صدا و سیمای جنگ ۸ ساله و صدا و سیمای جنگ ۴۰ روزه

در همان دورانی که جنگ هشت ساله آغاز شد رادیو و تلویزیون صرفا خبر را به مردم منتقل نمی‌کرد؛ روایتی از جنگ،حضور خانواده ها و انعکاس فضای جامعه باعث می‌شد اکثریت مردم خود را در میان جنگ ببینند. تلاش صداوسیما در آن مقطع این بود که مردم و ساختار سیاسی را یک کاسه کند و در شرایطی که عراق حملات زیادی را علیه ایران آغاز کرده بود انسجام ملی و وحدت حفظ شود.

اما اگر بنا باشد عملکرد صداوسیما در جنگ ۸ ساله و جنگ ۴۰ روزه مقایسه شود پرسش های زیادی مطرح می‌شود؛ اکنون مسئله این نیست که چه اخباری در چه زمانی از این رسانه منتشر می‌شود یا حتی چه برنامه هایی با چه میهمان های روی آنتن می‌رود بلکه مسئله مهم این است که این رسانه تا چه اندازه ای بازتاب دهنده صدای اکثریت جامعه است.

یکی از انتقادهای مهمی که در سال های اخیر متوجه این سازمان است انتخاب میهمانانی است که در بسیاری از موارد دیدگاه‌هایی نزدیک به رویکرد سیاسی صداوسیما دارند؛ رویکردی تند علیه هرگونه مذاکره و حتی بعضا پایان جنگ و در عوض رویکرد مقابل با این نظرات، به ندرت و انگشت‌شمار دیده می‌شود. وقتی مخاطب احساس کند قرار است تنها یک روایت مشخص را بشنود و دیدگاه‌های متفاوت از آنها، اساساً جایی در قاب تلویزیون ندارند، طبیعی است که اعتماد او با رسانه رسمی کشور کم می‌شود. رسانه‌ای که قرار است برای همه مردم باشد، اگر به رسانه یک جریان یا یک نگاه خاص تغییر پیدا کند، به تدریج بخشی از مخاطبان خود را از دست خواهد داد؛ همانگونه که الان هم از دست داده است و به روایت بسیاری از ناظران مرجعیت رسانه‌ای کشور از دست صدا و سیما و حتی رسانه‌های داخلی خارج شده و به آن سوی آب‌ها رفته است.

اظهارات اخیر مسعود پزشکیان درباره صداوسیما نیز از همین منظر قابل توجه است. رئیس‌جمهوری در انتقاد از عملکرد این سازمان خطاب به پیمان جبلی گفت: «آقای جبلی! اصلاً صداوسیما را نگاه نمی‌کنم؛ وقتی می‌بینم اعصابم خراب می‌شود. من که زندگی‌ام را می‌خواهم برای نظام بگذارم، این نگاه را پیدا کرده‌ام، ببینید مردم چه نگاهی دارند!».

اگر صداوسیما واقعاً به دنبال بازسازی نقش خود در ایجاد وحدت و انسجام ملی باشد، باید از تجربه جنگ ۸ ساله درس بگیرد؛ دورانی که رسانه توانست مردم را حول یک مسئله مشترک گرد هم آورد. امروز نیز اگر قرار است چنین نقشی تکرار شود، صداوسیما باید به جای آنکه تنها صدایی را پخش کند که خودش دوست دارد شنیده شود، باید صدای اکثریت جامعه را نیز بشنود و بازتاب دهد. در غیر این صورت، تغییر مدیر شاید اتفاقی مهم باشد، اما به تنهایی شکاف میان مردم و صدا و سیما را از بین نخواهد برد.

*روزنامه‌نگار

۲۹۲۲۱