بازار بازی‌های چین همیشه داستانی جذاب و منحصر به فرد دارد. از ظهور «فامی‌کلون‌ها» که نسخه‌های مقرون‌به‌صرفه‌تری از کنسول‌های معروف بودند، تا سیاست‌های سخت‌گیرانه دولت، این کشور مسیری خاص و متفاوت را در صنعت بازی طی کرده است. علی‌رغم ممنوعیت‌های فراوان، تولیدکنندگان چینی همواره راهکارهای خلاقانه‌ای برای عرضه سخت‌افزارهای بازی ارائه کرده‌اند که برخی از آن‌ها تنها در این سرزمین وسیع دیده می‌شوند. این مقاله به بررسی ۵ نمونه از این دستگاه‌های خاص می‌پردازد.

iQue Player؛ نینتندو ۶۴ به‌صورت یک کنترلر

شرکت iQue در سال ۲۰۰۲ با همکاری نینتندو به‌منظور توزیع سخت‌افزار در چین تأسیس شد؛ این دومین بار بود که مدیران دو شرکت با یکدیگر نزدیک می‌شدند. در سال ۲۰۰۳، این شرکت کنسول بازی iQue Player را معرفی کرد؛ یک کنترلر پلاگ‌اند‌پلی که به‌واقع تمامی سخت‌افزار نینتندو ۶۴ را در خود داشت. این دستگاه به گونه‌ای طراحی شده بود که ممنوعیت کنسول در چین را دور بزند، زیرا کنسول‌های دستی مشمول این محدودیت نمی‌شدند.

در ابتدای کار، iQue Player فقط شامل بازی «Dr. Mario 64» بود و عناوینی مانند Ocarina of Time، Star Fox 64، Super Mario 64 و Wave Race 64 به‌صورت نسخه‌های آزمایشی و محدود ارائه می‌شد. تا سال ۲۰۰۶، در مجموع ۱۴ عنوان بازی برای این کنسول منتشر شد که کاربران می‌توانستند با مراجعه به کیوسک‌های مخصوص، آن‌ها را به کارت حافظه خود منتقل کنند.

نسخه‌های ویژه iQue از گیم بوی ادونس و نینتندو DS

بین سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵، شرکت iQue تمامی سه نسخه از کنسول گیم بوی ادونس، شامل مدل مایکرو را در بازار چین عرضه کرد. پس از آن، کنسول‌های iQue DS و iQue DS Lite در سال‌های ۲۰۰۵ و ۲۰۰۶ و سپس iQue DSi در سال ۲۰۰۹ و iQue 3DS XL در سال ۲۰۱۲ معرفی شدند. اگرچه این سیستم‌ها به‌طور کامل منحصر به فرد نبودند (چند مدل به صورت موقتی در تایوان هم فروخته شدند)، اما توزیع آن‌ها در سرزمین اصلی چین و شیوه خاص ارائه، آن‌ها را متمایز می‌ساخت.

به‌دلیل شیوع گسترده کپی‌رایت و استفاده از فلش‌کارت‌ها، تنها ۸ بازی برای گیم بوی ادونس و ۵ بازی برای DS به بازار عرضه شد. در مورد iQue DSi، بازی «Nintendogs» به‌صورت پیش‌فرض به آن اضافه شده بود. کنسول‌های iQue DS بدون قفل منطقه‌ای (ریجن‌فری) بودند و این امکان را به کاربران می‌دادند تا بازی‌هایی از سایر مناطق را وارد کنند، هرچند بازی‌های iQue DS تنها بر روی همین دستگاه‌ها قابل اجرا بودند. وضعیت برای ۳DS دشوارتر بود؛ این مدل هم قفل منطقه‌ای داشت و هم فقط قادر به اجرای بازی‌های مختص منطقه خود بود، و همچنین به eShop دسترسی نداشت. با این حال، بازی‌های «Mario Kart 7» و «Super Mario 3D Land» به‌صورت پیش‌فرض بر روی تمام دستگاه‌ها نصب شده بودند.

