بهای کمهزینهترین موتورسیکلت به ۲۳۰ میلیون تومان رسید
موتورسیکلت بهعنوان گزینهای اقتصادی برای حملونقل در نظر گرفته شده بود، اما اکنون قیمت آن هر روز به قیمت خودروهای اقتصادی نزدیکتر میشود. از اسفند ماه، قیمت موتورسیکلت با حدود 40 تا 50 درصد افزایش، به اعتقاد رئیس اتحادیه فروشندگان دوچرخه و موتورسیکلت تهران، خرید یک موتورسیکلت صفر کیلومتر به قیمتی کمتر از 230 میلیون تومان دیگر ممکن نیست.
طبق گزارش ایران، در چنین شرایطی، برخی از خریداران به بازار دستدوم روی آوردهاند؛ بازاری که خود تحت تأثیر کاهش موجودی و افزایش قیمتها قرار گرفته است. اصغر فرضیپور قرهلر، رئیس اتحادیه فروشندگان دوچرخه و موتورسیکلت و لوازم یدکی تهران، به مشکلات زنجیره تأمین و مسائل وارداتی بهعنوان عوامل اصلی این افزایش قیمت اشاره میکند و معتقد است که تداوم این وضعیت بیشتر به شرایط اقتصادی کشور، نرخ ارز و امکان تثبیت فرآیند واردات وابسته است.
چقدر از ابتدای سال قیمت موتورسیکلت افزایش یافته و آیا این افزایش به دلیل یک عامل خاص است؟
از اسفند ماه و بهویژه از آغاز سال جاری، قیمت موتورسیکلتها بین 40 تا 50 درصد افزایش یافته است. اما اگر این موتورسیکلتها را با سایر کالاها یا خودروها مقایسه کنیم، میزان افزایش قیمت آنها چندان زیاد بهنظر نمیرسد. نکته اساسی این است که زنجیره تأمین موتورسیکلت با چالشهای قابل توجهی مواجه است.
مشکلاتی از قبیل ثبت سفارش، تخصیص ارز، ترخیص کالا و ورود قطعات، همگی در این زمینه نقش دارد. در سال جاری، تخصیص ارز به واردکنندگان تقریباً متوقف شده و روند ثبت سفارش نیز با موانع جدی روبهروست. با بروز مشکلات در مبادی ورودی و در عین حال افزایش قیمت قطعات و هزینههای تولید، طبیعی است که قیمت نهایی نیز بالا رود. بخشی از افزایش قیمت بهطور مستقیم به مسائل واردات و تأمین قطعات مربوط میشود.
در حال حاضر، ارزانترین موتورسیکلت صفر کیلومتر در بازار چه قیمتی دارد؟
در حال حاضر، موتورسیکلت صفر کیلومتر و اقتصادی با قیمتی کمتر از 230 میلیون تومان در بازار وجود ندارد. قیمت مدلهای اقتصادی از 230 میلیون تومان آغاز میشود. همین امر باعث شده تا گروهی از مردم که قادر به خرید موتورسیکلت صفر نیستند، به بازار دستدوم روی آورند.
آیا افزایش قیمت در تمامی مدلها یکسان بوده است؟
خیر. میزان افزایش قیمت در مدلهای مختلف متغیر است. موتورسیکلتهایی که قیمت بالاتری دارند و قطعات آنها کمیابتر یا بهصرفهتر است، بهطور طبیعی افزایش قیمت بیشتری را تجربه میکنند. لذا نمیتوان برای تمامی مدلها یک درصد واحد در نظر گرفت.
وضعیت تأمین قطعات و خدمات پس از فروش چه گونه است؟
ما با چالشهای جدی در ارائه قطعات و خدمات پس از فروش روبهرو هستیم. برای هر موتورسیکلت که تولید یا وارد میشود، باید بخشی از قطعات را برای خدمات پس از فروش در نظر گرفت، اما درعمل، این بخش با مشکلاتی مواجه است.
