آیا انسان‌ها قادرند زمان مرگ خویش را پیش‌بینی کنند؟

فرارو- نتایج یک تحقیق تازه نشان می‌دهد که باورهای افراد سالمند درباره طول عمر خود چندان از حقیقت به دور نیست؛ با این حال، بسیاری از آن‌ها در یک جنبه مشخص دچار اشتباه می‌شوند: معمولاً تخمین می‌زنند که مدت زمان کمتری برای زندگی کردن دارند.

طبق گزارش فرارو به نقل از ساینس الرت، اگر از کسی بپرسیم «برآورد تو از سن زندگی‌ات تا چه زمانی است؟»، جواب او ممکن است بیش از آنچه که فکر می‌کند معنادار باشد. محققان در تحلیل وضعیت بزرگسالان مسن در ژاپن طی ۲۸ سال مشاهده کردند که افرادی که تصور بیشتری از سال‌های زنده‌گی خود داشتند، به‌طور معمول هم واقعا طول عمر بیشتری را تجربه کردند.

با این وجود، یک خطای قابل توجه در پیش‌بینی‌ها وجود دارد: تعداد زیادی از افراد، آینده زندگی خود را کمتر از آن چیزی که هست، ارزیابی کرده‌اند. بین شرکت‌کنندگانی که سرنوشت نهایی آن‌ها قابل شناسایی بود، حدود ۵۹ درصد بیشتر از عمر پیش‌بینی شده خود زندگی کردند.

این مطالعه تحت سرپرستی شوهی اوکاماتو، متخصص علوم اجتماعی از دانشگاه تسوکوبا، با استفاده از داده‌های «مطالعه پویایی سالمندی و سلامت ژاپن» صورت گرفت؛ یک بررسی ملی که وضعیت افراد ۶۰ ساله و بالاتر را در سرتاسر ژاپن مورد بررسی قرار می‌دهد. در سال ۱۹۹۶، از ۲۴۴۷ شخص پرسیده شد که انتظار دارند تا چه سنی زندگی کنند. ۳۹۳ نفر به عدم اعلام جواب پرداختند و ۲۰۵۴ نفر دیگر عددهایی بین ۶۳ تا ۱۲۰ سال را انتخاب کردند.

در طول ۲۸ سال آینده، ۱۵۱۴ نفر از آن دسته افرادی که تخمینی از طول عمر خود ارائه داده بودند، جان خود را از دست دادند. حدود ۹۸ درصد از تاریخ مرگ آن‌ها از طریق سوابق رسمی محل زندگی یا گزارش‌های خانوادگی قابل تأیید بود؛ بنابراین محققان توانستند جداول پیش‌بینی افراد را با طول عمر واقعی آن‌ها مقایسه نمایند.

یافته‌ها نشان داد که هرچه افراد انتظار بیشتری برای سال‌های آتی خود داشته باشند، در مجموع نیز مدت بیشتری زنده می‌مانند. این رابطه حتی پس از کنترل عواملی مانند سن، جنسیت، وضعیت اقتصادی-اجتماعی و شرایط سلامت نیز برقرار بود.

اما آیا صرفاً داشتن یک انتظاری برای عمر طولانی‌تر منجر به افزایش زمان زندگی می‌شود؟ محققان تأکید کردند که این مطالعه نمی‌تواند چنین نتیجه‌ای را ارائه دهد. ممکن است افراد از وضعیت سلامت، عادات زندگی یا تاریخچه خانوادگی خود اطلاعاتی داشته باشند که بر پیش‌بینی آن‌ها همچنین بر طول عمر واقعی‌شان تأثیر بگذارد. به عنوان مثال، یک فرد با احساس سلامت بهتر ممکن است انتظار عمر بیشتری داشته باشد و در واقع نیز بیشتر زندگی کند.

پیش‌بینی‌ها به هیچ‌وجه شبیه به یک «شماره‌گذاری معکوس» شخصی و دقیق نبودند. طبق مدل‌های آماری محققان، هر یک سال اضافی در طول عمر پیش‌بینی شده، تنها با حدود ۰.۱۲ سال افزایش در طول عمر واقعی همراه بود. همچنین تفاوت‌هایی در میان گروه‌های مختلف مشاهده شد. زنان و افرادی با تحصیلات بالاتر بیشتر مستعد بودند که از پیش‌بینی‌های خود فراتر بروند. در مقابل، افرادی که وضعیت سلامتی ضعیف‌تری داشتند، کمتر از تخمین اولیه خود دیرتر می‌زیستند.

چرا عدد ۸۰ دارای اهمیت است؟

یکی از جنبه‌های جالب این مطالعه این است که تعداد زیادی از شرکت‌کنندگان سن ۸۰ سالگی را به‌عنوان طول عمر پیش‌بینی شده خود انتخاب کرده بودند. این رقم تقریباً با میانگین امید به زندگی ژاپنی‌ها در سال ۱۹۹۶ همخوانی داشت و به احتمال زیاد برخی افراد برآورد خود را بر اساس همین عدد آشنا انجام داده‌اند.

با این حال، امید به زندگی در هنگام تولد با امید به زندگی باقی‌مانده برای افرادی که به سن پیری رسیده‌اند یکسان نیست. فردی که به سن ۷۰ سالگی رسیده است، از بسیاری خطرات مرگ در سنین پایین عبور کرده است؛ بنابراین تخمین طول عمر بر پایه سن و جنسیت فعلی می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری ارائه‌دهد. اما محققان تأکید نکرده‌اند که انتخاب عدد ۸۰ به‌طور قاطعانه علت بروز خطا در پیش‌بینی‌ها بوده است.

تحصیلات نیز نکته دیگری را به‌طور جالبی نشان داد. افراد با تحصیلات بالاتر کمتر سن‌هایی نظیر ۷۵، ۸۰ یا ۸۵ را انتخاب می‌کردند و پاسخ‌های دقیق‌تری ارائه می‌دادند، اما این به‌معنی پیش‌بینی دقیق‌تر نبود و آن‌ها نیز اکثراً طول عمر خود را کمتر از واقعیت برآورد می‌کردند.

تبعات اشتباه در پیش‌بینی طول عمر

پیش‌بینی نادرست طول عمر تنها یک موضوع کنجکاوانه درباره آینده نیست و می‌تواند آثار مالی جدی به همراه داشته باشد. پژوهشگران هشدار می‌دهند که تخمین کمتر از حقیقت طول عمر ممکن است منجر به آن شود که فرد برای دوران بازنشستگی سرمایه‌گذاری کافی نکند، در حالی که برآورد بیش از حد می‌تواند به صرفه‌جویی غیرضروری و حتی فقر بینجامد.

از این رو، ارائه اطلاعات دقیق‌تر درباره امید به زندگی باقی‌مانده بر اساس سن و جنسیت می‌تواند به افراد در تصمیم‌گیری‌های مالی بهره‌مند سازد.

در پایان، یافته‌ها نشان نمی‌دهد که انسان تنها با انتظار داشتن برای طولانی‌تر زندگی، قادر به افزایش عمر خود است. اما پیش‌بینی ما درباره آینده ممکن است بازتابی از آنچه به‌طور آگاهانه یا ناخودآگاه درباره سلامت، سبک زندگی و شرایط خود می‌دانیم، باشد.

و شاید نکته حائز اهمیت این باشد که تعدادی از شرکت‌کنندگان یک احتمال مهم را نادیده گرفتند: اینکه آینده آن‌ها می‌تواند توالی‌دارتر از آن چیزی باشد که تصور می‌کردند.