتوانیم صرفاً منتظر قراردادهای ملی باشیم و باید به شکلی خلاقانه از ظرفیتها و قابلیتهای در دسترس در داخل استان بهرهبرداری کنیم تا آموزشها را افزایش دهیم. با وجود کارگاههای آموزشی تجهیز شده و مربی آموزشدیده، میتوانیم برنامههای آموزشی را در داخل استان پیش ببریم.
معاون آموزش ادارهکل آموزش فنیوحرفهای استان اصفهان در انتها گفت: در بخش محیطزیست، باید استانداردهای آموزشی مرتبط با حضور متخصصان و صاحبنظران مورد بازنگری قرار گیرد و در زمینههای مختلف مشاغل، تقویمهای آموزشی بهصورت مشترک دنبال شود. علاوه بر این، فعالسازی مؤسسات مردمنهاد و همکاری با بخش خصوصی نیز باید در کانون توجه قرار گیرد. بهتدریج که توانستهایم حضور مؤسسات مردمنهاد و بخش خصوصی را در موضوعات گوناگون و از طریق همکاریهای مشترک افزایش دهیم، ظرفیتهای بیشتری برای بهبود اهدافمان ایجاد میشود. تشکیل یک کمیته تخصصی در استان میتواند بسیار مفید باشد تا بهصورت دورهای جلسههایی برگزار کند، اقدام به تصمیمگیری و برنامهریزی کند و بتوانیم در آینده نیز گامهای مؤثرتری در این زمینه دنبال کنیم.
انتهای پیام