گاه یک موتورسیکلت بهمدت یک یا دو ماه در مراکز خدمات پس از فروش معطل میماند، زیرا قطعه موردنیاز آن تأمین نشده است. در برخی موارد، حتی ناچار به اوراق کردن یک موتورسیکلت صفر کیلومتر میشوند تا از قطعات آن بهمنظور تعمیر موتورسیکلتهای دیگر استفاده کنند. این وضعیت نشان میدهد که مشکل تأمین قطعات تنها یک مشکل صنفی نیست و بر هزینهها و رضایت مشتریان تأثیر قابل توجهی دارد.
چه درصدی از قطعات تولید موتورسیکلت از خارج وارد میشود؟
بخش قابل توجهی از قطعات بهویژه اجزا اصلی از خارج تأمین میشود. بنابراین، نوسانات نرخ ارز بهصورت مستقیم بر قیمت موتورسیکلت تأثیر میگذارد. در کشور ما، حدود 40 تولیدکننده موتورسیکلت وجود دارد که نزدیک به 24 یا 25 تا از آنها فعالاند. در مقابل این مقدار تولیدکننده، باید تعداد مناسبی از کارخانههای تولید قطعات و لوازم یدکی داشته باشیم، اما چنین ظرفیتی در ایران موجود نیست.
به همین دلیل، بسیاری از قطعات مورد نیاز از خارج خریداری میشوند و با نرخ ارز محاسبه میشوند. مشکل دیگر این است که حتی اگر یک واردکننده بتواند ارز را تأمین کند، در ثبت سفارش و واردات با مشکلاتی روبهرو میشود. بعضی از کالاها ماهها در بندر میمانند و هنوز امکان ترخیص آنها فراهم نشده است. این مسائل در نهایت خود را در قیمت نهایی محصول نشان میدهند.
آیا میتوان گفت که افزایش قیمت موتورسیکلت صرفاً ناشی از نوسانات نرخ ارز نیست و عوامل دیگری نیز در این روند مؤثر هستند؟
بله، اینطور است. فقط نوسانات نرخ ارز نیست که تأثیرگذار است. هزینههای نیروی انسانی، خدمات، حمل و نقل، انرژی و سایر هزینههای تولید نیز در حال افزایش هستند. وقتی حقوق کارگران و کارکنان بالا میرود، هزینه تولید نیز به تبع آن افزایش مییابد. هزینههای خدمات، آب، برق و دیگر موارد نیز رشد داشته است.
با توجه به شرایط کنونی، آیا افزایش قیمت موتورسیکلت بیشتر تحت تأثیر تولیدکنندگان است یا شبکه توزیع و بازار نیز در این وضعیت نقش دارند؟
برخی از افزایش قیمت بهطور قطع ناشی از بالا رفتن هزینههای تولید و تأمین قطعات است. وقتی قیمت مواد اولیه و قطعات افزایش مییابد، تولیدکنندگان ناچار به اصلاح قیمت محصولات خود براساس هزینههای جدید میشوند. در کنار این، وضعیت بازار و تعادل عرضه و تقاضا نیز تأثیرگذار است. زمانی که عرضه کاهش مییابد و همزمان هزینههای تولید افزایش مییابد، قیمتها در بازار نیز بالا میرود.
کاهش قدرت خرید خانوار چه تأثیری بر تقاضای موتورسیکلت داشته است؟
بهوضوح قدرت خرید مردم کاهش یافته و این مسأله بر تقاضا تأثیر گذاشته است. از سوی دیگر، کاهش تولید و عرضه میتواند باعث افزایش قیمت شود و وقتی قیمتها بالا میروند، قدرت خرید مردم کاهش یافته و تقاضا نیز افت میکند.
