معمای آلفا؛ دلیل عدم وجود تصاویر جامع از نجات خلبان F-۱۵ آمریکایی چیست؟
فرارو- در روایت نجات دو خدمه هواپیمای جنگی F-15E آمریکا که اوایل آوریل در ایران سقوط کرد، تمامی جزئیات در مورد «براوو» بیان شده است؛ از سقوط دردناک و آسیبهای وارده بر او تا نزدیک به ۵۰ ساعت پنهان ماندن در کوهها، فرار از دست نیروهای ایرانی و لحظهای که در نهایت نیروهای آمریکایی او را یافتند. اما در کنار این روایت مفصل، یک شخصیت کلیدی تقریباً در سکوت ناپدید شده است: «آلفا»؛ خلبان F-15E.
طبق گزارش فرارو، او نخستین فردی بود که آمریکاییها در خاک ایران موفق به نجاتش شدند؛ ولی برخلاف براوو، در برنامه «60 Minutes» در برابر دوربین قرار نگرفت. تصاویری که از عملیات نجات او منتشر شده نیز به شدت محدود است و تنها در برخی از بخشهای فیلم، پیکر فردی که روی زمین افتاده به چشم میخورد؛ در حالی که انتقال آلفا به بالگرد به وضوح نشان داده نشده است. این تفاوتها، سوالی ساده اما اساسی را به وجود میآورد: آلفا در چه شرایطی پیدا شد و چرا راجع به او اینقدر کم صحبت شده است؟
آنچه میدانیم، داستانی فراتر از یک غیبت ساده از تلویزیون است.
آلفا چند ساعت بعد از سقوط نجات یافت
در تاریخ ۳ آوریل، جنگنده F-15E با شناسه عملیاتی «Dude 44» در ایران سقوط کرد. هر دو خدمه، خلبان و افسر سامانههای تسلیحاتی، با چتر از هواپیما خارج شدند اما در مکانهای متفاوت فرود آمدند.
ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، سه روز بعد در کاخ سفید جزئیات عملیات را توضیح داد. بنابر اظهارات او، هر دو نفر موفق شدند از هواپیما بپرند و سیگنالهای اضطراری آنها فعال بود. آمریکاییها نخستین بار «آلفا» را پیدا کردند؛ همان خلبانی که در قسمت جلو F-15E نشسته بود. پس از شناسایی موقعیت او، واشنگتن تصمیم به اجرای عملیات نجات در طول روز گرفت؛ تصمیمی که از دیدگاه نظامی بسیار پرخطر بود.
۲۱ هواپیما در موج اول عملیات درگیر شدند؛ از A-10 و HC-130 گرفته تا بالگردهای HH-60W و نیروهای ویژه جستوجو و نجات. آنها وارد حریم هوایی ایران شدند و به مکان آلفا رسیدند. ژنرال کین گفت نیروهای آمریکایی در مسیر و هنگام ترک منطقه تحت آتش قرار گرفتند و یکی از A-10های پشتیبان نیز آسیب دید. همچنین بالگردی که آلفا را حمل میکرد، هنگام خروج از منطقه هدف تیراندازی قرار گرفت.
بنابراین، یک روایت رسمی وجود دارد: آلفا در همان روز نجات یافت و به صورت زنده از ایران خارج شد.
اما واقعیتی دیگر نیز وجود دارد که در روایتهای اولیه کمتر به آن اشاره شده است: او مجروح بود.
آلفا فقط «پیدا» نشد؛ او آسیب دیده بود
گزارش CBS در ۶ آوریل، تنها چند روز پس از عملیات، به نقل از منابع آشنا با مأموریت اشاره کرد که خلبان جنگنده جراحات جدی داشته است و در مقطعی پس از اجکت، مقامات آمریکایی نگران بودند که او زنده نماند. این گزارش تأکید میکرد که وضعیت او در زمان انتقال اولیه خوب به نظر نمیرسید، ولی در نهایت ثابت شد که زنده است و وضعیتش رو به بهبود است.
