عربستان در شوک استراتژیک
نیویورکتایمز نوشت: عربستان سعودی پس از بیمهری ترامپ با «بدترین سناریوی ممکن» روبروست. تحلیلگران میگویند این پادشاهی در وضعیتی از شوک استراتژیک قرار دارد؛ چرا که همزمان با حملات رو به افزایش ایران، با عدم دریافت حمایت نظامی بیشتر از سوی ایالات متحده نیز مواجه شده است.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: عربستان سعودی بیش از پیش خود را در میانه جنگ میان ایالات متحده و ایران گرفتار میبیند. اکنون رهبری این پادشاهی در حال ارزیابی گزینههای رو به کاهش برای پاسخگویی به این وضعیت است.
در هفتههای اخیر، نیروهای انصارالله در یمن که متحد ایران هستند، بارها به این پادشاهی حمله کردهاند؛ حملاتی که صادرات نفت این کشور را تهدید کرده و فشار بر اقتصاد جهانی را افزایش داده است. با این حال، به گفته دیپلماتهای سابق و تحلیلگران، عربستان سعودی از بیمیلی پرزیدنت ترامپ برای مقابله با نیروهای انصارالله ، احساس سرخوردگی و ناامیدی میکند.
تلاشهای دیپلماتیک پادشاهی برای تعامل با ایران نیز نتایج محدودی داشته است. نشست برنامهریزی شده برای روز دوشنبه میان مقامات ایران، عربستان سعودی و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس، در پی شکاف عمیق میان مواضع آنها، در شب یکشنبه به ناگهان به تعویق افتاد.
مایکل رتنی، سفیر سابق ایالات متحده در عربستان سعودی، میگوید: «در حال حاضر سعودیها واقعاً سرخوردگی هستند. از جهاتی، این بدترین سناریوی ممکن برای آنهاست.»
دپارتمان ارتباطات بینالمللی دولت عربستان که مسئول پاسخگویی به پرسشهای روزنامهنگاران است، به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداد.
بحران پیش روی این پادشاهی، نشاندهنده هزینههای سنگینی است که جنگ میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران بر سراسر خاورمیانه تحمیل کرده است؛ از جمله بر کشورهایی که رهبرانشان با جنگ مخالفت کرده یا بارها تلاش کردهاند آن را به پایان برسانند.
در ماههای نخست درگیریها، عربستان سعودی در مقایسه با همسایگان خود، از حملات تلافیجویانه ایران نسبتاً مصون مانده بود. اما اکنون که پایانی برای این خصومتها متصور نیست، ایران به دنبال کسب اهرم فشار بیشتری بر ایالات متحده است و عربستان سعودی — که تا پیش از این جنگ، بزرگترین صادرکننده نفت جهان بود و اکنون در فهرست صادرکنندگان پایین آمده — به هدفی اصلی تبدیل شده است.
تنها در دو هفته گذشته، عربستان سعودی با حملات تحت حمایت ایران از سمت شرق، جنوب و شمال روبرو شده است.
در اواخر ماه اوت، یک نفتکش سعودی در تنگه هرمز مورد اصابت قرار گرفت که منجر به کشته شدن دو ملوان شد.
روز جمعه، نیروهای انصارالله که پیش از این محاصره محمولههای نفت عربستان در دریای سرخ را اعلام کرده بودند، قلمرویی در یک مسیر کشتیرانی مهم جهانی تصرف کردند و نیروهای متحد عربستان در یمن را در هم کوبیدند.
در همان روز، مقامات سعودی اعلام کردند که مجبور به تعطیل کردن یک خط لوله حیاتی نفت شدهاند و این اتفاق را به حمله پهپادی یک شبهنظامی عراقیِ وابسته به ایران نسبت دادند. این خط لوله پس از آنکه ایران عملاً تنگه هرمز را مسدود کرده بود، به مسیر جایگزین و کلیدی برای صادرات نفت عربستان به دریای سرخ تبدیل شده بود.
آقای رتنی، سفیر سابق، میگوید: «دلیل اینکه کشوری مانند عربستان سعودی چنین سرمایهگذاری سنگینی برای ایجاد مشارکت امنیتی با ایالات متحده انجام میدهد، دقیقاً برای چنین موقعیتهای احتمالی است.»