با این حال، موتورسیکلت بهعنوان یک وسیله ضروری برای بخش بزرگی از جامعه باقی میماند. حدود 40 تا 45 درصد حملونقل شهری با موتورسیکلت انجام میشود و بسیاری از افراد معیشت خود را از طریق موتورسیکلت تأمین میکنند. برای برخی خانوادهها، موتورسیکلت تنها یک وسیله نقلیه نیست، بلکه ابزار کار و درآمدشان بهحساب میآید. لذا نمیتوان انتظار داشت حتی با افزایش قیمت، تقاضا برای آن بهکلی از بین برود.
در ماههای اخیر، موضوع اعطای گواهینامه موتورسیکلت به زنان نیز مطرح شده است. آیا این موضوع توانسته بهطور محسوسی تقاضا را افزایش دهد؟ آیا ممکن است افزایش خرید زنان منجر به گرانی این بازار شده باشد؟
زنان از این موضوع استقبال کردهاند و بهطور طبیعی بخشی از آنها وارد بازار شدهاند. حتی موتورسیکلتهایی با طراحی و رنگبندیهای متناسب با سلیقه زنان نیز به بازار ارائه شده و با استقبال روبرو شدهاند. با این حال، نمیتوان گفت که افزایش تقاضای زنان عامل اصلی افزایش قیمت موتورسیکلت بوده است. سهم زنان از این بازار به حدی نیست که بتواند بازار را بهطور قابل توجهی متأثر کند. بنابراین نمیتوان رشد قیمتها را به این مسأله نسبت داد.
با توجه به کاهش عرضه، آیا در حال حاضر موتورسیکلت به اندازه نیاز بازار تولید و عرضه میشود؟
خیر. همانطور که اشاره کردم، مشکلات اخیر در بخش واردات، تأمین قطعه و تولید، عرضه را کاهش داده است. بهویژه شرایط ناشی از جنگ اخیر و چالشهای ایجاد شده در مبادی ورود کالا، تولید و تأمین قطعات را با پیچیدگیهایی مواجه کرده است. بههمین دلیل، حتی اگر تقاضا کم شود، بازار تحت فشار قرار میگیرد. یکی از راههای کنترل قیمت، بازگرداندن نظم به زنجیره تأمین و افزایش عرضه است.
در صورت ضرورت برای جلوگیری از افزایش بیشتر قیمت موتورسیکلت، کدام بخش باید در اولویت قرار گیرد؟
علاوه بر رفع مشکلات در واردات و تولید، نظارت نیز نقش کلیدی دارد. وزارت صنعت، معدن و تجارت باید نظارت خود را تقویت کند. همچنین اتاق اصناف، نهادهای نظارتی، تعزیرات و دیگر دستگاههای مسئول باید نظارت بیشتری بر بازار اعمال کنند. وجود نظارت کمک میکند تا بازار تحت کنترل قرار گیرد و از سوءاستفادههای احتمالی کاسته شود.
آیا همچنان چشمانداز بازار موتورسیکلت در آینده را افزایشی میدانید؟
پیشبینی دقیق بسته به وضعیت کشور است. اگر شرایط ارزی بهبود یابد، واردات تسهیل شود و روند ثبت سفارش و تخصیص ارز با سهولت بیشتری انجام شود، میتوان به ثبات یا حتی کاهش فشار قیمتی امیدوار بود. تولیدکنندگان ما در مواجهه با مشکلات متعدد در زمینه تولید هستند. گفته میشود که برای تولید، تولیدکننده باید از هفتخان رستم عبور کند و در حال حاضر نیز چالشهای زیادی در این راه وجود دارد.
به نظر میرسد که تولیدکنندگان موتورسیکلت و دوچرخه از جمله صنعتگران پرزحمت کشور هستند. اگر شرایط واردات، تأمین ارز و تولید تنظیم شود، میتوان امیدوار بود که بازار نیز به سمت ثبات حرکت کند. با این حال، در شرایطی که کشور هنوز با چالشهای ناشی از حمله ناپسند آمریکا روبهرو است، پیشبینی قیمت بسیار دشوار است، اما باید امیدوار بود که با تدابیر مسئولان، این مشکلات حل شود.