این جزئیات، تصاویر مبهمی را که امروز در گزارش «60 Minutes» ارائه میشود، معنادارتر میکند.
در تصاویر مربوط به براوو، بیننده با یک روایت تصویری نسبتا کامل روبروست: مردی مجروح که از محل اختفا خارج میشود، حرکت میکند و نیروهای آمریکایی او را به سمت بالگرد راهنمایی میکنند. اما درباره آلفا، چنین روایت تصویری واضح و شفاف وجود ندارد. آنچه دیده میشود، فردی است که روی زمین دراز کشیده و سپس تصاویر به مراحل دیگر عملیات منتقل میشود.
تصاویر بالا مربوط به نجات آلفا و تصاویر پایین مربوط به نجات براوو است.
البته نمیتوان از این تصاویر نتیجه گرفت که آلفا بیهوش بوده، قادر به حرکت نبوده یا وضعیتش بحرانی بوده است. چنین نتیجهگیری نیازمند تأیید رسمی پزشکی یا تصاویر کامل عملیات است؛ که در دسترس عموم نیست.
اما به وضوح میتوان گفت: برعکس تصویری که ممکن است از عبارت «نجات در چند ساعت» به ذهن بیاید، آلفا در زمان نجات کاملاً بدون جراحت نبوده است.
پس چرا آلفا در «60 Minutes» نیست؟
اینجا ماجرا بیش از پیش جالب میشود.
CBS در معرفی رسمی برنامه تقریباً تمام روایت را حول «براوو» بنا کرد؛ افسر که دو روز در ایران ماند. خود شبکه نیز به وضوح اشاره کرد که خلبان جنگنده در عرض چند ساعت نجات پیدا کرد، اما براوو دو روز در کوهستان ایران باقی ماند و این نخستین بار بود که او عمومی ماجرای خود را بیان میکرد.
اما گزارش CNN که بلافاصله پیش از پخش برنامه منتشر شد، یک جزئیات مهم را فاش کرد: هر دو نظامی در ابتدا در مورد حضور در برنامه تردید داشتند، اما در نهایت براوو موافقت کرد و آلفا از قرار گرفتن در برابر دوربین امتناع ورزید. بر اساس همین گزارش، پنتاگون نیز اصل این موضوع را رد نکرد و سخنگوی وزارت دفاع آمریکا اعلام کرد که تصمیم در مورد حضور در مصاحبه به خود دو نظامی مربوط میباشد.
این بدین معناست که یکی از مهمترین ابهامات، به طور نسبی پاسخ خود را پیدا کرده است: غیبت آلفا در «60 Minutes» به نظر میرسد که به انتخاب خودش مربوط میشود.
اما این پاسخ تمام پرسشها را برطرف نمیکند.
آیا وضعیت جسمی آلفا دلیل سکوت اوست؟
در اینجا لازم است بین «واقعیت» و «احتمال» تمایز قائل شویم.
هیچ مقام آمریکایی اعلام نکرده که آلفا به دلیل جراحاتش از حضور در تلویزیون منع شده است. همچنین هیچ گزارش رسمی وجود ندارد که وضعیت جسمی سبک فعلی او را توضیح دهد.
از سوی دیگر، گزارش CBS بلافاصله پس از عملیات، نشان میدهد که جراحات آلفا جدی بوده و نگرانیهایی درباره زنده ماندنش در ساعات نخست وجود داشته است. ترامپ نیز پس از نجات هر دو نظامی گفت که هر دو مجروح بودند اما در حال بهبود هستند.
بنابراین فرضیه اینکه وضعیت جسمی آلفا بر نوع پوشش رسانهای او تأثیرگذار بوده است، منطقی به نظر میرسد، اما مستند نیست.
و این تمایز برای یک گزارش دقیق اهمیت دارد.
محرمانگی نظامی؛ توضیح ممکن دیگر
فرضیه دوم، محرمانگی است.
