٤٠ درصد بنزین کشور در باک خودروها و موتورسیکلتهای فرسوده!
براساس گزارشی از ایسنا، در سالهای اخیر، یکی از مشکلات اصلی در حوزه انرژی در ایران، مصرف بنزین بوده است که علاوه بر ایجاد فشار بر بودجه و زنجیره تأمین سوخت، اثرات مستقیمی بر افزایش آلودگی هوا و تخریب زیرساختهای شهری برجای گذاشته است.
از سوی دیگر، با افزایش سن خودروها و وسایل نقلیه، میزان مصرف سوخت در شرایط واقعی تردد در شهرها و همچنین بین شهرها بیشتر شده و این اتلاف منابع به خانوارها و اقتصاد ملی تحمیل میشود.
اما بخش عمدهای از مصرف بالای سوخت تنها به دلیل افزایش تعداد سفرها نیست؛ بلکه به کیفیت نامناسب ناوگان در حال تردد نیز مرتبط است. ناوگانی که بخش قابل توجهی از آن را خودروها و موتورسیکلتهای فرسوده تشکیل میدهند. این وسایل نقلیه به دلیل کاهش کارایی فنی، استهلاک قطعات، عدم تنظیم صحیح موتور و کمبود فناوریهای کنترل مصرف، به طرز معنیداری بیش از خودروهای تازهساخت سوخت مصرف میکنند. همچنین عواملی مانند کیفیت سوخت و پرمصرف بودن موتورها در خودروهای ایرانی بر این موضوع تأثیر گذاشته است. خودروهای فرسوده بهعنوان گلوگاههای اتلاف انرژی در شبکه حملونقل شناخته میشوند.
براساس دادهها و اطلاعات موجود، تقریباً ۱۴ میلیون دستگاه خودروی سواری و موتورسیکلت فرسوده در کشور سالانه نزدیک به ۲۰ میلیارد لیتر بنزین مصرف میکنند که معادل ۴۰ درصد از مجموع مصرف روزانه بنزین است.
آمارها نشان میدهند که کل مصرف بنزین در کشور به حدود ۴۹.۳ میلیارد لیتر در سال میرسد که به معنای میانگین روزانه ۱۳۵ میلیون لیتر است. سهم خودروهای فرسوده از این مصرف بسیار بارز است؛ بهطوری که براساس دادههای موجود، بیش از دو میلیون و ۶۰۰ هزار دستگاه خودرو سواری با پیمایش سالانه ۲۰ هزار کیلومتر، بهطور متوسط برای هر ۱۰۰ کیلومتر ۱۶ لیتر بنزین مصرف میکنند؛ که در نهایت به حدود ۸.۳ میلیارد لیتر مصرف سالانه بنزین منجر میشود.
در میان موتورسیکلتها، بیش از ۱۱ میلیون دستگاه فرسوده با پیمایش سالانه ۱۵ هزار کیلومتر و مصرف میانگین ۷ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر، سالانه نزدیک به ۱۲ میلیارد لیتر بنزین استفاده میکنند.
جالب توجه است که برآوردها نشان میدهد هر موتورسیکلت کاربراتی به اندازه هفت خودروی سواری آلایندگی تولید میکند.
بهتازگی محمدصادق حاتمی - مدیر ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودرو – اعلام کرد که در کشور حدود یک میلیون و ۹۰۰ هزار خودروی سواری فرسوده، نزدیک به ۷۰۰ هزار وانت فرسوده و ۱۶ هزار دستگاه کامیون کشنده با سن بیش از ۵۰ سال وجود دارد که در صف نوسازی قرار دارند و در حوزه موتورسیکلت نیز تخمین زده میشود بین ۵ تا ۸ میلیون دستگاه فرسوده در حال تردد باشد.
حاتمی همچنین اشاره کرد که مصرف سوخت حدود ۱۴ میلیون خودرو فرسوده نزدیک به ۱.۵ برابر ناترازی روزانه بنزین کشور محسوب میشود و بیان کرد: اگر فقط یک میلیون خودروی سواری فرسوده نوسازی و جایگزین شوند، سالانه حدود ۱.۲ میلیارد لیتر کاهش مصرف تحقق خواهد یافت و در صورتی که ۴ میلیون موتورسیکلت فرسوده نیز از رده خارج و با مدلهای نو (بهویژه کممصرف یا برقی) جایگزین گردند، حدود دو میلیارد و ۱۰۰ میلیون لیتر صرفهجویی قابل دستیابی است.
وی همچنین افزود که در طول دو دهه گذشته، در مجموع دو میلیون و ۶۷۰ هزار دستگاه خودرو اسقاط شدهاند و در سه سال اخیر، ۶۸۰ هزار دستگاه خودرو اسقاط شده که معادل ۲۵ درصد از کل عملکرد ۲۰ سال گذشته کشور است. این حجم از اسقاط موجب صرفهجویی نزدیک به دو میلیارد لیتر سوخت در کشور و همچنین بازگشت ۴۴۰ هزار تن مواد اولیه شامل مس، آلومینیوم، فولاد، لاستیک و پلاستیک به چرخه تولید صنایع، بهویژه در صنایع فولادی اصفهان شده است. ارزش اقتصادی این بازیافت و صرفهجویی بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومان (۲۰ همت) تخمین زده میشود.
در مجموع، نوسازی هدفمند پنج میلیون دستگاه خودرو میتواند تأمینکننده صرفهجویی سالانه حدود ۳.۳ میلیارد لیتر بنزین باشد.
به همین دلیل، سیاست اسقاط و جایگزینی خودروها با مدلهای کممصرف و استاندارد تنها یک اقدام خودرویی نیست، بلکه باید بهعنوان یکی از سریعترین راهکارها برای کاهش مصرف بنزین، کنترل ناترازی سوخت و پیشبرد بهرهوری انرژی به شمار آید.
از دیدگاه سیاستگذاری، این ارقام پیامی واضح دارند؛ به عبارت دیگر، نوسازی ناوگان فرسوده تنها اقدام حملونقلی نیست، بلکه باید بهعنوان یک پروژه ملی در زمینه مدیریت انرژی تلقی شود که بهطور همزمان چندین خروجی راهبردی شامل کاهش مصرف و کنترل ناترازی بنزین، کاهش هزینههای تأمین سوخت، کاهش آلایندگی و بهبود کیفیت هوا، و ارتقای ایمنی را به همراه دارد.
بهعبارت دیگر، با توجه به اینکه بخشی قابل توجه از مصرف سوخت کشور به خودروها و موتورسیکلتهای فرسوده اختصاص یافته، تسهیل روند اسقاط، تأمین مالی و تسریع در جایگزینی با ناوگان جدید میتواند بهسرعت تأثیر مثبتی بر ناترازی مصرف بنزین بگذارد.
انتهای پیام