کتیبه‌ای از دوران روم نشان می‌دهد که صاعقه تنها یک رخداد طبیعی برای امپراتوری روم نبود

به نقل از هریتیج دیلی، گروهی از باستان‌شناسان در حین بررسی‌های خود در ویلای هادریان در نزدیکی رم، کتیبه‌ای بی‌نظیر از دوران روم باستان را کشف کرده‌اند که احتمالاً به ثبت نقطه برخورد یک صاعقه اشاره دارد. این کشف به ما می‌گوید که رومیان باستان صاعقه را صرفاً به عنوان یک پدیده طبیعی نمی‌دیدند، بلکه آن را نشانه‌ای از تأثیرات الهی تلقی کرده و بر اساس آن مراسم مذهبی خاصی را برگزار می‌کردند.

این یافته در ویلای هادریان، مجموعه‌ای مجلل که تقریباً ۲۰ کیلومتر شرق رم و در شهر تیوولی واقع شده، به دست آمده است. بر روی یک لوح مرمری به ابعاد تقریبی ۴۰ در ۳۵ سانتی‌متر، عبارت لاتین «FVLGVR SVBMANIVM» نقش شده که با اعتقادات مذهبی رومیان درباره صاعقه ارتباط دارد.

تحقیقات نشان می‌دهد که واژه «Fulgur» به معنای صاعقه و «Submanium» به خدایی به نام «سومانوس» اشاره دارد؛ خدایی که در باور رومیان با رعدوبرق و صاعقه‌های شبانه ارتباط نزدیکی داشته است.

باستان‌شناسان این کتیبه را در بخشی از ویلای هادریان که به طور سنتی به «آمفی‌تئاتر» شناخته می‌شود، یافتند. به طور جالبی، این لوح برخلاف بسیاری از آثار مشابه، در موقعیت اصلی خود کشف شده و در کنار سازه‌ای کوچک و مستطیلی از سنگ توف آتشفشانی و ملات قرار داشت که نشان‌دهنده این است که رومیان عمداً این بنا را در محل یا نزدیک به نقطه‌ای که صاعقه برخورد کرده، ساخته‌اند.

در تفکر رومیان، صاعقه پیام مستقیمی از سوی خدایان به حساب می‌آمد و هر جایی که صاعقه برخورد می‌کرد، مقدس تلقی می‌شد و لازم بود تا آیین‌های خاصی برای آن به اجرا درآید.

رومیان بین صاعقه‌های روز و شب تمایز قائل بودند، به این شکل که صاعقه‌های روز به ژوپیتر مرتبط می‌شدند و صاعقه‌های شب را در دایره نفوذ سومانوس می‌دانستند. به همین دلیل، پژوهشگران بر این باورند که این کتیبه نشان‌دهنده ثبت رسمی مقدس شدن همین مکان پس از برخورد صاعقه بوده است.

یکی از جنبه‌های جذاب این کشف مرتبط با آیینی به نام «Fulgur Conditum» است که رومیان پس از وقوع صاعقه آن را اجرا می‌کردند.

در این مراسم، بقایای مربوط به صاعقه جمع‌آوری شده و با تشریفاتی مذهبی دفن می‌شد. پس از این کار، محل برخورد به عنوان زمینی مقدس معرفی و نشانه‌ای دائمی برای آن نصب می‌گردید.

پژوهشگران بر این باورند که سازه کوچک در ویلای هادریان به عنوان یکی از نادرترین نمونه‌های باقی‌مانده از این سنت مذهبی شناخته می‌شود؛ زیرا کتیبه در جایگاه اصلی و معماری خود حفظ شده است.

آلساندرو جولی، وزیر فرهنگ ایتالیا، این کشف را مثال بارزی از دینداری رومیان برشمرد و اظهار داشت که یک صاعقه قادر بود مکانی عادی را به بخشی از دنیای الهی تبدیل کند.

او همچنین این یافته را با کشفیات قبلی در محوطه باستانی سان کاسیانو دی بانی مقایسه کرد، جایی که باستان‌شناسان مجسمه‌ای مفرغی از صاعقه را در کنار یک پیکان چخماقی یافته بودند و آن را نیز به همین سنت مذهبی مرتبط دانسته بودند.

ویلای هادریان به عنوان یکی از برجسته‌ترین مجموعه‌های معماری امپراتوری روم شناخته می‌شود. این مجموعه در قرن دوم میلادی و در زمان سلطنت امپراتور هادریان ساخته شد و شامل کاخ‌ها، باغ‌ها، حمام‌ها و بناهایی است که از سرزمین‌های مختلف امپراتوری الهام گرفته‌اند.

اکنون کتیبه «FVLGVR SVBMANIVM» بُعد جدیدی به این مجموعه با شکوه اضافه کرده است. این کشف نمایان می‌سازد که حتی در کمال شکوه کاخ‌های امپراتوری، یک برخورد صاعقه تا چه اندازه اهمیت داشته و رومیان برای آن نشانه‌ای دائمی پدید آورده و آیینی مذهبی برپا کرده‌اند.

پس از نزدیک به دو هزار سال، این لوح مرمری کوچک تصویری عینی از زندگی روزمره رومیان را به ما ارائه می‌دهد؛ دورانی که ارتباط میان طبیعت، مذهب و تجربیات انسانی به نحو جدایی‌ناپذیری با یکدیگر تنیده شده بود.