Xiaobawang Education Computer SB-926؛ تلفیق کامپیوتر و کنسول در یک کیبورد

Xiaobawang Education Computer SB-926، یک کلون عجیب از فامیکام بود که در سال ۱۹۹۵ توسط شرکت سوبور، که به انگلیسی Xiaobawang معروف است، عرضه شد. این دستگاه در واقع دو ماشین مختلف را در درون یک کیبورد قرار داده بود: یک کامپیوتر با پشتیبانی BASIC و نرم‌افزارهای ابتدایی و یک کلون کاملاً کاربردی از فامیکام. بازی‌های فامیکام از همان درگاه کارتریج استفاده می‌کردند و کنترلر مخصوص به کنار دستگاه متصل می‌شد.

این کنسول بازی ترکیبی به جوانان چینی فرصتی برای آشنایی با بازی‌های نینتندو ارائه داد و موفقیت چشمگیری کسب کرد؛ چنانکه جکی چان، بازیگر و هنرمند رزمی مشهور، به‌عنوان نماینده شرکت سوبور انتخاب شد. SB-926 آخرین سیستمی بود که تحت هدایت دوان یونگ پینگ (Duan Yongping) در سوبور تولید گردید. او بعدها شرکت کوچک BBK Electronics را تأسیس کرد که امروزه صاحب برندهای بزرگی چون اوپو، وان‌پلاس، ریلمی و ویوو می‌باشد.

ZTE FunBox؛ تلاش ناکام در دنیای بازی

تقریباً همزمان با لغو ممنوعیت کنسول بازی در چین، چندین ستاپ باکس مبتنی بر اندروید یا کامپیوتر معرفی شدند. ZTE FunBox، محصول مشترک شرکت ZTE و The9، یکی از این دستگاه‌ها بود که عمر کوتاهی داشت و به‌سرعت از صحنه بازی محو شد. این جعبه اندروید با ۲ گیگابایت رم، پورت میکرو USB، وای‌فای و بلوتوث عرضه گردید و سعی داشت در بازار نوظهور پس از برداشتن ممنوعیت کنسول‌ها سهمی کسب کند.

اطلاعات در مورد موفقیت این کنسول بسیار اندک است، که ممکن است نشان‌دهنده عدم استقبال از آن باشد. در آن زمان، رقابت شدیدی برای تصاحب بازار تازه آزاد شده بازی وجود داشت و به‌نظر می‌رسد ZTE FunBox نتوانست در این شرایط دشوار دوام آورد.

Sports Vii؛ پاسخی چینی به نینتندو وی

در سال ۲۰۰۷ و در اوج محبوبیت «نینتندو وی» (Nintendo Wii) در سطح جهانی، چین همچنان تحت ممنوعیت کنسول بازی قرار داشت. برای دور زدن این ممنوعیت، تولیدکنندگان چینی دستگاه‌هایی با کاربردهای چندمنظوره تولید کردند تا به‌سادگی به عنوان یک دستگاه بازی شناخته نشوند. Sports Vii یکی از این دستگاه‌ها بود که در سال ۲۰۰۷ با طراحی الهام‌گرفته از نینتندو وی و کنترلرهای حرکتی معرفی شد.

این دستگاه به‌طور قابل توجهی کم‌توان بود و تنها قادر به اجرای بازی‌های ۱۶ بیتی بود که با گرافیک مشابه سگا مگا درایو یا سوپر نینتندو از یک دهه قبل هم‌سطح بود. بازی‌های همراه Sports Vii عمدتاً الهام‌گرفته از Wii Sports و Wii Play بودند و شامل ورزش‌هایی همچون تنیس و گلف می‌شدند. موفقیت نسبتاً خوب Sports Vii به تولید نسخه دوم آن منجر شد که طراحی افقی‌تری داشت و کنترلرهای آن به‌طور کمتری شبیه کنترلرهای وی بودند؛ این نسخه بعدها با برندهای دیگر در مناطقی همچون ژاپن نیز عرضه گردید.