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی و حاکم دوفاکتوی این کشور، دلایلی برای اعتماد به این مشارکت داشت. سالهاست که دولت او میلیاردها دلار و سرمایه سیاسی گستردهای را برای ایجاد روابط شخصی با آقای ترامپ و خانواده او صرف کرده است.
اما طبق گفته مقامات مطلع از گفتگوها، زمانی که ولیعهد هفته گذشته از آقای ترامپ خواست تا اقدامی نظامی علیه نیروهای انصارالله انجام دهد، رئیسجمهور این درخواست را رد کرد.
مقامات و تحلیلگران سعودی به وضوح اعلام کردهاند که این پادشاهی نمیخواهد به تنهایی با نیروهای انصارالله بجنگد. این موضوع به ویژه از آن جهت صادق است که کارزار نظامی قبلی که عربستان سعودی رهبری آن را علیه این گروه بر عهده داشت، به یک بنبست ده ساله تبدیل شد.
عبدالرحمن الرشد، ستوننویسی که به دولت عربستان نزدیک است، روز شنبه در روزنامهای متعلق به عربستان نوشت: «این مسئله مستلزم حمایت بینالمللی است، نه فقط از سوی عربستان و کشورهای منطقه.»
با این حال، به نظر میرسد آقای ترامپ تمایلی به ورود به این درگیری ندارد.
دن شاپیرو، یکی از مقامات ارشد سابق سیاست خاورمیانه در پنتاگون در دوران دولت بایدن، میگوید: «با توجه به اینکه او در حال حاضر با یک درگیری باز و بیانتها با ایران روبروست و با نیروی دریایی بیش از حد درگیر و ذخایر مهمات رو به کاهش مواجه است، تعجبآور نیست که نمیخواهد این جبهه جدید را باز کند. اما این موضوع برای سعودیها بسیار ناامیدکننده است.»
روز شنبه، آقای ترامپ در جریان سفری به ایرلند به خبرنگاران گفت که انصارالله با آنها تماس گرفتهاند و نمیخواهند با آنها بجنگند. وی در ادامه با اشاره به عربستان سعودی افزود: «فقط یک کشور وجود دارد که آنها چندان از آن راضی نیستند و ما این موضوع را درست خواهیم کرد.»
محمد البخیتی، یکی از مقامات سیاسی انصارالله، این ادعا را رد کرد و گفت: «ما با ترامپ ارتباطی نداشتیم و از او نخواستیم که به ما حمله نکند.»
اینکه ایالات متحده در یمن مداخله خواهد کرد یا خیر، همچنان موضوع بحث است؛ با این حال، به گفته نائیب دریادار جان دبلیو میلر، فرمانده بازنشسته نیروی دریایی ایالات متحده در خاورمیانه، واشینگتن همچنان به عربستان سعودی در زمینه اطلاعاتی کمک میکند.
باربارا لیف، معاون سابق وزیر امور خارجه در امور خاورمیانه، معتقد است که عربستان سعودی اکنون احتمالاً به سمت دیپلماسی متمایل خواهد شد. او گفت با وجود سالها حملات هوایی عربستان، ایالات متحده و اسرائیل علیه حوثیها، «هیچکس نتوانسته است راه حل نظامی برای مقابله با آنها پیدا کند.»
او افزود عربستان سعودی همچنین میتواند با همسایگان و ایران برای دستیابی به یک «مجموعه از توافقات دشوار» جهت پایان دادن به جنگ با ایران تلاش کند.
او خاطرنشان کرد که پادشاهی میتواند برای یافتن راه حل به چین نگاه کند، اما تلاشهای دیپلماتیک قبلی پکن در منطقه منجر به قراردادهای صلح پایدار نشده است. چین در سال ۲۰۲۳ میانجیگری برای بهبود روابط میان عربستان و ایران را انجام داد که از آن زمان رو به تضعیف رفته است.
تحلیلگران میگویند در حال حاضر، احتمالاً مقامات سعودی علیرغم تمام سرخوردگیای که احساس میکنند، شکایت علنی از ایالات متحده نخواهند کرد.
او (باربارا لیف) گفت: «آنها قرار نیست نوعی فاصله گرفتن [از آمریکا] نشان دهند؛ آنها مجبور خواهند بود تلاشهای دیپلماتیک دیگری را به جریان بیندازند.»