بر اساس گزارش هریتیج دیلی، مرمتگران در تلاش برای بازسازی یک کلیسای تاریخی واقع در لهستان، موفق به کشف یک دستنوشته شدند که بیش از ۱۴۰ سال پیش به عمد در داخل منبر کلیسا پنهان شده بود. این پوستنوشته که مربوط به سال ۱۸۸۴ است، نهتنها تاریخ اتمام کلیسا را به ثبت رسانده، بلکه نام صنعتگران، هنرمندان و خیرینی را نیز ذکر کرده که در ساخت این بنای معماری ارزنده مشارکت داشتهاند.
این یافته در کلیسای «سن استیون» واقع در روستای چیاخچین در مرکز لهستان اتفاق افتاد؛ جایی که این دستنوشته به طور دستنخورده از اواخر قرن نوزدهم باقی مانده بود.
پیامی که به آیندگان پنهان ماند
مرمتگران این اسناد را در بخش پایینی منبر یافتهاند؛ جایی که به نظر میرسد کشیش این کلیسا آگاهانه اقدام به پنهان کردن آن برای نسلهای آینده کرده است.
این دستنوشته متفاوت از یک تکه کاغذ فراموششده، هدفی مشخص برای ثبت تاریخ بنا داشته و به همین سبب میتوان آن را نوعی «کپسول زمان» از دوران ویکتوریایی به شمار آورد. نویسنده این اثر، کشیش یوزف استروشینسکی، به مدت ۲۷ سال، از سال ۱۸۶۵ تا ۱۸۹۲، مسئولیت این کلیسا را بر عهده داشت.
روایت ساخت کلیسا در سال ۱۸۸۴
در این پوستنوشته، کشیش استروشینسکی پایان کار ساخت کلیسا را در سال ۱۸۸۴ یادآوری کرده و همچنین جزئیاتی از ساخت محراب اصلی و منبر را در آن گنجانده است.
او اشاره کرده است که هر دو اثر در کارگاه مارسلی لئونیاک در شهر پووتسک ساخته شدهاند؛ کارگاهی که در آن نجاران، پیکرتراشان و زرکاران مشغول به کار بر روی تزئینات کلیسا بودند. اما ارزش واقعی این سند تنها به ثبت تاریخ ساخت محدود نمیشود.
نامهایی که تاریخ فراموششان نکرد
یکی از بخشهای کلیدی این دستنوشته، نام افرادی است که در ساخت فضای داخلی کلیسا نقش اساسی داشتند.
کشیش به طور مشخص نام صنعتگران فعال در زمینههای زیر را ذکر کرده است:
- زرکاری
- پیکرتراشی
- نجاری
او حتی نام شاگردانی را نیز که در حین ساخت این آثار مشغول یادگیری مهارتهای زرکاری و پیکرتراشی بودند، ثبت کرده است.
این جزئیات، مستند را به یک روایت شخصی از پشت صحنه ساخت کلیسا تبدیل کرده است؛ روایتی که شناسایی افرادی را ممکن میسازد که در غیر این صورت ممکن بود از ذهن تاریخ محو شوند.
خیرانی که تأمینکننده هزینه بودند
کشیش استروشینسکی تنها به معرفی سازندگان اکتفا نکرده، بلکه نام کسانی را نیز آورده که هزینههای ساخت کلیسا را تأمین نمودهاند. از جمله این افراد میتوان به آنتونی کلیمکویچ، مالک املاکی در گوشلیتسه، چیاخچین، یوزینک و ژران در نزدیکی ورشو و همسرش یوزفا بونکوفسکا اشاره کرد.
مجموع این اطلاعات موجب گردیده پژوهشگران این پوستنوشته را شبیه به «شناسنامه تولد» کلیسا بدانند؛ سندی که زمان کامل شدن بنا، محل ساخت اجزای اصلی و نام کسانی را که در شکلگیری آن نقش داشتند، معرفی مینماید.
مرمتگران پیامی برای آینده برجای گذاشتند
جالب است که مرمتگران پس از کشف این سند، آن را برای همیشه از محلش خارج نکردند. آنها ابتدا از این پوستنوشته مستندنگاری کرده و نسخهای تهیه کردند و سپس نسخه اصلی را مجدداً به محلی که در آن پنهان شده بود، درون منبر بازگرداندند.
اما این بار، آنها یادداشتی از خود نیز به همراه سند قدیمی گذاشتند؛ یادداشتی که جزئیات عملیات مرمت در قرن بیست و یکم را ثبت میکند.
به این ترتیب، امروزه در داخل منبر کلیسا دو پیام از دو دوره تاریخی متفاوت وجود دارد؛ یکی از کشیشی در دهه ۱۸۸۰ و دیگری از مرمتگرانی که حدود ۱۴۰ سال بعد توانستند آن را دوباره پیدا کنند.
نسخهای از سند اصلی نیز در آرشیو کلیسا نگهداری میشود تا پژوهشگران بتوانند بدون نیاز به دستزدن به نسخه اصلی، به مطالعه آن بپردازند.
اگر این منبر یک قرن دیگر نیز پابرجا بماند، مرمتگران آینده ممکن است با گفتوگویی نادر میان دو نسل مواجه شوند؛ گفتوگویی که از سال ۱۸۸۴ آغاز شده و هنوز در دل این بنای تاریخی در حال ادامه است.