ردپاهای عجیب در مریخ؛ ناسا رمز و راز تصاویری که توسط مریخنورد کنجکاوی به ثبت رسیده را روشن کرد
به نقل از خبرگزاری خبرآنلاین، مریخنورد کنجکاوی (Curiosity) که به مدت تقریباً ۱۴ سال در حال کاوش سطح مریخ است، دوباره تصویری عجیب از سیاره سرخ به ثبت رسانده است؛ تصویری که ممکن است در نگاه اول به ذهن مخاطب، ردپای موجود زندهای را القا کند.
این تصاویر در ناحیه کوه شارپ (Mount Sharp) به ثبت رسیدهاند؛ جایی که کنجکاوی در سالهای اخیر به بررسی ساختارهای زمینشناسی و ترکیبات سنگی آن پرداخته است. اعضای تیم علمی ماموریت، این ساختارهای جدید را متفاوت از نمونههایی دانستهاند که قبلاً در این ناحیه مشاهده شده بود. با وجود ظاهر عجیب، ناسا توضیح سادهتری برای این «ردپاها» ارائه کرده است.
ساختارهای مریخی در واقع فرورفتگیهای سنگی هستند
تحلیل تصاویر نشان میدهد که این ساختارها عمدتاً فرورفتگیهای نسبتا عریض و کمعمق روی سطح سنگی مریخ هستند. چنین حفرههایی در سنگهای مریخ پدیدهای غیرعادی نیستند و احتمالاً در نتیجه فرسایش شکل گرفتهاند. میشل مینیتی، معاون پژوهشی تیم دوربین MAHLI مریخنورد کنجکاوی، توضیح میدهد که وقتی گرههای مقاوم یا دانههای سنگریزهای که در درون یک سنگ قرار دارند، در اثر فرسایش جدا میشوند، جای خالی آنها ممکن است به شکل یک حفره روی سطح سنگ باقی بماند.
با این حال، ویژگی جالب این ساختارهای جدید به فرم آنها برمیگردد. این حفرهها نسبت به نمونههای پیشین، عریضتر و کمعمقتر هستند و در اطراف آنها هیچ شیء خاصی به چشم نمیخورد که نشان دهد قبلاً در این حفرهها وجود داشتهاند. به همین دلیل، تیم علمی کنجکاوی این ساختارها را به عنوان یک معمای زمینشناسی تازه مورد بررسی قرار داده است.
دوربینهای کنجکاوی از «ردپاها» بهصورت سهبعدی تصویربرداری کردند
برای بررسی جزئیتر، چندین ابزار مریخنورد کنجکاوی از جمله دوربین Mastcam و دوربین نزدیکبرد MAHLI تعداد زیادی تصویر از این ساختارها ثبت نمودند. دانشمندان با استفاده از مجموعهای از تصاویر همپوشان میتوانند ساختاری سهبعدی از سطح سنگ ایجاد کنند و عمق، شکل و هندسه این فرورفتگیها را به طور دقیقتری تحلیل نمایند.
مینیتی اشاره میکند که این ساختارها فرصت مناسبی برای مطالعه فرآیندهایی هستند که در طول زمان بر لایههای سنگی کوه شارپ تأثیر گذاشتهاند. در حقیقت، آنچه که از فاصلهای دور شبیه یک ردپای غیرمعمول به نظر میرسد، میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره تاریخ زمینشناسی مریخ را در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
آیا واقعاً نشانهای از حیات در مریخ وجود دارد؟
ظاهر برخی تصاویر مریخ در سالهای اخیر بارها باعث شده است که کاربران اینترنت گمان کنند نشانهای از حیات یا حتی موجودات ناشناخته در آنها مشاهده میشود. اما در بسیاری از موارد، توضیحات علمی به پدیدههای طبیعی یا خطاهای تصویري بازمیگردد. در مورد ساختارهای جدید نیز هیچ مدرکی وجود ندارد که آنها را به موجود زندهای نسبت دهد. شباهت ظاهری یک سنگ یا فرورفتگی به ردپای انسان، به خودی خود نمیتواند دلیلی بر وجود حیات باشد.
مریخنورد کنجکاوی نیز برای جستوجوی مستقیم موجودات زنده طراحی نشده است؛ این دستگاه عمدتاً به بررسی ویژگیهای زمینشناسی، شیمیایی و محیطی مریخ میپردازد تا مشخص شود آیا در گذشته این سیاره شرایط مطلوبی برای حیات میکروبی داشته است یا خیر.
«عروس دریایی» مریخ هم خطای تصویری بود
این نخستین بار نیست که تصاویر مریخنورد کنجکاوی باعث به وجود آمدن تفسیرهای عجیب میشوند. قبلاً تصویری از سطح مریخ منتشر شده بود که در آن جسمی کوچک و تیرهرنگ با شکلی شبیه حرف T مشاهده میشد و برخی آن را به موجودی شبیه «عروس دریایی» تشبیه کردند.
اما تحقیقات علمی نشان داد که این تصویر احتمالاً به دلیل برخورد پرتوهای کیهانی با حسگر دوربین به وجود آمده؛ پدیدهای که ممکن است هنگام ثبت تصویر، یک نقطه یا شکل غیرعادی تولید کند. این مثال نمایانگر این است که چرا تصاویر خام مریخ باید قبل از تفسیر، به دقت مورد بررسی علمی قرار گیرند.
سنگهای شبیه مرجان و «فلس اژدها» در مریخ
کنجکاوی در طول مأموریت ممتد خود تصاویری دیگری نیز ثبت کرده که ظاهری عجیب و مشابه اشیای آشنای زمین دارند. یکی از این نمونهها سنگی با ساختاری پیچیده و شاخهشاخه است که شباهتی به مرجانهای دریایی دارد.
نمونه دیگری نیز شامل ساختارهای چندضلعی بر سطح سنگها است که ناسا آنها را «چندضلعیهای لانهزنبوری» نامیده است. این ساختارها در ناحیهای شناختهشده به نام دهانه آنتوفاگاستا مشاهده شدهاند؛ دهانهای کوچک با قطر حدود ۱۰ متر. با این حال، تشابه این سنگها به مرجان یا فلس اژدها نمیتواند به معنای وجود چنین موجوداتی در مریخ باشد. شکلهای بروز یافته میتوانند نتیجه فرآیندهای طبیعی زمینشناختی و فرسایشی باشند.
چرا تصاویر مریخ گهگاه شبیه اشیای آشنا به نظر میرسند؟
ذهن انسان تمایل دارد در میان اشکال نامنظم، الگوهای آشنا را شناسایی کند. به همین دلیل ممکن است یک سنگ، سایه یا فرورفتگی را شبیه چهره، حیوان، رد پا یا حتی شیء انسانی ببیند. در تصاویر مریخ، این موضوع بیشتر مشهود است؛ زیرا سطح این سیاره مملو از سنگهای فرسایشیافته، سایههای قوی و ساختارهای زمینشناسی ناآشنا است.
به همین جهت، دانشمندان برای تحلیل چنین تصاویری فقط به ظاهر آنها اتکا نمیکنند و از دادههای چندین دوربین، اندازهگیریهای دقیق و بررسی ترکیب سنگها استفاده مینمایند.
منبع: petapixel
۲۲۷۲۲۷