چرا برخی از ایرانیها از مهاجرت به آلمان ناامید میشوند؟
فرارو– آیا امروز اگر بخواهید برای کار، تحصیل یا دوره کارآموزی به آلمان سفر کنید، باز هم همان تصمیمی که چند ماه پیش اتخاذ کردهاید را خواهید گرفت؟
بر اساس گزارش فرارو، برخی از ایرانیهایی که در حال آمادهسازی برای مهاجرت به آلمان هستند، به این سؤال با کمی تغییر پاسخ میدهند. هرچند هنوز ویزای آنها در مراحل اداری قرار دارد و قانونی جدیدی به تصویب نرسیده، اما برخی از آنها تصمیم گرفتهاند فعلاً فعالیتهای خود در کلاسهای زبان را متوقف کنند و منتظر شوند که اوضاع در آلمان چگونه پیش میرود.
مهرسا، مدیر بخش زبان آلمانی در یک مؤسسه آموزش زبان تهران، به فرارو میگوید که پس از برگزاری انتخابات اخیر آلمان، تعدادی از زبانآموزان او تصمیم به لغو ثبتنام خود گرفتهاند: «حدود ۳۰ درصد از زبانآموزان ما ثبتنامهای خود را لغو کردهاند و اعلام کردهاند که فعلاً منتظر خواهند ماند که چه پیش میآید.»
این ماجرا به انتخابات ۶ سپتامبر (۱۵ شهریور) در زاکسن-آنهالت برمیگردد؛ ایالتی در شرق آلمان که حزب راست افراطی «آلترناتیو برای آلمان» یا AfD در آن حدود ۴۴ درصد آرا را به خود اختصاص داده و ۳۹ کرسی از ۸۳ کرسی پارلمان ایالتی را تصاحب کرده است. با وجود این که AfD همچنان سه کرسی با کسب اکثریت مطلق فاصله دارد و در تشکیل دولت به حمایت احزاب دیگر یا نمایندگان نیازمند است.
با این حال، برای ایرانیهایی که قصد مهاجرت به آلمان به منظور کار یا تحصیل دارند، شاید نتایج یک انتخابات ایالتی بیش از آنچه انتظار میرود بر تصمیمات آنها تأثیر بگذارد.
زمانی که تجربیات ایران بر تصمیم مهاجرت تأثیر میگذارد
مهرسا بر این باور است که بخشی از این واکنشها را باید در تجربیات خود ایرانیها جستجو کرد؛ اینکه چطور مسائل سیاسی میتواند بر تصمیمگیریهای آنان تأثیر بگذارد: «در ایران بارها چنان شرایطی رقم خورده است که مردم پیش از اتخاذ هر تصمیم رسمی منتظر میمانند تا وضعیت مشخص شود. به ویژه در زمانهای بحرانی، افراد بسیاری از انتخابهای خود را بر اساس احتمال تغییر شرایط اتخاذ میکردند و این رویه هنوز ادامه دارد.»
برای کسی که قصد دارد چند ماهی به یادگیری زبان بپردازد، برای آزمون هزینه کند، مدارک را ترجمه کرده و سپس به دنبال ویزا برود، حتی احتمال تغییر در شرایط آینده نیز حائز اهمیت است. مهرسا در این مورد به فرارو میگوید: «بسیاری از زبانآموزان دقیقاً همین نگرانی را دارند. آنها میگویند اگر هماکنون شروع کنیم و چند ماه دیگر وضعیت تغییر کند، تمامی این هزینهها و زمان صرف شده ممکن است بیهوده باشد.»
برای متقاضیان مهاجرت، اختلالات موجود در فرآیند اداری نیز میتواند سبب تعویق در تصمیمگیری آنها شود. در مورد آلمان نیز، بخش ویزای سفارت این کشور در تهران همچنان بسته است و مرکز درخواست ویزا با ظرفیت محدود فعالیت میکند. این وضعیت، مبهمی و ریسک موجود در مسیر مهاجرت را افزایش میدهد.
۴۴ درصد آرا؛ هنوز قانونی برای مهاجرت تغییر نکرده است
مینا، کارشناس اقتصاد بینالملل و ساکن آلمان، بر این عقیده است که برای درک نتایج انتخابات زاکسن-آنهالت باید بین پیروزی AfD در یک ایالت و سیاست مهاجرتی کلی کشور آلمان تمایز قائل شد. او بیان میکند: «پارلمان ایالتی نمیتواند بر کل امور کشور تسلط یابد و مسئله مهاجرت و ورود به آلمان نخستین موضوع دولت فدرال محسوب میشود.»
البته ایالتها نیز به طور کامل از موضوع مهاجرت جدا نیستند. برخی از قوانین، اسکان، آموزش و برخی از امور مربوط به ادغام مهاجران در سطح ایالتها پیادهسازی میشود؛ اما فرآیند قانونگذاری اصلی مربوط به ورود و اقامت تحت نظارت دولت فدرال و پارلمان فدرال است.
علاوه بر نگرانیهای مربوط به سیاستهای مهاجرتی گاه متناقض آلمان، متقاضیان ایرانی با چالشهای دیگری نیز مواجهند. برگزاری آزمونهایی نظیر IELTS در ایران متوقف شده است. با این حال، در حال حاضر برخی مراکز ایرانی زمان برگزاری آزمون ÖSD را همچنان اعلام میکنند.
برای زبانآموز، همین «اگر» کافی است
برای کسی که هنوز در تهران است و از دنیای پیچیده بازار کار و شرایط تحصیل در آلمان بیخبر است، بیشتر از هر موضوعی به این سؤال فکر میکند که آیا هماکنون زمان مناسبی برای آغاز این مسیر است یا خیر؟
مهرسا، مدیر بخش زبان آلمانی، در این خصوص به فرارو میگوید که این تردید را همچنین در میان زبانآموزانی میبیند که برای کارآموزی برنامهریزی کردهاند: «به ویژه در رشتههایی چون پرستاری، از اوضاع سؤال میکنند که اگر سیاست مهاجرتی تغییر یابد، آیا سطح زبان لازم نیز تغییر خواهد کرد یا پذیرش سختتر خواهد شد؟»
علاوه بر این، مهرسا به فرارو اعلام کرده که در روزهای اخیر چند مورد رد درخواست ویزا برای برخی زبانآموزانش مشاهده شده است.
او اضافه میکند: «خود زبانآموزان اذعان میکنند که شرایط پروندههایشان تفاوت چندانی با پروندههایی که قبلاً پذیرفته شدهاند ندارد. من نمیتوانم بگویم که آیا تعداد رد ویزاها افزایش یافته یا اینکه این مسئله به انتخابات مربوط است، اما قطعا چند مورد رد درخواست در میان زبانآموزان ما به چشم میخورد و این موضوع نگرانیهای بیشتری را ایجاد کرده است.»
با تمام این اوصاف، شخصی که در ایران مانده و برای مهاجرت سرمایهگذاری مالی و روحی میکند، سوالاتی در سر دارد که اگر به آنها پاسخ داده نشود، ممکن است همچون دیگر تصمیماتش که در وضعیت بلاتکلیفی باقی ماندند، به فراموشی سپرده شوند.