آلفا خلبان یک جنگنده رزمی F-15E بوده و عملیات نجات او نیز برخلاف یک عملیات معمول، در عمق خاک ایران، در روشنایی روز و در شرایط جنگی انجام شده است. روایت رسمی آمریکا جزئیات زیادی درباره نحوه یافتن او، ارتباط نیروهای آمریکایی با او و چگونگی نزدیک شدن تیم نجات منتشر نکرده است.
حتی درباره عملیات دوم نجات براوو نیز مقامات آمریکایی بعداً اعلام کردند که اطلاعاتی از CIA و عملیات فریب برای گمراه کردن نیروهای ایرانی وجود داشت. بنابراین نگرانی در مورد افشای روشها، قابلیتها یا تاکتیکهای عملیات جستوجو و نجات حساسی کاملاً واقعی است.
از سوی دیگر، آلفا خلبان جنگنده و به نسبت شخصی مهمتر از افسر تسلیحات به حساب میآید. اگر تصور کنیم که وضعیت جسمانی آلفا بسیار خوب است، در این صورت این فرد همچنان در خدمت نیروهای مسلح آمریکاست و عمومی شدن اطلاعات درباره او که در یک عملیات نظامی مهم شرکت داشت، به لحاظ محرمانگی نظامی ممکن نیست. در واقع، بر اساس این فرضیه از آنجایی که آلفا هنوز در خدمت نیروهای مسلح ایالات متحده قرار دارد و از آنجایی که او خلبانی فعال در یک عملیات نظامی حساس است، درباره او به آسانی سخنی به میان نمیآید و این سیاست معمول ارتش آمریکا در قبال افرادی است که در عملیات حساس شرکت میکنند.
و ابهامات همچنان پابرجاست...
در روایت رسمی آمریکا، عملیات نجات آلفا از منظر نظامی یک موفقیت کامل بوده است: خلبان پیدا شده، نیروهای نجات وارد ایران شدند، او را سوار بر بالگرد کردند و علیرغم آتشبار، از منطقه خارج شدند.
اما در روایت رسانهای، آلفا به شخصیت فرعی تبدیل گردیده است.
براوو سخن میگوید. داستان سقوط خود را روایت میکند. از آسیبهای خود میگوید. لحظاتی را که در کوهستان گذراند، توصیف میکند. تصاویر نجاتش مشاهده میشود. فرماندهان آمریکایی درباره جزئیات عملیات نجات او توضیحات فراوانی ارائه میدهند.
اما آلفا تقریباً سکوت اختیار کرده است.
ما میدانیم کجا بود، چگونه پیدا شد و چه زمانی نجات یافت؛ اما نمیدانیم وقتی او پیدا شد دقیقاً در چه وضعیتی بود، چه جراحاتی داشت، در فاصله میان پیدا شدن تا سوار شدن به بالگرد چه اتفاقاتی افتاد، بعد از بازگشت چه دوره درمانی را گذراند و اکنون دقیقاً چه فعالیتی انجام میدهد.
و شاید از همه مهمتر، نمیدانیم چرا او خودش تصمیم به گفتن داستانش نگرفته است.
آنچه تا به امروز بهصورت رسمی میدانیم این است که آلفا زنده از ایران خارج شده است؛ اما جزئیات حیات و وضعیت او پس از آن همچنان در پشت دیوار محرمانگی و بنا به ظاهراً انتخاب شخصی او پنهان مانده است.
بنابراین، راز آلفا این نیست که «آیا زنده ماند یا نه». راز واقعی این است که چرا از میان دو مردی که در یک هواپیما سقوط کرده و در یک عملیات نجات مشارکت داشتند، یکی به راوی داستان تبدیل شده و دیگری تقریباً در سایه باقی مانده است.
و پاسخی به این سؤال، حداقل در حال حاضر، در هیچ بیانیه رسمی پنتاگون یا روایت «60 Minutes» وجود ندارد.